IV SA/Wa 3026/18

WyrokWSA w Warszawie2019-02-14

Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Alina Balicka, Paweł Dańczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja konsula o odmowie wydania wizy, wydana po ponownym rozpatrzeniu wniosku, musi zawierać uzasadnienie faktyczne, czy wystarczy zakreślenie podstaw odmowy na standardowym formularzu?
Ratio decidendi
Decyzja konsula o odmowie wydania wizy, wydana po ponownym rozpatrzeniu wniosku, musi zawierać uzasadnienie faktyczne. Samo zakreślenie podstaw odmowy na standardowym formularzu, bez omówienia motywów i dowodów, narusza prawo do dobrej administracji (art. 41 Karty Praw Podstawowych UE) i uniemożliwia skuteczną kontrolę sądową. W przypadku ponownego rozpatrzenia wniosku, organ nie może ograniczyć się do uproszczonych procedur stosowanych przy pierwszym rozstrzygnięciu.
Stan faktyczny
Skarżąca, obywatelka Iranu, złożyła wniosek o wizę wjazdową do Polski w celu podjęcia studiów. Konsul RP w Teheranie odmówił wydania wizy, wskazując na brak wiarygodności celu pobytu i podejrzenie migracji. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Konsul ponownie odmówił wydania wizy, zawężając podstawę do braku możliwości stwierdzenia zamiaru powrotu do kraju pochodzenia. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o cudzoziemcach, Kodeksu postępowania administracyjnego, Karty Praw Podstawowych UE i Konstytucji RP, w tym brak uzasadnienia faktycznego decyzji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w T. z dnia [...] września 2018 r. i zasądził od Konsula na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Paweł Dańczak (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi L. F. na decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w T. z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania wizy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w T. na rzecz skarżącej L. F. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Konsul Rzeczypospolitej Polskiej w Teheranie, po rozpatrzeniu wniosku L.F. (dalej: skarżąca, cudzoziemka) – obywatelki Iranu, w dniu [...] sierpnia 2018 r. odmówił przyznania wizy wjazdowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (wizy Schengen). Jako podstawę odmowy wskazano następujące okoliczności: brak związków z krajem pochodzenia (brak rodziny, nieruchomości); brat zamieszkujący w Niemczech, "odmowa niemiecka", kontynuacja nauki po 14 latach przerwy – wobec czego uznano, że cel ubiegania się o wizę jest niewiarygodny i występuje podejrzenie migracji. W konkluzji wskazano zatem, że niemożliwe było stwierdzenie, czy cudzoziemka rzeczywiście ma zamiar powrócić do państwa pochodzenia przed upływem ważności wizy. Jednocześnie, na marginesie wniosku wizowego, powołano jako podstawę prawną odmowy art. 65 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy o cudzoziemcach Cudzoziemka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże po jego rozpatrzeniu, Konsul decyzją z dnia [...] września 2018 r. ponownie odmówił wydania wizy krajowej, zawężając podstawy odmowy do jednej przyczyny, tj. braku możliwości stwierdzenia, że czy cudzoziemka rzeczywiście ma zamiar powrócić do państwa pochodzenia przed upływem ważności wizy. Na powyższe rozstrzygnięcie cudzoziemka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie art. 60 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (dalej: u.o.c.) poprzez niewydanie wizy krajowej pomimo zaistnienia pozytywnych przesłanek i niewystąpieniu przesłanek negatywnych z art. 65 ww. ustawy; 2. naruszenie art. 65 ust. 1 pkt 10 u.o.c. poprzez bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do zamiaru skarżącej opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem terminu ważności wizy; 3. naruszenie art. 65 ust. 1 pkt 10 u.o.c. poprzez bezzasadne przyjęcie, że w sprawie zachodzą uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności złożonych przez Skarżącą oświadczeń odnośnie do celu jej pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na dostępne organowi dowody lub obiektywne okoliczności wskazujące na to, że cel pobytu skarżącej mógłby być inny niż deklarowany; 4. naruszenie art. 14 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 70 ust. 1 Konstytucji RP poprzez niewydanie skarżącej wizy, a tym samym bezzasadne pozbawienie Skarżącej możliwości podjęcia studiów w Rzeczypospolitej Polskiej; 5. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego; 6. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu; 7. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, tj. rozpatrzenie przedłożonych przez skarżącą dowodów w sposób niewszechstronny i sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz doświadczeniem życiowym; 8. naruszeniu art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, w szczególności niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Konsula z dnia [...] września 2018 r., zobowiązanie organu do wydania wizy co najmniej do dnia [...] lipca 2019 r. w terminie 7 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżąca wniosła także, by w razie wątpliwości co do możliwości przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją art. 5 pkt 4 – ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zakresie, w jakim wyłącza on właściwość sądów administracyjnych w sprawach wiz wydawanych przez konsulów; oraz o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z wnioskiem o rozstrzygnięcie wstępne dotyczące dokonania wykładni art. 5 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 76 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 47 akapit pierwszy Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, w zakresie objęcia wskazanym przepisem również prawa do sądowej kontroli decyzji odmawiającej wydania wizy krajowej przez konsulów. Nadto Skarżąca domagała się od Sądu, by ten na podstawie art. 155 § 1 p.p.s.a. poinformował Ministra Spraw Zagranicznych, jako organ zwierzchni nad Konsulem, o istotnych naruszeniach prawa polegających na wydawaniu decyzji odmawiających wydania wizy na uproszczonych formularzach całkowicie pozbawionych uzasadnienia faktycznego, co miałoby pozostawać w sprzeczności z art. 81 ust. 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. – Prawo konsularne oraz art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca wywodziła, że prawidłowo uzasadniła cel i warunki planowanego pobytu w Polsce i przedłożyła na tę okoliczność dokumenty potwierdzające m.in., że została przyjęta na pierwszy rok studiów w Uniwersytecie Wrocławskim. Dodała, że jej celem jest ukończenie pierwszego roku studiów, a w razie uzyskania promocji będzie chciała uzyskać kolejną wizę lub w inny sposób spróbuje zalegalizować swój pobyt na terytorium Polski. Cudzoziemka wskazała, że powód odmowy wydania wizy przez Konsula był całkowicie arbitralny i nieracjonalny, a ponadto prowadzi do wniosku, że ze względu na powołaną przesłankę odmowy niemożliwe jest uzyskanie jakiejkolwiek wizy studenckiej do Polski. Skarżąca podkreśliła również, że zawsze uzyskując wizę do strefy Schengen przestrzegała przepisów imigracyjnych i wracała do Iranu w okresie ważności wizy. Ponadto nadmieniła, że uiściła już na rzecz Uniwersytetu Wrocławskiego kwotę [...] EUR tytułem czesnego oraz opłatę rekrutacyjną, co jednoznacznie świadczy o jej intencji podjęcia studiów. Cudzoziemka zwróciła również uwagę, że w najbliższej przyszłości będzie zmuszona zaopiekować się starzejącymi się rodzicami, a więc zaraz po ukończeniu studiów będzie musiała wrócić do kraju pochodzenia, gdzie znajduje się też cały majątek jej rodziców. Potwierdzeniem wiarygodności cudzoziemki miały być także przedłożone przez nią wizy Schengen dowodzące, że w latach [...] i [...] przebywała na terytorium strefy Schengen oraz powróciła do ojczyzny. W ocenie skarżącej Konsul RP swoim rozstrzygnięciem naruszył, zagwarantowane jej Kartą Praw Podstawowych UE prawo do nauki, bowiem brak wizy uniemożliwia jej podjęcie studiów w Polsce. Zdaniem cudzoziemki Konsul dokonał w jej sprawie dowolnej oceny dowodów i nie rozpatrzył ich w sposób wszechstronny, gdyż pozostawił poza swoimi rozważaniami podnoszone przez nią argumenty. Nadto organ nie dał jej możliwości szczegółowego uzasadnienia wniosku wizowego, ani nie umożliwił wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, czym miał dopuścić się naruszenia wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. W ocenie skarżącej nie było podstaw do odmówienia jej wydania wizy, ponieważ nie zachodziły uzasadnione wątpliwości co do wiarygodności jej oświadczeń odnośnie do celu jej pobytu, a przedłożone przez nią dokumenty były prawdziwe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, względnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, o co wnosił organ. Kwestia ta była przedmiotem wątpliwości podjętych przez Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej, który w sprawie II OSK 1346/16 zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (UE) z pytaniem prejudycjalnym: "Czy art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. z 2009 r. Nr L 243, str.1-58), z uwagi na motyw 29 preambuły do kodeksu wizowego i art. 47 akapit pierwszy Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. z 2012 r. Nr C 326, str. 391-407), należy rozumieć w ten sposób, że nakłada na państwo członkowskie obowiązek zagwarantowania środka zaskarżenia (odwołania) do sądu?". Trybunał Sprawiedliwości UE udzielił odpowiedzi na zadane przez sąd krajowy pytanie i wyrokiem z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie C-403/16 orzekł, że art. 32 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy, zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 610/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r., w świetle art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że nakłada on na państwa członkowskie obowiązek ustanowienia procedury odwoławczej od decyzji o odmowie wydania wizy, której szczegółowe zasady należą do porządku prawnego każdego państwa członkowskiego, przy poszanowaniu zasad równoważności i skuteczności. Procedura ta musi gwarantować na pewnym etapie postępowania środek odwoławczy do sądu. Z art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej wynika, że orzeczenia prejudycjalne Trybunału Sprawiedliwości ustalają właściwą wykładnię (lub kwestię ważności) przepisów prawa unijnego, mających zastosowanie w sprawie zawisłej przed sądem krajowym. Wykładnia przepisów prawa Unii przyjęta przez Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu prejudycjalnym obowiązuje, co do zasady, od dnia wejścia w życie interpretowanego przepisu prawa UE. Polska - tak jak pozostałe państwa członkowskie - ma obowiązek stosowania prawa Unii, a także zapewnienia mu pełnej efektywności. Biorąc pod uwagę wykładnię przepisów prawa Unii dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE w przywołanym wyżej wyroku z 13 grudnia 2017 r., stwierdzić należy, że art. 5 pkt 4 p.p.s.a. jest niezgodny art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego w związku z art. 47 akapit pierwszy Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek odmówić zastosowania art. 5 pkt 4 p.p.s.a. Przepis ten wyłącza właściwość sądów administracyjnych w sprawach wiz wydawanych przez konsulów. W konsekwencji brak było podstaw do odrzucenia wniesionej skargi z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Na marginesie powyższego dodać można, że omówione powyżej orzeczenie i jego skutki zostały dostrzeżone przez polskiego ustawodawcę, czego wyrazem jest ustawa z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 11). Zgodnie z przewidzianym w niej vacatio legis jej przepisy wchodzą w życie po upływie 2 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 4 marca 2019 r., a więc Sąd nie mógł ich jeszcze zastosować w niniejszym postępowaniu, niemniej jednak wprowadzone nią zmiany przewidują m.in. nowelizację art. 5 p.p.s.a. poprzez nadanie nowego brzmienia zawartego w nim pkt. 4, w myśl którego sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wiz wydawanych przez konsulów z wyjątkiem wiz: a) o których mowa w art. 2 pkt 2-5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Wizowy (kodeks wizowy) (Dz. Urz. UE L 243 z 15.09.2009, str. 1, z późn. zm.), b) wydawanych cudzoziemcowi będącemu członkiem rodziny obywatela państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 900 oraz z 2018 r. poz. 650); Wobec powyższego Sąd był obowiązany do zbadania legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta doprowadziła do konkluzji, że skarga jest zasadna w zakresie odmowy podjętej po raz drugi przez Konsula w Teheranie. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że kwestię wydawania wiz Schengen reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 810/2009 z dnia 13 lipca 2009 r. ustanawiające wspólnotowy kodeks wizowy (Dz.U. UE. L nr 243, poz. 1 ze zm.). Akt ten reguluje tryb i warunki wydawania wiz na tranzyt przez terytorium państw członkowskich lub planowane pobyty na terytorium państw członkowskich, nieprzekraczające 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. Państwem członkowskim właściwym do rozpatrzenia wniosku o wydanie wizy jednolitej (ważnej na całym terenie państw członkowskich) oraz do podjęcia decyzji jest państwo członkowskie, którego terytorium stanowi jedyne miejsce docelowe wizyty lub wizyt. Wniosek o wydanie wizy jest rozpatrywany i decyzja podejmowana przez konsulat właściwego państwa członkowskiego, w którego obszarze właściwości legalnie mieszka osoba ubiegająca się o wizę (art. 6 ust. 1 rozporządzenia). Zgodnie z art. 10 ust. 1 rozporządzenia osoba ubiegająca się o wizę składa wniosek osobiście na formularzu, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia. Jednocześnie rozporządzenie reguluje szczegółowo procedurę rozpatrywania wniosku wizowego i podejmowania decyzji w tej sprawie (rozdział III rozporządzenia). Z kolei art. 32 ust. 1 wymienia przesłanki odmowy wydania wizy. Forma tej odmowy została zunifikowana dla wszystkich krajów członkowskich poprzez wprowadzenie standardowego formularza stanowiącego załącznik nr VI do rozporządzenia. Przepis ust. 2 art. 32 kodeksu wizowego stanowi bowiem, że decyzję w sprawie odmowy oraz powody odmowy przedstawia się osobie ubiegającej się na formularzu określonym w załączniku nr VI. Dalej art. 32 ust. 3 kodeksu przewiduje możliwość weryfikacji owej odmowy według procedury przewidzianej przez prawo państwa członkowskiego. Osobom, którym odmówiono wydania wizy przysługuje możliwość odwołania się od takiej decyzji zgodnie z prawem krajowym państwa członkowskiego, które podjęło decyzję o odmowie wydania wizy. Powyższe uregulowania prowadzą do wniosku, że uproszczony formularz znajduje zastosowanie jedynie przy pierwszym etapie postępowania, tj. przy odmowie wydania wizy. Inaczej rzecz ujmując, konsul podejmuje decyzję o odmowie wydania wizy na przyjętym przez kodeks formularzu, przede wszystkim rozpoznając ten wniosek po raz pierwszy. Może wówczas stosować uproszczone procedury oceny wiarygodności osoby ubiegającej się o wizę i materiałów przez nią przedłożonych i może poprzestać na zakreśleniu podstaw odmowy wydania wizy, bez szerszego omówienia tych przyczyn. W ramach swej władczej kompetencji dokonuje uproszczonej i skróconej weryfikacji wniosku wizowego. Jednak w ocenie Sądu uprawnienie to dotyczy wyłącznie pierwszego rozstrzygnięcia. W przypadku kwestionowania oceny konsula poprzez złożenie przez cudzoziemca wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już jednak dopuszczalne ponowne uproszczone odniesienie się do prośby o wydanie wizy poprzez powtórne zakreślenie podstaw odmowy na formularzu, bez szerszego omówienia powodów takiego rozstrzygnięcia. Samo przez się nie przekreśla to wprawdzie ponownego zastosowania w sprawie standaryzowanego formularza, lecz należy oczekiwać, że poza wskazaniem w nim istoty oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia, będzie on także zawierał element w postaci uzasadnienia faktycznego prezentującego motywy stojące za odmownym rozstrzygnięciem, z omówieniem okoliczności, które konsul uznał za wiarygodne i którym wiarygodności odmówił. Tylko bowiem znając przesłanki stojące za taką decyzją, osoba ją kwestionująca może skutecznie sformułować przeciwko niej efektywny środek zaskarżenia. Zważywszy na objęcie spraw wiz krajowych kontrolą sądową, poznanie przesłanek, jakie legły u podstaw kwestionowanego rozstrzygnięcia konsula jest również niezbędne do dokonania przez sąd efektywnej oceny legalności takiej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że samo zaznaczenie na formularzu powodu odmowy przyznania wizy nie pozwala stwierdzić, czy odmowa taka miała swoje uzasadnione podstawy w zgromadzonym przez konsula materiale dowodowym i czy organ ten dokonał prawidłowej oceny prawnej tego materiału. Zgodnie z powoływanym już art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego, osobom ubiegającym się o wizę, którym odmówiono jej wydania, służy prawo odwołania się od takiej decyzji. Postępowanie odwoławcze jest prowadzone przeciwko państwu członkowskiemu, które podjęło ostateczną decyzję w sprawie wniosku, zgodnie z prawem krajowym tego państwa członkowskiego. Zgodnie z prawem krajowym odwołanie rozpoznawane jest przez ten sam organ, czyli konsula, o czym stanowi art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2018 r., poz. 2094). Przy czym przepis ten stanowi, że od decyzji konsula o odmowie wydania wizy przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten organ. Ustawodawca ustanowił więc środek zaskarżenia na drodze administracyjnej, co pozostaje w zgodzie z ww. art. 32 ust. 3 kodeksu wizowego. Skarżąca skorzystała z tego środka, składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym należy zauważyć, że na gruncie przepisów ustawy o cudzoziemcach nie jest to środek, który uruchamiałby klasyczne postępowanie administracyjne poddane reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 3 § 2 pkt 4 k.p.a. stanowi bowiem, że przepisów tego aktu nie stosuje się m.in. do spraw należących do właściwości polskich urzędów konsularnych, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Z regulacji zarówno ustawy o cudzoziemcach, jak i kodeksu wizowego nie wynika, aby przepisy te nakazywały stosowanie k.p.a. w sprawach wiz Schengen. Jedynie ustawa o cudzoziemcach przewiduje, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez konsula składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji o odmowie wydania wizy Schengen lub wizy krajowej (art. 76 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach), a konsul rozpoznaje te wnioski w terminie 7 dni (art. 76 ust. 3 ustawy). Oznacza to, że rozpoznawanie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy od odmowy wydania wizy nie jest poddane rygorom k.p.a., co samo w sobie błędnym czyni podnoszone zarzuty naruszenia przez konsula przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, skoro nie mogły one znaleźć w sprawie zastosowania. Okoliczność, że przepisy k.p.a. nie mają zastosowania w postępowaniu przed konsulem przy rozpoznawaniu środka zaskarżenia wniesionego od odmowy wydania wizy Schengen nie oznacza jednak, że organ ten może prowadzić to postępowanie w sposób całkowicie dowolny. Przede wszystkim, zdaniem Sądu, w świetle przedstawionego na wstępie orzecznictwa TSUE nie może on się ograniczyć do ponownego zastosowania uproszczonego formularza, jak ma to miejsce przy pierwszym rozstrzygnięciu w sprawie odmowy wydania wizy, a przynajmniej nie formularza w kształcie określonym załącznikiem nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2018 r. w sprawie wiz dla cudzoziemców (Dz. U. poz. 343), gdyż ten, nie przewidując elementu w postaci uzasadnienia faktycznego, nie spełnia standardu, pozwalającego na należytą kontrolę utrwalonego w tej postaci rozstrzygnięcia. Trybunał Sprawiedliwości UE rozpoznając pytanie prejudycjalne, z którym zwrócił się NSA, uznał za celowe odniesienie się do motywu 29 kodeksu wizowego. Rozporządzenie w tej sprawie odnosi się bowiem i uwzględnia nie tylko Konwencję o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ale także Kartę praw podstawowych Unii Europejskiej. Polska jako członek Unii związana jest tą regulacją. Przepis art. 41 Karty stanowi o prawie do dobrej administracji. Mianowicie każdy ma prawo do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia swojej sprawy w rozsądnym terminie przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii. Prawo to obejmuje m.in. obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Z tego obowiązku należy wywieść reguły postępowania dla konsula przy rozpoznawaniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przy decyzjach o odmowie wydania wizy. Konsul ma zatem obowiązek uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie i nie może ograniczyć się do zakreślenia w formularzu podstaw odmowy wydania wizy, jak ma to miejsce przy pierwszym rozpoznawaniu wniosku. Cudzoziemiec bowiem nie ma możliwości zapoznania się z przesłankami, jakimi kierował się konsul przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Dodać przy tym trzeba, że o ile ust. 2 art. 32 kodeksu wizowego stanowi, że decyzję w sprawie odmowy oraz powody odmowy przedstawia się osobie ubiegającej się o wizę na formularzu określonym w załączniku nr VI, przez którą Sąd rozumie decyzję wydaną niejako w pierwszej instancji, to standard decyzji wydanej po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy można już wprost wywodzić z przepisów ustawy z dnia z dnia 25 czerwca 2015 r. - Prawo konsularne, w szczególności zaś z jej art. 81 ust. 1 i 3. Przepis ten stanowi, że decyzja zawiera oznaczenie konsula, datę wydania, oznaczenie strony, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie prawne i faktyczne, pouczenie o możliwości i trybie wniesienia odwołania od decyzji oraz podpis urzędnika konsularnego z podaniem imienia i nazwiska oraz zajmowanego stanowiska; jeżeli decyzja została wydana w formie dokumentu elektronicznego, urzędnik konsularny opatruje decyzję kwalifikowanym podpisem elektronicznym (ust. 1). Ponadto uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które konsul uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej i wskazaniu przepisów prawa (ust. 3). Wobec formy rozstrzygnięcia, jaką w rozpatrywanej sprawie przyjął konsul do decyzji wydanej na skutek złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, czyli formularza, zwrócić należy uwagę na rozbieżność między dyspozycją powołanego wyżej przepisu Prawa konsularnego, a faktycznym wzorem formularza określonym w załączniku nr 2 przywoływanego wcześniej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2018 r., zgodnie z którym ponowna decyzja konsula o odmowie wydania wizy wprawdzie zawiera większość elementów wskazanych w art. 81 ust. 1 i 3 ustawy – Prawo konsularne, jednak pomija składnik w postaci uzasadnienia faktycznego. Ze sporządzonej w takiej formie decyzji nie można więc w żaden sposób dowiedzieć się, jakie były motywy jej podjęcia, które konkretnie okoliczności konsul uznał za ważące dla przyjętego sposobu załatwienia sprawy, w tym także - na czym oparł on swoją ocenę - iż nie można było stwierdzić, czy cudzoziemka ma zamiar opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem terminu ważności wizy. Powyższe nie przesądza o tym, że odmowa przyznania wizy była bezzasadna, lecz oznacza, iż skarżącą pozbawiono możliwości zapoznania się z przesłankami odmowy oraz tokiem przyjętego przez organ rozumowania. W rezultacie została ona także pozbawiona możliwości podjęcia skutecznej polemiki z argumentacją Konsula w ramach skargi do sądu administracyjnego, skoro żadna argumentacja nie została faktycznie przez ten organ przedstawiona. Podkreślenia wymaga, że art. 21 ust. 7 kodeksu wizowego stanowi, iż podstawowe znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku ma to, czy przedstawione dokumenty są autentyczne i wiarygodne, oraz czy oświadczenia złożone przez osobę ubiegającą się o wizę są prawdziwe i wiarygodne. Skoro zatem kodeks tak silnie wskazuje ww. okoliczności jako mające istotne znaczenie w sprawach wizowych, to tym bardziej należy oczekiwać, że właściwy w tym zakresie organ odmawiając wizy, podważając wiarygodność informacji przedłożonych przez cudzoziemca, powinien jasno i przekonująco wyjaśnić powody swojej oceny. Zaskarżony w niniejszej sprawie akt, wydany na formularzu, ogranicza się jedynie do zakreślenia jednego powodu odmowy wydania wizy, bez żadnego wyjaśnienia przesłanek odmowy. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia rozstrzygnięcia powoduje, że został naruszony art. 41 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. W ten sposób akt nie poddaje się sądowej weryfikacji. Uzasadnienie zaś ma zasadnicze znaczenia przy kontroli odmowy wydania wizy (podobnie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 657/18, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec wskazanych braków w zakresie uzasadnienia decyzji Konsula wydanej po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Sąd nie miał możliwości skontrolowania zasadności i prawidłowości tak wydanego rozstrzygnięcia pod względem merytorycznym, a tym samym nie był w stanie ocenić, czy rzeczywiście – jak podnosi skarżąca – doszło w badanej sprawie także do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 60 ust. 1 pkt 9 oraz art. 65 ust. 1 pkt 9 i 10 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Odnosząc się do żądania skarżącej skierowania wniosku o zbadanie konstytucyjności spornych przepisów p.p.s.a. przez Trybunał Konstytucyjny lub wystąpienia w tej sprawie z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wobec powołanych na wstępie uzasadnienia okoliczności oraz przyjęcia skargi do rozpoznania, zadośćuczynienie ww. żądaniu nie było konieczne. Sąd nie uwzględnił ponadto wniosku skarżącej o wydanie postanowienia, w trybie art. 155 p.p.s.a. informującego właściwe organy lub ich organy zwierzchnie o istotnych naruszeniach prawa lub okolicznościach mających wpływ na ich powstanie. Zważyć bowiem trzeba, że w sprawach takich jak rozpatrywana, dotychczasowa praktyka ich załatwiania oparta była na powszechnie obowiązujących przepisach prawa, a zmianę w tym zakresie wymusiło dopiero powołane wcześniej orzeczenie TSUE. Trudno zatem mówić w tym przypadku o takim naruszeniu, które faktycznie wymagałoby sięgania przez Sąd po środek dyscyplinujący określony w art. 155 p.p.s.a. W związku ze stwierdzeniem przez Sąd wyłącznie naruszeń prawa o charakterze procesowym, w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 145a § 1 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje bowiem, że gdy jest to uzasadnione okolicznościami sprawy, sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie decyzji lub postanowienia wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie, chyba że rozstrzygnięcie pozostawiono uznaniu organu – jednakże zakres zastosowania tego przepisu odnosi się wyłącznie do przypadków, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub pkt 2, czyli uchylenia przez sąd decyzji lub postanowienia na skutek stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z tego względu żądanie skarżącej co do zobowiązania przez Sąd organu do wydania w określonym czasie stosownego rozstrzygnięcia nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło