IV SA/Wa 3012/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. staż. Aleksandra Larkiewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącego R. S. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja z [...] lipca 2015 r. nr [...] Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, dalej również "zaskarżona decyzja", wydana na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650 ze zm.) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...], z dnia [...] lutego 2015 r., w przedmiocie odmowy R. S. udzielenia zgody na pobyt stały. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że R. S., obywatel S., urodzony [...] czerwca 1954 r., dalej również "cudzoziemiec" lub "skarżący" zwrócił się do Wojewody [...] o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej z uwagi na pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką Polski – A. S. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2015 r. orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP uznając, że bezterminowa legalizacja pobytu cudzoziemca z uwagi na jego związek małżeński z obywatelką polską, z którą wspólnie nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego nie leży w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Po rozpoznaniu odwołania cudzoziemca od powyższej decyzji, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] lipca 2015 r. zgodził się ze stanowiskiem organu pierwszej instancji i utrzymał decyzję tego organu w mocy. W ocenie organu odwoławczego zebrany materiał dowodowy wskazuje, że cudzoziemiec nie zamieszkuje z rodziną od ponad roku i utrzymuje z nią sporadyczny kontakt. Potwierdzają to wywiady środowiskowe funkcjonariuszy Straży Granicznej w miejscach zamieszkania cudzoziemca i jego żony. Cudzoziemiec nie prowadzi z żoną gospodarstwa domowego, a małżonków nie łączą w chwili obecnej więzi psychiczne, fizyczne i gospodarcze. W ocenie organu małżeństwo cudzoziemca i obywatelki polski istnieje jedynie formalnie. Zdaniem organu w sytuacji, gdy małżeństwo faktycznie nie funkcjonuje od kwietnia 2014 r., cudzoziemiec nie wykazuje zamiaru zmiany sytuacji rodzinnej, niezasadnym było udzielenie cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia. Organ wywiódł, że z faktu posiadania zezwolenia na pobyt stały cudzoziemiec będzie mógł korzystać z szeregu uprawnień i przywilejów i to bezterminowo. Skoro małżeństwo cudzoziemca i obywatelki polski nie istnieje od ponad roku, to udzielenie cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia, umożliwiającego korzystanie z uprawnień nie leży w interesie Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do zarzutów odwołania co do błędnych ustaleń stanu faktycznego organ uznał je za bezzasadne. Organ podkreślił, że przy wydawanej decyzji nie stwierdzono, aby małżeństwo cudzoziemca z obywatelką polską zostało zawarte w celu obejścia ustawy (art. 169 ustawy o cudzoziemcach). Uznano natomiast, że nieformalna separacja małżonków wskazuje na spełnienie przesłanki określonej w art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, która obligowała organy do odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Skargę na decyzję z [...] lipca 2015 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wywiódł R. S. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach, art. 205 w zw. z art. 169 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ oceniając materiał dowodowy zebrany w sprawie całkowicie pominął oświadczenia osób bliskich, małżonkom, tj. oświadczenia jego teściów, A. K., M. S., M. J. Tymczasem osoby te znają wzajemne relacje skarżącego i jego żony oraz potwierdziły, iż łączy ich długoletni związek oraz silna więź emocjonalna, zaś trudności jakie wystąpiły w relacjach pomiędzy nimi traktować należy jako przejściowe. O wybiórczej analizie zgromadzonego materiału dowodowego - zdaniem skarżącego - świadczy również całkowite pominięcie jego wyjaśnień oraz wyjaśnień żony A. S., w których potwierdzili, że oboje dążą do tego by rozwiązać narosłe pomiędzy nimi trudności, lecz nie zamierzają się rozstać, a łączące ich więzi emocjonalne nie ustały. Skarżący wskazał jednocześnie, że z żoną łączą go kwestie finansowe, wspólne dziecko, istnieje między nimi więź emocjonalna – widują się kilka razy w tygodniu, wiele rozmawiają i wspólnie próbują przezwyciężyć trudności. Podkreślił, że nie ma w planach składać wniosku o orzeczenie rozwodu. Uzasadniając naruszenie przepisów prawa materialnego skarżący podniósł, że przesłanki określone w art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach w sposób jasny i precyzyjny formują wymagania jakie musi spełnić cudzoziemiec, aby mógł uzyskać zgodę na pobyt stały z uwagi na pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem Polski. I tak, istotna jest legalność małżeństwa w świetle prawa polskiego, jego trwanie, upływ 3-letniego okresu pomiędzy zawarciem związku małżeńskiego a złożeniem wniosku oraz nieprzerwany - nie krótszy niż 2 lata – pobyt na terytorium Polski. Skarżący podkreślił, że ustawodawca nie postawił warunku, wbrew twierdzeniom organu, iż związek ten ma funkcjonować według określonych zasad czy też odpowiadać jakiemuś wzorcowi małżeństwa. Ponadto skarżący wskazał, że organ zobowiązany był również do zbadania, stosownie do treści art. 205 ustawy o cudzoziemcach, czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia ustawy. W niniejszej sprawie organ po stwierdzeniu, iż związek skarżącego z polską obywatelką nie został zawarty dla pozoru, nie był już uprawniony do badania relacji między małżonkami na dalszych etapach ich wzajemnego pożycia. W ocenie skarżącego, organy błędnie zastosowały także art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach przyjmując, że interes Rzeczypospolitej Polskiej wymaga odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały. Skarżący wyraził przekonanie, że zastosowanie tego przepisu przez organy było konsekwencją powyższych uchybień i stwierdzenia, że małżeństwo znajduje się "w stanie ewidentnego rozkładu". Takie stanowisko – na co skarżący nałożył szczególny akcent – pozostaje w sprzeczności z art. 18 Konstytucji RP. Skarżący wywiódł, że tak długo jak istnieje związek małżeński, wola i chęć ciągłego w nim pozostawania, w szczególności, gdy z tego związku jest dziecko będące obywatelem polskim, tak długo w interesie Rzeczypospolitej Polskiej pozostaje to, aby poczynić wszelkie starania, aby małżeństwo i powstała z niego rodzina przetrwała. Odmowa legalizacji pobytu skarżącego skutkuje koniecznością opuszczenia przez skarżącego Polski i rodziny, co zdecydowanie nie może być uznane za decyzję pomagającą chronić wspomniane wartości. W interesie Rzeczypospolitej Polskiej nie leży ani rozdzielenie małżonków, ani małoletniej obywatelki Polski z ojcem – skarżącym. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, - w przypadku uwzględnienia skargi, o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego o wydanie zgody na jego pobyt stały na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę wniósł o uchylenie decyzji i wskazał, że przy dokonywaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego pominięto fakt posiadania przez skarżącego małoletniego dziecka. Tym samym nie dokonano oceny jaki wpływ będzie miała odmowa udzielenia cudzoziemcowi wnioskowanego zezwolenia na wychowanie dziecka i co przemawia za tym, aby postawić interes państwa Rzeczypospolitej Polskiej wyżej niż dobro małoletniego dziecka, w którego wychowaniu obydwoje małżonkowie uczestniczą. Ponadto pominięto oświadczenia osób bliskich skarżącego załączonych do odwołania i nie rozważono ewentualnego powołania ww. osób na świadków w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej ma stwierdzić, że doszło nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lipca 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015 r., orzekającej o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przesłanką udzielenia zezwolenia na pobyt stały, na którą skarżący powołał się we wniosku z dnia 9 października 2014 r., było pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką polską. Art. 195 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach zawiera zamknięty katalog przesłanek, od których uzależniono udzielenie zezwolenia na pobyt stały na wniosek cudzoziemca. Przepis ten przewiduje, że cudzoziemcowi, który spełnia te warunki, "udziela się" zezwolenia. Taka konstrukcja przepisu oznacza, że spełnienie jednego z warunków w nim wymienionych zobowiązuje organ do udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Jedną z przesłanek uzasadniającą udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały, wymienioną w pkt 4 art. 195 ust. 1 ww. ustawy, jest pozostawanie w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata przed dniem, w którym złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały, i bezpośrednio przed złożeniem tego wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim. Z zapisu tego wynika, że małżeństwo z obywatelem polskim, przy spełnieniu określonych w tym przepisie warunków, stanowi samodzielną przesłankę udzielenia zezwolenia na pobyt stały. W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest pozostawanie skarżącego od 5 lutego 2011 r. w związku małżeńskim z A. S. posiadającą polskie obywatelstwo. Jednocześnie z akt administracyjnych wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2012 r. udzielił skarżącemu zezwolenia na zamieszkanie na terytorium RP na czas oznaczony ważnego do dnia 14 października 2014 r. Spełnienie przesłanki bycia małżonkiem obywatela polskiego nie oznacza jednak automatycznie, że zezwolenie na pobyt stały zostanie przyznane. Konieczne jest dodatkowo niewystępowanie przesłanek negatywnych oraz wykazanie dodatkowych warunków, jeżeli są one wymagane. Dodatkowymi warunkami ustawowymi, które muszą być spełniony przez cudzoziemca będącego małżonkiem obywatela polskiego jest: - pozostawanie w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelem polskim przez co najmniej 3 lata przed dniem, w którym złożony został wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, - bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywanie nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres nie krótszy niż 2 lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim lub w związku z uzyskaniem statusu uchodźcy, ochrony uzupełniającej lub zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że skarżący powyższe warunki spełnia. Z kolei art. 205 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że w postępowaniu w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały cudzoziemcowi będącemu małżonkiem obywatela polskiego organ, który prowadzi to postępowanie, ustala, czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia niniejszej ustawy. Do ustalenia tej okoliczności stosuje się przepisy art. 169 ust. 2, 4 i 5. Przepis art. 169 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach określa przesłanki pozwalające ustalić, czy związek małżeński został zawarty w celu obejścia niniejszej ustawy. W szczególności organ ustala, czy okoliczności sprawy wskazują na to, że: 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynikało to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub danej grupie społecznej; 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa; 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie lub nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego; 4) małżonkowie nie spotkali się przed zawarciem małżeństwa; 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga; 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i innych istotnych okoliczności ich dotyczących; 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już pozorne małżeństwa. Z akt administracyjnych wynika, czemu organ dał wyraz w zaskarżonej decyzji, że związek małżeński skarżącego z obywatelką polską nie został zawarty w celu obejścia ustawy o cudzoziemcach. Sąd uznaje to ustalenie za prawidłowe. Z zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji wynika, że organy uznały, iż w sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, której wystąpienie nakazuje wydanie cudzoziemcowi decyzji odmownej w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Zgodnie z tym przepisem udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli wymaga tego interes Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu, wnioski organów w tym zakresie podjęte na podstawie poczynionych w toku postepowania administracyjnego ustaleń są błędne. Nie budzi wątpliwości, że skarżący pozostaje w uznawanym przez prawo Rzeczypospolitej Polskiej związku małżeńskim z obywatelką polską. Jednocześnie spełnia ustawowe przesłanki z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. Okoliczność, że od kwietnia 2014 r. małżonkowie mieszkają oddzielnie, pozostaje bez wpływu na fakt trwania tego związku małżeńskiego. Dopiero prawomocne rozwiązanie związku małżeńskiego przez rozwód orzeczone przez sąd, stanowi dowód ustania związku małżeńskiego. To sąd powszechny w sprawie o rozwód może ustalić, czy między małżonkami ustały wszystkie więzi, w tym emocjonalne, fizyczna, materialna, czy zaistniały przesłanki do orzeczenia rozwodu związku małżeńskiego oraz czy orzeczeniu rozwodu nie sprzeciwia się dobro małoletniego dziecka. Dopóki związek małżeński prawnie trwa, skarżący spełnia wymóg art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Sądu, treść protokołów z przesłuchania skarżącego oraz jego żony z dnia 10 grudnia 2014 r. nie potwierdza wniosków organów, że małżeństwo cudzoziemca z obywatelka polską istnieje jedynie formalnie, wprawdzie nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, ale łączą ich więzi finansowe, skarżący utrzymuje częsty kontakt z żoną i córką, a nie sporadyczny jak wskazały organy. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na uznanie, jak uczyniły to organy, że małżeństwo skarżącego jest związkiem jedynie formalnym, znajdującym się w stanie ewidentnego rozpadu. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, fakt, że małżonkowie przechodzą kryzys "komunikacyjny" i nie mieszkają aktualnie razem nie świadczy jeszcze, że małżeństwo to nie funkcjonuje, a zatem nie istnieje i interes Rzeczypospolitej Polskiej wymaga odmowy udzielenia zezwolenia skarżącemu na pobyt stały. Słusznie w skardze powołał się skarżący na art. 18 Konstytucji RP, zgodnie z którym małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Skoro małżeństwo znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, to trudno w okolicznościach przedmiotowej sprawy jednocześnie przyjąć, że interes Rzeczypospolitej Polskiej wymaga odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały, skoro małżeństwo nadal trwa i funkcjonuje w zakresie w jakim przedstawili małżonkowie. Należy pamiętać, że w toku postępowania administracyjnego małżonkowie nie wyrazili woli rozwiązania ich związku małżeńskiego, wręcz przeciwnie, wyrażali nadzieję poprawy sytuacji między nimi. Z art. 18 Konstytucji RP wynika jednocześnie, że pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej znajduje się również rodzina. W przedmiotowej sprawie rodzina, to nie tylko małżonkowie ale również ich małoletnie dziecko. Interes małoletniej córki stron, który w ogóle nie został wzięty pod uwagę przez organy, nie może być pominięty w sprawie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, błędnie przyjęły organy, że w interesie Rzeczypospolitej Polskiej jest rozdzielenie małżonków, rozdzielenie ojca z małoletnią córką poprzez udzielenie skarżącemu odmowy zezwolenia na pobyt stały. Jednocześnie należy zauważyć, że ustawodawca w art. 199 ustawy o cudzoziemcach przewidział możliwość cofnięcia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały. Jeżeli podstawą udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały był fakt pozostawania w związku małżeńskim z obywatelem polskim, zezwolenie można cofnąć, jeżeli cudzoziemiec rozwiódł się w ciągu 2 lat od dnia, w którym udzielono mu zezwolenia na pobyt stały – art. 199 ust. 3 ww. ustawy. Dopóki skarżący nie rozwiódł się, spełnia on przesłanki z art. 195 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach do uzyskania zezwolenia na pobyt stały. Jego interes w tym zakresie nie koliduje z interesem Rzeczypospolitej Polskiej, jak uznały to organy. Ponownie rozpatrując sprawę organ weźmie pod uwagę wyżej przedstawione stanowisko. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy.