IV SA/Wa 3031/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-21
Skład orzekający: Kaja Angerman, Aneta Dąbrowska, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, która ogranicza sposób korzystania z nieruchomości (art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej), musi zawierać termin wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, musi być określony w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych niezależnie od tego, czy decyzja wywołuje skutek w postaci odjęcia prawa własności (art. 19 specustawy) czy jedynie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 22 specustawy). Sąd podkreślił, że obie instytucje wzorowano na wywłaszczeniu, a pojęcie 'wydania nieruchomości' należy rozumieć szeroko jako udostępnienie nieruchomości, zarówno całkowite, jak i częściowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg spółki [...] S.A. (inwestora) i B. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa, która uchyliła część decyzji Wojewody o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (budowa linii 400 kV) i orzekła w zakresie terminu wydania nieruchomości. Inwestor kwestionował obowiązek określenia terminu wydania nieruchomości dla nieruchomości, których sposób korzystania został jedynie ograniczony. B. O. kwestionowała samą możliwość ograniczenia sposobu korzystania z jej nieruchomości o przeznaczeniu rekreacyjnym oraz brak wypłaty odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skarg [...] S.A. z siedzibą w [...] i B. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej - oddala skargi -
IV SA/Wa 3031/16
UZASADNIENIE
Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzja z dnia [...] października 2016 r. po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r" znak: [...], o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych dla inwestycji pod nazwą: budowa odcinków linii 400 kV [...],
I. Uchylił w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji, znajdujący się na stronie 17, zapis stanowiący dotychczasową treść pkt 8 dotyczący terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń i orzekł w tym zakresie poprzez ustalenie, w miejsce uchylenia, nowego zapisu:
"8. Termin wydania nieruchomości: Działając na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 9 ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych określam termin wydania nieruchomości na 120 dzień od dnia, w którym przedmiotowa decyzja stała się ostateczna."
II. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z dnia 21 marca 2016 r. spółka [...] S.A. z siedzibą w [...], zwana dalej "inwestorem", wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych dla inwestycji polegającej na budowie odcinków linii elektroenergetycznej 400 kV [...]. Inwestor wskazał, że decyzja ma nie wywoływać skutków o których mowa w art. 19 ust. 1 i 3 specustawy przesyłowej, a wywołać skutki określone w art. 22 ust. 1 ustawy w odniesieniu do nieruchomości wskazanych w pkt 10 wniosku.
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ww. wniosku, Wojewoda [...] wydał w dniu [...] kwietnia 2016 r., wskazaną w sentencji decyzję.
Od decyzji Wojewody [...] odwołanie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa, zwanym dalej "Ministrem", wniosła B. O.
Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania odwoławczego rozpatrzył ponownie wniosek inwestora o wydanie przedmiotowej decyzji, przeanalizował materiał dowodowy zgromadzony przez Wojewodę [...], w tym zbadał poprawność postępowania organu pierwszej instancji oraz poprawność wydanej przez niego decyzji Wojewody [...] oraz rozpatrzył zarzuty podniesione w odwołaniu.
Z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, wystąpiła do Wojewody [...] spółka [...] S.A. z siedzibą w [...].
Projektowana inwestycja mieści się w wykazie strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych określonych w załączniku do specustawy przesyłowej, w którym pod pozycją numer 6 wskazano inwestycję pn.: "Budowa linii 400 kV [...]". Celem omawianego przedsięwzięcia jest budowa obiektu liniowego elektroenergetycznej infrastruktury technicznej, polegającą na rozmieszczeniu w przestrzeni powietrznej, powyżej 10 m nad gruntem, sześciu trójelementowych wiązek przewodów fazowych i dwóch przewodów odgromowych, służących do przesyłu energii elektrycznej, zawieszonych na stalowych słupach kratowych o wysokości w przedziale od 48 m do 95 m, o łącznej długości 3149 m i o napięciu znamionowym 400 kV.
Analizując złożony przez inwestora wniosek o wydanie przedmiotowej decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, organ odwoławczy uznał, że zawiera on elementy wskazane w art. 4 specustawy przesyłowej.
Inwestor, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 10 specustawy przesyłowej wskazał we wniosku z dnia 21 marca 2016 r., w tabeli stanowiącej załącznik nr 1 do wniosku, nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości oraz księgi wieczystej, w stosunku do których decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 22 ust. 1 ww. ustawy.
Następnie organ odwoławczy poddał kontroli przeprowadzone przez Wojewodę [...] postępowanie w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej i stwierdził, co następuje.
W ocenie organu drugiej instancji Wojewoda [...] prawidłowo poinformował strony o wszczętym postępowaniu, podał jego podstawę prawną, pouczył o prawie do składania wniosków, uwag i zastrzeżeń, a zatem należycie i wyczerpująco poinformował strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, będących przedmiotem postępowania administracyjnego, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Wojewoda [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...], zawiadomił wnioskodawcę oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości objętych wnioskiem o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Pozostałe strony postępowania zostały poinformowane o powyższym w drodze obwieszczeń:
- w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] w dniach od [...] do [...] kwietnia 2016 r. oraz na stronie internetowej tego urzędu od dnia [...] kwietnia 2016 r.
- w Urzędzie Gminy w [...] w dniach od [...] do [...] kwietnia 2016 r.
- w Urzędzie Miasta i Gminy w [...] w dniach od [...] kwietnia do [...] maja 2016r.
- w prasie o zasięgu ogólnopolskim - "Nasz Dziennik" wydanie z dnia [...] kwietnia 2016 r.
W przedmiotowym obwieszczeniu organ pierwszej instancji zawarł oznaczenie nieruchomości lub ich części, objętych wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej oraz informację o terminie i miejscu, w którym strony mogą zapoznać się z aktami sprawy.
Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym organ drugiej instancji stwierdził, iż wydana decyzja wymaga dokonania korekty merytoryczno - reformacyjnej.
Analizując zaskarżoną decyzję Wojewody [...] pod kątem spełnienia warunku określonego w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji nie określa terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń.
Organ pierwszej instancji uznał bowiem, iż nie określa się terminu wydania nieruchomości, gdyż niniejsza inwestycja nie dotyczy nieruchomości, o których mowa w art. 19 ust. 3 specustawy przesyłowej tj. nieruchomości, na których jest planowana budowa stacji elektroenergetycznej, które staną się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Według Ministra termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń zawarty w decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej dotyczy zarówno nieruchomości, w stosunku do których decyzja ta ma wywołać skutki z art. 19 ust. 3-5 specustawy przesyłowej, jak i nieruchomości, w stosunku do których decyzja ta ma wywołać skutki z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej stanowi o obowiązkowym wyznaczeniu w decyzji "terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń...". Zacytowane sformułowanie użyte w tym przepisie nawiązuje do brzmienia art. 141 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599, z późn. zm.), zwanej dalej "uopea", który stanowi o wykonaniu obowiązku "wydania nieruchomości albo opróżnienia lokalu mieszkalnego lub użytkowego albo innego pomieszczenia". Zgodnie ze zdaniem drugim tego przepisu dotyczy on również obowiązku wydania nieruchomości na określony okres czasu. Nie ulega wątpliwości, że na podstawie art. 141 § 4 uopea dochodzi do wykonania zarówno decyzji wywłaszczeniowych sensu stricte (wydanych na podstawie art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami), jak i decyzji ograniczających sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości na cele wskazane w art. 124, 125, 126 ustawy o gospodarce nieruchomościami, (por. J. Radwanowicz - Wanczewska, Komentarz do art. 141 uopea [w:] D. R. Kijowski (red.) "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz", LEX 2015 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt. I OSK 12/06). Jasnym jest zatem, że termin wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, dotyczy nieruchomości, wobec których decyzja wywarła skutek z art. 19 ust. 3-5 tej ustawy. Skutek ten polega na odjęciu prawa własności nieruchomości dotychczasowemu właścicielowi i przejściu tego prawa na Skarb Państwa. Jest to więc skutek odpowiadający wywłaszczeniu, choć nie jest to wywłaszczenie sensu stricte. Z kolei skutki decyzji wymienione w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej są analogiczne do skutków decyzji o ograniczeniu prawa własności nieruchomości, wydawanej na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dodać należy, iż zdanie drugie art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej nakazuje stosować odpowiednio przepisy art. 124 ust. 2 i 5 - 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co jeszcze bardziej podkreśla związek instytucji prawnych uregulowanych w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej i w art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto, na podstawie art. 24 specustawy przesyłowej w sprawach w niej nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Skoro tak, to do skutków prawnych decyzji wynikających z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej należy także odpowiednio stosować art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w którym wprost mowa jest o wykonywaniu w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku właściciela lub użytkownika wieczystego, wskazanego w decyzji o ograniczeniu prawa własności, udostępnienia nieruchomości. Jak wyżej wskazano, art. 141 § 1 uopea przewiduje w tych przypadkach środek egzekucyjny prowadzący do odebrania nieruchomości w celu jej wydania wierzycielowi. Wydanie nieruchomości nastąpi oczywiście wyłącznie w granicach uprawnienia wierzyciela i obowiązku zobowiązanego wynikającego z decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że termin wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, dotyczy także nieruchomości, wobec których decyzja wywołuje skutki z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Powyższego stanowiska zdaniem organu nie zmienia to, że na podstawie art. 25 ust. 1 specustawy przesyłowej decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych podlega natychmiastowemu wykonaniu. Podobnie uregulowano rzecz w art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012 (Dz. U. z 2010 r., Nr 26, poz. 133, z póżn, zm.), zwanej dalej "uoEURO", który stanowił, że wszystkie decyzje wydane w związku z realizacją przedsięwzięcia Euro 2012 podlegają natychmiastowemu wykonaniu. Jednocześnie w art. 24 ust 1 pkt 7 uoEURO ustanowiono, że decyzja o lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 zawierać musiała termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń. Termin ten nie mógł być krótszy niż 30 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 stała się ostateczna (art. 24 ust. 6 uoEURO).
W oparciu o ww. przepisy uoEURO Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 579/11, LEX nr 992605, stwierdził, że "Brak określenia w decyzji w przedmiocie ustalenia lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 terminu wydania nieruchomości narusza przepis art. 24 ustawy z 2007 r. o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012. Termin ten nie wynika wprost z treści art. 24 ust. 6 tej ustawy. Przepis ten bowiem określa jedynie, że termin ten nie może być krótszy niż 30 dni od dnia, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 stała się ostateczna. Tym samym z powołanej normy w zestawieniu jej z datą w której decyzja o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia EURO 2012 stała się ostateczna można jedynie określić, najwcześniej, z jaką datą może nastąpić wydanie nieruchomości. Termin ten jednak musi być konkretnie wskazany w treści decyzji, co wynika wprost z zapisu art. 24 wyżej wymienionej ustawy.". Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się zatem za obowiązkiem określania w decyzji o ustaleniu lokalizacji przedsięwzięcia Euro 2012 terminu wydania nieruchomości, i to wynoszącego co najmniej 30 dni, mimo natychmiastowej wykonalności tej decyzji, wynikającej z art. 34 ust. 1 uoEURO .
W związku w powyższym, organ odwoławczy wprowadził do zaskarżonej decyzji zapis określający termin wydania nieruchomości objętych zakresem tej decyzji, co znalazło swoje potwierdzenie w pkt 1 niniejszej decyzji.
Badając zgodność z prawem pozostałej części zaskarżonej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że czyni ona zadość innym wymogom specustawy przesyłowej oraz, że brak było podstaw do zakwestionowania decyzji poza częścią uchyloną i ustaloną w pkt I niniejszej decyzji.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w odwołaniu z dnia 18 maja 2016 r. przez B. O., organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca jest właścicielką działki o nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...], w stosunku do której decyzja Wojewody [...] ma wywołać skutek, o którym mowa w przepisie art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Na uwzględnienie nie zasługuje, w ocenie Ministra, zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, polegający, zdaniem Skarżącej, na tym, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, będącej jej własnością, "kłóci się w sposób oczywisty z jej rekreacyjnym przeznaczeniem.". Wskazana przez Skarżącą kwestia nie jest przedmiotem rozważań organów administracji właściwych w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej. Zauważyć należy, że z samej istoty przedsięwzięcia w zakresie sieci przesyłowych, będącego inwestycją liniową wynika ingerencja w prawa przysługujące innym podmiotom w stosunku do nieruchomości objętych projektowaną inwestycją. Z omawianej ingerencji wynikać mogą z kolei inne utrudnienia dla podmiotów dotychczas wykorzystujących daną nieruchomość w określony sposób. Nie oznacza to jednak, że taka decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej jest wadliwa.
Decyzja taka ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie takiej lokalizacji czyni zadość wymaganiom formalnym i jest zgodny z przepisami prawa, to organ obowiązany jest w sprawie wydać decyzję pozytywną. Zatem decyzja taka jest tylko aktem stosowania prawa. Organ wydający ją nie ma więc uprawnień kształtujących, nie może w niej wprowadzać według własnego uznania samoistnych ograniczeń dla inwestora.
Organ nie jest też uprawniony do analizowania zasadności takiej a nie innej lokalizacji inwestycji (jej proponowanego przez inwestora przebiegu).
Organ dodał, iż z zgodnie z art. 22 ust. 2 specustawy przesyłowej niezwłocznie po wykonaniu robót, o których mowa w ust. 1, na inwestorze ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Dopiero zaś, gdy przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego nie jest możliwe, albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, właścicielom i użytkownikom wieczystym tych nieruchomości przysługuje roszczenie o odszkodowanie za szkody powstałe wskutek zrealizowanej przebudowy, np. brak odtworzenia istniejących przed przebudową obiektów lub nasadzeń. Ponadto roszczenie odszkodowawcze może obejmować także okoliczność zmniejszenia się wartości nieruchomości na skutek dokonanej przebudowy (zob. A. Łukaszewska, w: J. Szachułowicz, M. Krassowska, A. Łukaszewska, Gospodarka nieruchomościami. Przepisy i komentarze, red. J. Szałuchowicz, Warszawa, 2003 r.). O powyższym stanowi przepis art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyznający właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu nieruchomości prawo żądania nabycia od niego w drodze umowy własności lub prawa użytkowania wieczystego, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem. Sprawy te należą jednak do właściwości sądów powszechnych (por postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 1998 r., sygn. akt II SA/Ka 921/98). Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej jest jednym ze sposobów wywłaszczenia nieruchomości (art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W przypadku wywłaszczenia polegającego na czasowym zajęciu nieruchomości, naprawienie szkody polega przede wszystkim na przywróceniu nieruchomości do stanu poprzedniego.
Organ podkreślił, że zgodnie z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie jest dopuszczalne, o ile zostaną spełnione dwa podstawowe warunki. Pierwszy z nich to wywłaszczenie na cele publiczne, a więc podyktowane interesem publicznym, np. w celu realizacji inwestycji celu publicznego. Drugi zaś warunek to wypłacenie słusznego odszkodowania. W niniejszej sprawie ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło na cel publiczny albowiem zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, stanowi w myśl art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 3 specustawy przesyłowej, jeden z celów publicznych. Z kolei kwestie roszczeń odszkodowawczych nie są rozstrzygane w postępowaniu dotyczącym ustaleniu lokalizacji inwestycji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej - następuje to w odrębnym postępowaniu. W związku z tym kwestie te nie wpływają na legalność decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych.
Regulacja zawarta w przepisie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP uzupełnia ta z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, która dopuszcza ograniczenie prawa własności w drodze ustawy w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Przepis ten stanowi jednoznaczną i wyraźną konstytucyjną podstawę dla wprowadzania ograniczeń prawa własności. Takie ograniczenie prawa własności wynika z przepisów specustawy przesyłowej, będącej podstawą decyzji Wojewody [...].
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy za bezzasadny uznał zarzut naruszenia prawa własności Skarżącej, gwarantowanego zapisami art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości i "kolizją zastanych praw nabytych. Odnośnie braku zgody Skarżącej "na ustanowienie służebności przesyłu" organ odwoławczy zauważył, że przepisy obowiązującego prawa, w tym przepisy specustawy przesyłowej, nie uzależniają wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej na danej nieruchomości od wyrażenia na to zgody podmiotu będącego właścicielem bądź użytkownikiem wieczystym tejże nieruchomości, bądź zawarcia umowy na wejście na teren, na którym ma być realizowana inwestycja. Kwestia rokowań prowadzonych przed wszczęciem postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] pozostaje bez wpływu na postępowanie w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do twierdzenia Skarżącej, zawartego w odwołaniu z dnia 18 maja 2016 r., iż "inwestor przedmiotową inwestycją narusza klauzulę generalną z art. 5 K.C. (naruszenie prawa podmiotowego, poprzez nadużycie zasad współżycia społecznego)", organ odwoławczy wskazał, że zasada, do której odwołuje się Skarżąca, ma charakter uniwersalnych reguł ludzkiego postępowania, a zakres zastosowania tego przepisu jest ograniczony do stosunków prawa prywatnego. Nie można na zasadzie współżycia społecznego opierać wykładni przepisów prawa publicznego - prawa administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I SA 2224/97, z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 124/11). Innymi słowy nie jest dopuszczalna ocena stosunków o charakterze publicznoprawnym przez pryzmat art. 5 Kodeksu cywilnego i powoływania się na niego w postępowaniu.
Odnosząc się natomiast do żądania inwestora zawartego w piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r., znak: [...], o wydanie decyzji częściowej na podstawie art. 104 § 2 kpa, co do nieruchomości względem których nie wniesiono odwołania, organ odwoławczy wyjaśnił organ administracji wydaje decyzję częściową, gdy sprawa jest podzielna, można z niej wyodrębnić część nadającą się do samodzielnego rozstrzygnięcia. W ocenie Ministra charakter decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowych w trybie specustawy przesyłowej nie pozwala na przyjęcie, iż w takich sprawach można wydać decyzję częściową. Decyzja wydawana w tym trybie wprawdzie łączy w sobie kilka rozstrzygnięć (takich jak ustalenie lokalizacji inwestycji, ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości), jednakże z uwagi na zintegrowany charakter rozstrzygnięć wydawanych w trybie specustawy przesyłowej organ stwierdził, iż nie mogą one funkcjonować odrębnie, tak jak miałoby to miejsce w przypadku decyzji częściowej. Odmienny pogląd przeczyłby w istocie idei specustaw, które zakładają - w celu przyspieszenia procedury uzyskiwania zezwoleń na realizacje inwestycji infrastrukturalnych - wydanie jednej decyzji w jednym postępowaniu. Organ odwoławczy, orzekający w sprawie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, zobowiązany jest ponadto, nie tylko do rozpoznania zarzutów podniesionych w odwołaniach od decyzji organu pierwszej instancji, ale także do ponownego zbadania wniosku inwestora o wydanie przedmiotowej decyzji, przeanalizowania zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz zbadania poprawności postępowania organu pierwszej instancji.
W przypadku, wydania przez organ odwoławczy, orzekający w sprawie ustalenia lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, decyzji częściowej, zgodnie z żądaniem inwestora, doszłoby do sytuacji, w której rola organu odwoławczego sprowadzałaby się jedynie do rozpatrzenia zarzutów zawartych w odwołaniach. Powyższe jest jednak niedopuszczalne w istniejącym porządku prawnym, w szczególności z uwagi na fakt, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej prowadzi do ingerencji w przysługujące właścicielom oraz użytkownikom wieczystym, prawa rzeczowe do nieruchomości.
Na powyższą decyzję skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła spółka [...] S.A. z siedzibą w [...] zaskarżając decyzję w części tj. w zakresie punktu I rozstrzygnięcia oraz B. O. zaskarżając decyzję w całości.
Spółka [...] S.A. z siedzibą w [...] zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. Naruszenie przepisu prawa materialnego, mający istotny wpływ na wynik sprawy: — art. 8 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej oraz art. 222 w zw. z art. 348 i art. 337 Kodeksu cywilnego (dalej: KC),
— art. 8 ust. 1 pkt. 8 w zw. z art. 22 ust. 1 w zw. z art. 19 ust. 6 oraz z art. 21 ust. 8 specustawy przesyłowej,
poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wobec:
a) nieuprawnionego przyjęcia, że specustawa przesyłowa wymaga ustalenia terminu dla wydania nieruchomości, wskazanych w art. 8 ust. 1 pkt 8 specustawy przesyłowej, pomimo że:
— ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej nie polega na wydaniu nieruchomości w rozumieniu przeniesienia posiadania, jak ma to miejsce w sytuacjach wskazanych w art. 19 ust. 3-5 specustawy przesyłowej, lecz na uprawnieniu inwestora celu publicznego do korzystania z nieruchomości pozostającej w posiadaniu właściciela, ograniczając jedynie uprawnienie właściciela z zakresu korzystania z nieruchomości poprzez nałożenie obowiązku znoszenia wykonywanych robót budowlanych, do czego nie jest wymagane wydanie nieruchomości,
— wymóg oznaczenia terminu w decyzji lokalizacyjnej odnosi się wyłącznie do nieruchomości, co do których decyzja lokalizacyjna ma wywołać skutek, o którym mowa w art. 19 ust. 3-5 specustawy przesyłowej (art. 8 ust. 1 pkt 7 specustawy przesyłowej), co znajduje oparcie w treści art. 21 ust. 8 specustawy przesyłowej albowiem tylko w stosunku do nieruchomości, podlegających wydaniu przez właściciela wobec zaistnienia skutku z art. 19 ust. 3-5 specustawy przesyłowej ustawodawca przewiduje możliwość ustalenia odszkodowania o którym mowa w powołanym przepisie, wynikającego z terminowego wydania takich nieruchomości;
b) nieuprawnionego przyjęcia, że do wykonywania robót budowlanych jest wymagane wydanie nieruchomości, skoro z treści art. 19 ust. 6 specustawy przesyłowej wynika, iż zajęcie nieruchomości w celu prowadzenia robót - do czego zmierza decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości w zakresie skutków z art. 22 ust. 1 specustawy - może nastąpić z chwilą ostateczności decyzji lokalizacyjnej i w żaden sposób nie jest to powiązane z wydaniem nieruchomości;
c) przyjęcia wykładni przepisu art. 8 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 8 specustawy przesyłowej w zakresie pojęcia "terminu wydania nieruchomości" w sposób sprzeczny z wykładnią funkcjonalno-celowościową powołanych przepisów oraz całości regulacji omawianej specustawy, pomijając akcentowany przez ustawodawcę aspekt szybkości i efektywności postępowania,
d) nieuprawnionego ustalenia, że do egzekucji decyzji lokalizacyjnej w zakresie skutków z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej zastosowanie ma przepis art. 141 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 24 poz. 151 ze zm. dalej: JJPEA), regulujący egzekucję administracyjną obowiązku wydania nieruchomości, podczas gdy w odniesieniu do egzekucji obowiązku znoszenia przez właściciela nieruchomości wykonywania przez inwestora jego praw na mocy ww. decyzji tj. realizacji robót budowlanych, bez pozbawienia właściciela władztwa nad rzeczą, zastosowanie ma przepis art. 148 UPEA, przewidujący tryb przymusu bezpośredniego w przypadku egzekwowania obowiązku nieprzeszkadzania innej osobie w realizacji jej praw;
e) bezpodstawne przyjęcie, że brak jest możliwości wydawania decyzji częściowej na tle specustawy przesyłowej, w oparciu o twierdzenie, że decyzja lokalizacyjna łączy w sobie kilka rozstrzygnięć, które z uwagi na ich zintegrowany charakter nie mogą funkcjonować odrębnie, podczas gdy wniosek taki jest nieuprawniony, jako że nie znajduje oparcia w literalnej treści powołanych przepisów prawa i przeczy wykładni celowościowo-funkcjonalnej ww. przepisów;
2. Naruszenie przepisu postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 25 ust. 5 specustawy przesyłowej poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji, pomimo że wobec jednoznacznej treści tego przepisu nie jest dopuszczalne takie działanie organu w sytuacji, w której uzna on, że decyzja dotknięta jest wadą w części,
b) art. 25 ust. 3 specustawy przesyłowej poprzez rozpatrzenie przez Organ II instancji odwołania Uczestniczki, pomimo że odwołanie to nie spełniało wymogów formalnych odwołania, określonych w powołanym przepisie tj. nie wskazywało zarzutów odnoszących się do decyzji, istoty i zakresu żądania, jak również nie powoływało dowodów na poparcie podnoszonych kwestii.
Skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji w zaskarżonej części - w zakresie punktu 1 rozstrzygnięcia oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi spółka wskazała, że w jej ocenie, organ dokonał błędnej wykładni powołanych w punkcie 1 zarzutów skargi przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji niewłaściwie je zastosował przyjmując, że obowiązek oznaczenia terminu wydania nieruchomości, wskazany w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, odnosi się również do nieruchomości, w stosunku do których decyzja lokalizacyjna ma wywoływać skutki z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej tj. skutki w zakresie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Prawidłowe stanowisko zajął Organ I instancji uznając że obowiązek wskazania terminu wydania nieruchomości, określony w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji oznaczenia w decyzji nieruchomości, objętych skutkiem wywłaszczeniowym z art. 19 ust. 3-5 specustawy przesyłowej, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy.
Omawiane przepisy specustawy przesyłowej nie są bowiem jasne i oczywiste w swej treści, w związku z czym winny zostać poddane wykładni systemowej i funkcjonalno- celowościowej, gdyż jedynie w taki sposób możliwe jest ustalenie relacji pomiędzy treścią przepisu art. 8 ust. 1 pkt 7, 8 i 9 a treścią przepisu art. 19 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. W związku z powyższym, Skarżąca zwróciła uwagę na uchybienia organu II instancji w procesie wykładni treści zastosowanych przepisów specustawy przesyłowej, polegające na tym, że analizując pojęcie "wydania nieruchomości" konieczne jest zwrócenie się do instytucji prawa cywilnego, gdyż jedynie przepisy tej gałęzi prawa są adekwatne do określenia znaczenia zastosowanego przez ustawodawcę zwrotu. Przepisy prawa administracyjnego regulują bowiem jedynie tryb wydawania nieruchomości, w sposób dorozumiany odwołując się do przyjętego w systemie prawa rozumienia samej treści tegoż pojęcia.
Zgodnie z przepisem art. 348 KC, wydanie rzeczy następuje przez przeniesienie jej posiadania. W tym kontekście wskazać należy, że w przypadku zaistnienia skutków, o których mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej nie dochodzi do przeniesienia posiadania, albowiem w świetle art. 337 KC właściciel nieruchomości, będący posiadaczem samoistnym, nie traci swojego posiadania (władztwa), pomimo że podmiot uprawniony z decyzji lokalizacyjnej sam staje się posiadaczem nieruchomości tyle, że zależnym. Skoro zaś powstanie stanu posiadania zależnego po stronie Inwestora nie wyzbywa właściciela nieruchomości z jego uprawnienia do posiadania nieruchomości (dalej nim jest), to nie sposób jest twierdzić aby zobowiązany był on do wydania swojej nieruchomości. Prawnorzeczowe skutki art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej ograniczają się bowiem wyłącznie do sfery ius utendi, fruendi, abutendi (prawa korzystania i pobierania pożytków, zużycia rzeczy), która obok ius possidendi (prawa posiadania) oraz ius disponendi (prawa rozporządzania), tworzy triadę uprawnień właściciela. W wyniku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości powstaje jedynie uprawnienie po stronie inwestora celu publicznego do korzystania z nieruchomości w sposób w decyzji określony, powodujący jednocześnie po stronie właściciela obowiązek znoszenia tego stanu (ograniczenia go w korzystaniu z jego nieruchomości), a zatem nie występuje w takim przypadku obowiązek wydania nieruchomości, tj. przeniesienia władztwa nad rzeczą (przeniesienia posiadania), bo takiego skutku ustawodawca nie przewiduje. Odmiennie sytuacja wygląda w przypadku nieruchomości, objętej skutkiem wywłaszczeniowym z art. 19 ust. 3 specustawy przesyłowej - tutaj z chwilą ostateczności decyzji lokalizacyjnej dotychczasowy właściciel zostaje pozbawiony prawa własności, z tą samą chwilą zobowiązany jest on do udostępnienia nieruchomości - pozostając posiadaczem nieruchomości (art. 19 ust. 6 specustawy przesyłowej). Dodatkowy termin, oznaczany w decyzji lokalizacyjnej w myśl art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, jest terminem na wyzbycie się posiadania przez dotychczasowego właściciela nieruchomości - do czego w sytuacji, opisanej w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, w ogóle nie dochodzi. Tylko w przypadku wystąpienia skutku wywłaszczeniowego osoba, która utraciła władztwo nad rzeczą w wyniku odebrania jej prawa własności (lub innego prawa rzeczowego) zobowiązana jest - w świetle art. 222 w zw. z art. 348 KC - do wydania nieruchomości nowemu właścicielowi (Skarbowi Państwa) poprzez przeniesienie posiadania tej nieruchomości.
Specustawa przesyłowa rozróżnia chwilę przejścia własności na podstawie art. 19 ust. 3 (chwila w której decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna), chwilę powstania obowiązku udostępnienia nieruchomości (chwila w której decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna) oraz chwilę wykonania obowiązku wydania nieruchomości (termin oznaczony w decyzji, nie krótszy niż 120 dni od dnia kiedy decyzja lokalizacyjna stała się ostateczna). Dopiero bowiem z chwilą nadejścia oznaczonego w decyzji terminu wydania nieruchomości aktualizuje się po stronie nowego właściciela (Skarbu Państwa) uprawnienie do objęcia jej w posiadanie (władanie), a zatem do żądania jej wydania, w tym również przy zastosowaniu środków przewidzianych w art. 141 UPEA. W tej sytuacji wydanie nieruchomości jest niezbędne dla wykonywania uprawnień właścicielskich przez Skarb Państwa. Niezależnie od powyższego, dotychczasowy właściciel jest zobowiązany do udostępnienia nieruchomości w celu rozpoczęcia przez inwestora robót budowlanych, w myśl art. 19 ust. 6 specustawy przesyłowej, już z chwilą uzyskania przez decyzję lokalizacyjną przymiotu ostateczności. Rado legis dla powyższego rozwiązania legislacyjnego jest fakt, że skutki wywłaszczeniowe w zakresie przeniesienia lub wygaśnięcia praw rzeczowych do nieruchomości co do zasady powstają ex lege. W takiej sytuacji, konieczność natychmiastowego wydania wywłaszczanej nieruchomości mogłaby zagrażać słusznym interesom dotychczasowych właścicieli lub osób uprawnionych do nieruchomości. Dotychczasowy właściciel ma co prawda obowiązek udostępnienia inwestorowi nieruchomości dla celów robót budowlanych już z chwilą przejścia własności nieruchomości - jednakże pozostaje on posiadaczem nieruchomości do chwili upływu terminu, wyznaczonego w decyzji lokalizacyjnej na mocy przepisu art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej. Zasadny jest zatem wniosek, że celem ustawodawcy przy wprowadzaniu terminu wydania nieruchomości, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, było zminimalizowanie negatywnych skutków ww. decyzji i pozostawienie dotychczasowym właścicielom czasu na dobrowolne przeniesienie posiadania nieruchomości.
W przedstawionym kontekście przyjęcie, jakoby ustawodawca dążył do obligatoryjnego oznaczania terminu wydania nieruchomości, objętych skutkami "ograniczającymi" w trybie art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, w sytuacji gdy nieruchomość taka podlega obowiązkowi udostępnienia dla prowadzenia robót budowlanych już z chwilą ostateczności decyzji lokalizacyjnej (art. 19 ust. 6 specustawy przesyłowej) pozbawione jest jakiegokolwiek uzasadnienia. Skoro bowiem właściciele nieruchomości, objętych skutkami z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, nie są pozbawiani ich praw do nieruchomości (posiadania), a jedynie zobowiązani do znoszenia przez określony czas ograniczeń w związku z prowadzonymi robotami, to nie ma podstaw do przyjęcia, że ustawodawca zamierzał rozciągnąć i na takie sytuacje obowiązek ustalania terminu wydania nieruchomości, w tym zakresie bowiem przepis art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej byłby przepisem "martwym". Innymi słowy jaki byłby cel wydania takich nieruchomości, w sytuacji w której roboty budowlane zostałyby wykonane po uzyskaniu przez decyzję lokalizacyjną przymiotu ostateczności ale przed upływem terminu do ich wydania. Powyższe musi przemawiać za zasadnością wskazywania terminu wydania nieruchomości tylko w przypadku nieruchomości objętych przeniesieniem lub wygaśnięciem praw rzeczowych.
Powołana w uzasadnieniu projektu specustawy przesyłowej specustawa drogowa w art. 16 ust. 2 przewiduje identyczny do treści art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej obowiązek określenia w decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej terminu wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali, nie krótszy niż 120 dni. Termin ten w omawianej, wzorcowej specustawie odnosi się wyłącznie do nieruchomości, co do których osoby uprawnione tracą swoje prawa rzeczowe do nieruchomości.
Zdaniem skarżącej, Organ jest w błędzie co do trybu egzekucji decyzji lokalizacyjnej w zakresie skutków z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej. Zastosowanie będzie miał bowiem m.in. środek egzekucyjny, o którym mowa w art. 148 § 2 UPEA, wskazujący na egzekucję niepieniężnego obowiązku nieprzeszkadzania innej osobie w wykonywaniu jej praw (tj. obowiązku znoszenia przez właściciela prowadzenia przez inwestora prac budowlanych na nieruchomości, stanowiącej jego własność) w drodze przymusu bezpośredniego, nie zaś tryb, o którym mowa w art. 141 tej ustawy. W ocenie Skarżącej, do egzekucji obowiązku znoszenia realizacji uprawnienia inwestora - bez względu na to, czy obowiązek znoszenia działań inwestora wynika z uprawnienia do poszukiwania kopalin jak w omawianym fragmencie komentarza czy do prowadzenia robót budowlanych w ramach realizacji celu publicznego, jak w przedmiotowej sprawie - zastosowanie winien mieć właśnie przepis art. 148 § 2 UPEA, nie zaś art. 141 UPEA.
Ponadto Skarżąca zwróciła uwagę, że decyzja lokalizacyjna ma charakter decyzji związanej, nie zaś uznaniowej, w związku z czym w sytuacji złożenia przez inwestora wniosku, spełniającego wymogi ustawowe, organ zobowiązany jest wydać decyzję o treści zgodnej z wnioskiem. Organ zatem ma obowiązek orzekać w granicach złożonego wniosku i nie jest uprawniony do kreowania dodatkowych elementów wydawanej decyzji.
Skarżąca wskazała, że odniesienie pojęcia "terminu wydania nieruchomości" wyłącznie do nieruchomości, objętych skutkiem wywłaszczeniowym znajduje także oparcie w treści dalszych przepisów specustawy przesyłowej - w ramach przykładu wskazać można art. 19 ust. 6 specustawy przesyłowej, zgodnie z którym rozpoczęcie robót budowlanych może nastąpić z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowych stała się ostateczna. Wskazany termin rozpoczęcia robót budowlanych odnosi się do wszystkich nieruchomości, objętych decyzją lokalizacyjną, w tym i nieruchomości objętych skutkami z art. 19 ust. 3 lub art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Powyższe niewątpliwie dowodzi jednoznacznemu oddzieleniu przez ustawodawcę terminu wykonania obowiązku wydania nieruchomości (przeniesienia posiadania), o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej - jako terminu chroniącego dotychczasowych właścicieli - od terminu rozpoczęcia przez Inwestora wykonywania swoich uprawnień, w tym również uprawnień wynikających ze skutku ograniczającego decyzji lokalizacyjnej (art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej).
Za przedstawionym powyżej sposobem rozumienia pojęcia "wydania nieruchomości", w tym zakresu stosowania obowiązku jego oznaczania w decyzji lokalizacyjnej, przemawia również treść art. 21 ust. 8 specustawy przesyłowej, zgodnie z którym jeżeli dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości objętej decyzją lokalizacyjną wyda tę nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia nie później, niż w terminie 28 dni od dnia otrzymania od inwestora wezwania do wydania nieruchomości, wysokość odszkodowania powiększa się o kwotę równą 5% wartości nieruchomości lub wartości prawa użytkowania wieczystego. Należy zauważyć, że przepis ten został umieszczony w art. 21 specustawy przesyłowej, który to dotyczy odszkodowania za przejęcie własności nieruchomości z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, tj. nieruchomości, co do których decyzja lokalizacyjna wywołuje skutek wywłaszczeniowy, o którym mowa w art. 19 ust. 3 specustawy przesyłowej. Nie ma on zatem zastosowania co do nieruchomości ograniczonych w sposobie korzystania z nieruchomości, względem których obowiązują inne zasady ustalenia odszkodowania (art. 22). Skoro tak, to nie sposób twierdzić, że termin wydania nieruchomości dotyczy wszystkich nieruchomości, zarówno "wywłaszczonych" jak i ograniczonych w sposobie korzystania z nieruchomości, skoro tylko w przypadku "wywłaszczenia" nieruchomości ustawodawca przewidział zastosowanie przepisu art. 21 ust. 8 specustawy przesyłowej.
Takie rozróżnienie sytuacji prawnej osób wywłaszczonych i ograniczonych w sposobie korzystania z nieruchomości, w której zarówno pierwszy jak i drugi zobowiązani byliby do wydania nieruchomości w oznaczonym terminie, a tylko osobom wywłaszczanym przysługiwałoby powiększone z tego tytułu odszkodowanie, nie znajduje żadnego racjonalnego uzasadnienia. Oczywisty jest zatem wniosek, że ustawodawca odrębnie potraktował wyłącznie nieruchomości, objęte skutkiem wywłaszczeniowym, nie tylko nakładając obowiązek oznaczenia w decyzji lokalizacyjnej dodatkowego elementu, jakim jest termin wydania nieruchomości, lecz również "nagradzając" dodatkowym odszkodowaniem tych właścicieli, którzy dobrowolnie, w terminie ustawowym przeniosą posiadanie nieruchomości, których własność przeszła z mocy prawa na Skarb Państwa.
Skarżąca wskazała również, że konstrukcja decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości (art. 22 ust. 1 w zw. art. 5 ust. 1 specustawy przesyłowej) w swoich założeniach opiera się na pierwowzorze dla regulacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, jakim jest art. 124 ust. 1 i 1a UGN. Przepisy te umożliwiają uzyskanie decyzji o treści przedmiotowo tożsamej, co decyzja lokalizacyjna w zakresie skutków z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
W przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zaś mowy o obowiązku oznaczenia w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości terminu wydania nieruchomości.
Powyższy wniosek jest tym bardziej uzasadniony w świetle okoliczności, że rozwiązanie przewidziane w art. 124 UGN, jest w praktyce rozwiązaniem przewlekłym. Ustawodawca, przenosząc zapisy art. 124 ust. 1 UGN do specustawy przesyłowej, wprowadził szereg ułatwień i usprawnień w zakresie trybu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w stosunku do wzorcowego aktu prawnego poprzez m.in. likwidację obowiązku przeprowadzania rokowań z właścicielami nieruchomości czy zniesienie wymogu uzyskania odrębnej decyzji o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w celu przyspieszenia realizacji inwestycji. W takim kontekście nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem co do konieczności wskazywania terminu wydania nieruchomości w decyzji lokalizacyjnej w odniesieniu do nieruchomości, objętych skutkiem ograniczającym, gdyż prowadziłoby to do absurdalnego wniosku, że ustawodawca zastosował w rozpatrywanym stanie prawnym nadzwyczajne środki dla przyspieszenia realizacji inwestycji, wprowadzając jednocześnie dodatkowy w stosunku do pierwowzoru wymóg oznaczenia terminu wydania nieruchomości, godząc tym samym w cel regulacji.
W ocenie Skarżącej brak jest zatem podstaw do przyjęcia w kontekście literalnej treści przepisu art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, w kontekście treści przepisów art. 8 ust. 1 pkt 7 i 8, art. 19 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, że ustawodawca zamierzał wprowadzić novum do ustawy, ustanawiając dodatkowy obowiązek oznaczania w decyzji lokalizacyjnej terminu wydania nieruchomości, objętych skutkiem ograniczającym.
Zaprezentowana zatem w zaskarżonej decyzji wykładnia przepisu art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej, rozpatrywana w kontekście w kontekście treści przepisów art. 8 ust. 1 pkt 7 i 8, art. 19 ust. 3 oraz art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowe, jest nie do pogodzenia z wykładnią funkcjonalno- celowościową specustawy.
Skarżąca nie podzieliła także stanowiska Organu, który wskazywał, że charakter decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji z zakresu sieci przesyłowych nie pozwala na przyjęcie możliwości wydawania decyzji, obejmujących część rozstrzygnięć w niej zawartych, ze względu na zintegrowany charakter decyzji lokalizacyjnej. Wskazała, że istotą decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej jest przede wszystkim lokalizacja i określenie warunków prowadzenia inwestycji (art. 8 ust. 1 pkt 1-4 specustawy przesyłowej) i te elementy decyzji lokalizacyjnej są obligatoryjne. Pozostałe elementy decyzji lokalizacyjnej (art. 8 ust. 1 pkt 5-9 specustawy przesyłowej) stanowią rozstrzygnięcia fakultatywne, zamieszczane w treści decyzji w zależności od potrzeby inwestora, wyrażonej we wniosku. Rozstrzygnięciem takim jest m.in. rozstrzygnięcie w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, o którym mowa w art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, na podstawie którego inwestor uzyskuje trwały tytuł prawny do nieruchomości, obejmujący również prawo do dysponowania nieruchomościami na cele budowlane.
W tym kontekście przyjęcie, że inwestor nie ma możliwości uzyskać częściowej decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, ograniczonej wyłącznie do skutków, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy przesyłowej, w oparciu o stanowisko że rozstrzygnięcie takie może być zawarte jedynie w decyzji lokalizacyjnej, jest niedopuszczalne, jako sprzeczne z literalnym brzmieniem i ratio legis ustawy. W sytuacji bowiem, gdy decyzja lokalizacyjna nie rozstrzyga o ograniczeniu w sposobie korzystania z nieruchomości w odniesieniu do wszystkich lub niektórych nieruchomości, objętych jej zakresem, to nie sposób przyjąć, że inwestor nie pozostaje w dalszym ciągu uprawniony do wystąpienia w tym zakresie o wydanie decyzji lokalizacyjnej, ograniczonej jedynie do skutków z art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej.
Wskazując na naruszenie art. 25 ust. 5 specustawy przesyłowej skarżąca wyjaśniła, że przepis ten stanowi lex specialis w stosunku m.in. do art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego i ogranicza możliwość jego stosowania przez organ II instancji w zakresie oznaczonym w tej ustawie. W myśl bowiem art. 25 ust. 5 ustawy o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych w postępowaniu przed organem wyższego stopnia nie można uchylić decyzji, gdy wada dotknięta jest tylko cześć decyzji dotycząca strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, nieruchomości lub działki. W tym kontekście uchylenie przez Organ II instancji decyzji w zaskarżonej części uchybiało w stopniu rażącym przepisom postępowania, w sposób oczywisty naruszając dyrektywy z nich płynące.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisu art. 25 ust. 3 specustawy przesyłowej skarżąca wskazała, że wniesione przez B. O. odwołanie nie spełniało wymogów formalnych odwołania, o których mowa w powołanym przepisie. Skarżąca nie wskazała konkretnych, opartych na przepisach prawa zarzutów co do wydanej decyzji, nie wskazała również dowodów na poparcie swoich żądań. Zgodnie z treścią analogicznego w treści przepisu art. 53 ust. 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. II OSK 1015/15 wskazywał, iż ..strona powinna uzasadnić i wykazać powiązanie konkretnej treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z wadliwym stosowaniem prawa ". Celem bowiem przepisu art. 53 ust. 6 ww. ustawy, jak i przepisu art. 25 ust. 3 specustawy przesyłowej, było zapobieganie blokowaniu ważnych inwestycji poprzez wykorzystanie instytucji odwołania (tak: SA w ww. wyroku).
Skarżąca B. O. zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- rażące naruszenie art. 5 ust. 4 specustawy poprzez błędną wykładnię normy i niewłaściwe jej zastosowanie,
- rażące naruszenie art. 19 i art. 22 ust. 1 specustawy poprzez bezprawne ograniczenie korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia inwestycji i późniejszej konserwacji wybudowanej sieci elektroenergetycznej 400 kV na jej działce,
- rażące naruszenie art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez pozbawienie jej konstytucyjnej ochrony własności co w konsekwencji powoduje, że decyzji można postawić zarzut rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że organ odwoławczy przemilczał fakt jej wielomiesięcznych zabiegów będących wyrazem sprzeciwu wobec planowanego zamierzenia. Nie dokonano zbadania materiału zgromadzonego w toku rokowań w sprawie uzgodnienia warunków udzielenia zgody na przeprowadzenie przez jej nieruchomość dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 400 kV wraz z ustanowieniem służebności przesyłu. Wskazała, że ma miejsce rażące naruszenie art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej, gdyż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości kłóci się w sposób oczywisty z jej rekreacyjnym przeznaczeniem. W ocenie skarżącej zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji jest w pełni zasadny, gdyż wywłaszczenie jest dopuszczalne gdy zostaną spełnione dwa warunki, z których pierwszy to wywłaszczenie na cel publiczny, a drugi to wypłacenie słusznego odszkodowania. Skarżąca podniosła, iż do wypłaty odszkodowania jak dotąd nie doszło, co jest spowodowane postawą inwestora, który w rokowaniach nie zaproponował słusznego odszkodowania.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nie narusza przepisów prawa.
Podstawę materialnoprawną decyzji stanowi ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1265, z późn. zm) zwana dalej "specustawą przesyłową".
Organ odwoławczy prawidłowo ocenił, że wniosek inwestora o wydanie decyzji o ustalenie lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej zawiera wszystkie wymagane elementy. Należy wskazać, że tego rodzaju decyzja ma charakter związany, co oznacza, ze w sytuacji gdy wniosek o ustalenie lokalizacji czyni zadość wymaganiom formalnym i jest zgodny z przepisami prawa, to organ zobowiązany jest wniosek uwzględnić i wydać decyzję pozytywną.
Oznacza to jednocześnie, że organ związany jest żądaniem zawartym we wniosku i nie może wykroczyć poza jego granice w rozstrzygnięciu podjętym w sprawie. Co istotne, to inwestor swobodnie decyduje czy konkretny wniosek dotyczyć będzie całej inwestycji, czy tylko jej części (art. 5 ust. 2 ustawy).
Sąd w całości podziela stanowisko organu odwoławczego co do tego, że uwzględniająca wniosek decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o ustaleniu lokalizacji w części była wadliwa, bowiem nie określała terminu wydania nieruchomości. Ta kwestia stanowi główny przedmiot sporu w niniejszej sprawie ze skargi spółki – inwestora. Spór zaś dotyczy dokładnie tego, czy wymagany przez art. 8 ust. 1 pkt 9 ustawy termin wydania nieruchomości, dotyczy również tych nieruchomości, które objęte są skutkiem ograniczającym sposób korzystania (art. 22 ust. 1 ustawy).
W ocenie sądu stanowisko skarżącej spółki nie jest słuszne.
Przede wszystkim należy wskazać, że organ odwoławczy nie wykroczył poza granice żądania określonego we wniosku inwestora uchylając decyzję w części i określając termin wydania nieruchomości, mimo iż wniosek takiego żądania nie zawierał. Wymóg określenia terminu nie dotyczy wniosku inwestora, gdyż obowiązek ten dotyczy treści wydawanej decyzji. Organ samodzielnie, aczkolwiek nie dowolnie określa termin uwzględniając całokształt okoliczności sprawy.
W ocenie sądu określenie terminu jest obowiązkowe w odniesieniu do każdej kategorii nieruchomości objętych decyzją.
Niewątpliwie art. 8 ust. 1 specustawy przesyłowej określa elementy konieczne decyzji o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji, wśród których wymieniono termin wydania nieruchomości lub opróżnienia lokali i innych pomieszczeń. Przepis ten nie ogranicza wymogu określenia terminu wyłącznie do nieruchomości co do których ma nastąpić skutek wynikający z art. 19 ustawy (odjęcie prawa).
Stosownie bowiem do treści art. 19 ust 3-5 i art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej wydana decyzja może wywoływać w odniesieniu do określonych nieruchomości albo skutek w postaci odjęcia prawa, albo ograniczenia sposobu korzystania. Dlatego wymóg określenia terminu wydania nieruchomości w sytuacji, gdy nie wprowadzono wyraźnej odmiennej regulacji musi dotyczyć realizacji obu możliwych skutków (zarówno odjęcia prawa, jak też ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości).
Skarżąca spółka niesłusznie wiąże wymóg określenia terminu wyłącznie z pojęciem wydania nieruchomości rozumianym na gruncie prawa cywilnego jako wyzbycie się posiadania nieruchomości i wskazując, że taki skutek następuje w rzeczywistości jedynie w odniesieniu do nieruchomości co do których decyzja lokalizacyjna ma wywołać skutek określony w art.. 19 ust. 3 – 5 ustawy.
Istotą jednak wynikającą z unormowań specustawy przesyłowej jest to, że wydawana na jej podstawie decyzja lokalizacyjna może wskazywać nieruchomości co do których następują różne skutki w zakresie ingerencji w prawo własności (inne prawo rzeczowe). Obie instytucje (przejęcie prawa do nieruchomości i ograniczenie sposobu z niej korzystania) wzorowano na instytucji wywłaszczenia sensu stricto uregulowanego w art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami polegającego na pozbawieniu prawa lub ograniczeniu prawa rzeczowego na nieruchomości.
Na gruncie specustawy przesyłowej i innych przepisów prawa administracyjnego pojęcie wydania nieruchomości dla którego w decyzji lokalizacyjnej ma być określony termin należy wiązać z obydwoma skutkami (zarówno z odjęciem prawa, jak też ograniczeniem sposobu korzystania). Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 124 posługuje się pojęciem udostępnienia nieruchomości. Wydanie nieruchomości zatem ze względu na współistniejące i tak samo istotne z punktu widzenia realizacji inwestycji obie instytucje, należy rozumieć jako udostępnienie nieruchomości całkowite (odpowiadające przeniesieniu posiadania) lub udostępnienie częściowe (ograniczone co do czasu i powierzchni, a więc zakresu korzystania). Należy zwrócić uwagę, że art. 124 wskazanej ustawy w zakresie jego ust. 2 i 5 – 8 znajduje odpowiednie zastosowanie do skutku polegającego na ograniczeniu sposobu korzystania z prawa własności nieruchomości obejmowanych decyzją lokalizacyjną (art. 22 ust. 1 specustawy przesyłowej).
Skarżąca spółka podkreśla, że wzorzec ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości wynikający z art. 124 u.g.n nie jest związany z terminem wydania nieruchomości na potrzeby realizacji obowiązku. To prawda, jednak należy uwzględnić, iż przepis ten ma zastosowanie odpowiednie, a więc z uwzględnieniem ewentualnych odmienności obu instytucji. Ponadto należy zwrócić uwagę na to, że ust. 3 tego przepisu, który zastosowania nie znajduje, dotyczy rokowań, które muszą poprzedzić decyzję o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. W praktyce oznacza to, że czas poświęcony obowiązkom rokowania jest czasem którym dysponuje dotychczasowy właściciel, by poczynić niezbędne przygotowania przed udostępnieniem nieruchomości. W przypadku specustawy takiego okresu przygotowawczego nie ma.
Zdaniem sądu niesłuszne jest stanowisko skarżącej spółki, że termin potrzebny jest wyłącznie właścicielowi tej nieruchomości, której własności ma być pozbawiony, w celu zminimalizowania negatywnych skutków decyzji. W ocenie sądu jednak także ci właściciele, którzy zostaną jedynie ograniczeni w prawie korzystania z nieruchomości mają prawo mieć czas na zminimalizowanie negatywnych skutków decyzji i podjęcie działań, które z tego punktu widzenia będą racjonalne. Likwidacja więc na podstawie specustawy przesyłowej obowiązków nałożonych na inwestora na podstawie art. 124 u.g.n., a więc przeprowadzenia rokowań czy uzyskania odrębnej decyzji zobowiązującej do niezwłocznego zajęcia nieruchomości zostało zrównoważone, a nie jak twierdzi strona skarżąca wypaczone określeniem w decyzji terminu wydania nieruchomości umożliwiającego inwestorowi realizację przyznanych daleko idących uprawnień.
Posłużenie się więc przez organ argumentacją dotyczącą środka egzekucyjnego do realizacji przysługujących inwestorowi na podstawie decyzji uprawnień, który mógłby mieć w obu przypadkach zastosowanie zmierzało więc do wykazania, że na gruncie przepisów prawa administracyjnego termin wydania nieruchomości nie musi wiązać się z przeniesieniem posiadania. Twierdzenie to jest jak wskazano wyżej uprawnione, bowiem rzeczywiście według art. 141 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środek egzekucyjny w postaci odebrania nieruchomości może mieć zastosowanie także do wydania nieruchomości na czas oznaczony. Może zatem polegać na dopuszczeniu przez czas oznaczony do współposiadania nieruchomości. Z kolei wskazywany przez stronę skarżącą jako jedynie właściwy do zastosowania w przypadku ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości środek egzekucyjny w postaci przymusu bezpośredniego (art. 148) może być stosowany do obu obowiązków, a więc zarówno udostępnienia całkowitego (odjęcie prawa), jak też częściowego (ograniczenie). To z pewnością najdalej idący środek egzekucyjny polegający na przełamaniu oporu osoby zobowiązanej do wykonania któregoś z tych obowiązków.
Wbrew twierdzeniu skarżącej spółki określenie terminu w odniesieniu do każdego rodzaju nieruchomości nie czyni regulacji zawartej w art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy przesyłowej martwą w odniesieniu do nieruchomości objętych skutkiem ograniczenia sposobu korzystania. Uprawnienie wynikające z art. 19 ust. 6 ustawy związane z możliwością rozpoczęcia robót budowlanych z dniem w którym decyzja stanie się ostateczna nie może być stosowany w oderwaniu od wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 9 terminu wydania nieruchomości. Termin ten dla inwestora ma takie znaczenie, że dopiero z chwilą jego upływu, brak realizacji przez dotychczasowego właściciela lub właściciela aktualnego jego obowiązku uprawnia inwestora do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Rozpoczęcie robót budowlanych w odniesieniu do obu kategorii nieruchomości może nastąpić przed upływem wynikającego z decyzji terminu za zgodą dotychczasowego właściciela. Inwestor nie musi pozostawać w tym czasie bezczynny, gdyż może podjąć działania przygotowawcze związane z kolejnym etapem inwestycyjnym, jak też rokowania z właścicielem co do wcześniejszego udostępnienia nieruchomości.
Nie jest przekonującym argumentem za ograniczeniem konieczności określenia terminu wydania wyłącznie do tych nieruchomości których własność podlega odjęciu, przywołanie regulacji wynikającej z art. 16 ust. 2 specustawy drogowej. Zachodzi bowiem między regulacjami tych ustaw ta istotna różnica, że Specustawa drogowa dotyczy wyłącznie nieruchomości wobec których następuje skutek w postaci odjęcia prawa. To dlatego wynikający z tego przepisu wymóg określenia terminu dotyczy właśnie tej kategorii nieruchomości.
Zdaniem sądu także rozwiązanie wynikające z art. 21 ust. 8 specustawy przesyłowej nie przemawia za racjonalnością określenia terminu wydania nieruchomości tylko w odniesieniu do tych wobec których następuje skutek analogiczny do wywłaszczenia.
W rzeczywistości ustawodawca potraktował odmiennie obie kategorie nieruchomości wprowadzając do ustawy tryb postępowania o ustalenie odszkodowania tylko w odniesieniu do nieruchomości które podlegają przejęciu, w odniesieniu do drugiej kategorii odsyłając do przepisów ustawy o u.g.n.
Ta różnica w zakresie trybu odszkodowawczego nie może przesądzać o kwestii konieczności określenia terminu wydania nieruchomości. Nie powinno dziwić rozwiązanie polegające na nagrodzeniu dotychczasowego właściciela bonusem w postaci podwyższonego odszkodowania za dobrowolne i szybkie udostępnienie nieruchomości do której utrata praw już nastąpiła i zawężenie tego uprawnienia tylko do tej najbardziej dotkliwej ingerencji w prawo rzeczowe dotychczasowego właściciela. Z kolei uzależnienie uprawnienia do podwyższenia odszkodowania od terminu wydania nieruchomości jest racjonalne dlatego, że pozostaje on jedynym czynnikiem, na który dotychczasowy właściciel nieruchomości ma jeszcze wpływ.
W ocenie sądu wykładnia art. 8 ust. 1 pkt 9 specustawy w kontekście przepisów tej ustawy i rozwiązań ogólnych, funkcjonujących w oparciu o przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest sprzeczna z wykładnią funkcjonalno - celowościową specustawy.
Także treść art. 25 ust. 1 wskazanej ustawy stanowiącego, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji strategicznej w zakresie sieci przesyłowych podlega natychmiastowemu wykonaniu nie podważa zasadności i konieczności określenia terminu wydania nieruchomości. Natychmiastowa wykonalność ma bowiem znaczenie także dla innych zagadnień regulowanych przedmiotową ustawą, jak wiążący charakter decyzji o ustaleniu lokalizacji dla sporządzania studium czy też miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo w zakresie wydawania decyzji o warunkach zabudowy (art. 11), czy też dla wydania decyzji o wygaśnięciu trwałego zarządu ustanowionego dla nieruchomości (art. 20).
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego zawarte w skardze spółki inwestora są więc niezasadne.
Sąd nie podziela także stanowiska skarżącej spółki co do naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 25 ust. 3 i 5 przedmiotowej ustawy.
Zdaniem sądu wniesione przez B. O. odwołanie spełniało wymogi określone w tym przepisie bowiem wskazała ona na występujące jej zdaniem wątpliwości w zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji które wiązała z naruszeniem konkretnych przepisów prawa materialnego. Określiła także żądanie co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. W tej sytuacji istota sprawy i zakres żądania jak i zarzuty odnoszące się do decyzji zostały wystarczająco jasno określone. W tej sytuacji wskazanie dowodów nie było konieczne. Zarzuty podnoszone w odwołaniu nie muszą zawsze wiązać się z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego. Należy wziąć pod uwagę również to, że choć przepis stawia wyższe wymagania w odniesieniu do sporządzenia odwołania, to jednak w dalszym ciągu nie określa wymogu sporządzenia odwołania przez profesjonalistę.
Według art. 25 ust. 5 specustawy przesyłowej w postępowaniu przed organem wyższego stopnia oraz przed sądem administracyjnym nie można uchylić decyzji, o których mowa w ust. 1, ani stwierdzić ich nieważności w całości, gdy wadą dotknięta jest tylko część decyzji dotycząca strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej nieruchomości lub działki. Niewątpliwie przepis ten jest przepisem szczególnym w odniesieniu do art. 138 kpa, jednak nie wyłącza on uprawnienia organu czy też sądu do uchylenia decyzji, jak chce tego skarżąca spółka. Ogranicza jedynie organ, jak też sąd w ramach powierzonej im kompetencji oceny legalności wydanych w sprawie decyzji, w uprawnieniu do eliminacji z obrotu prawnego całej decyzji o lokalizacji inwestycji, w sytuacji gdy wadą dotknięta jest jedynie jej część.
Takie rozumienie przepisu jakie prezentuje skarżąca spółka prowadziłoby do wyłączenia zasady dwuinstancyjności zgodnie z którą organ rozstrzyga sprawę, a nie dokonuje jedynie kontroli decyzji, wyłączenia zasady legalizmu zgodnie z którą obowiązkiem organu jest działanie na podstawie przepisów prawa, co oznacza odpowiednią reakcję na stwierdzenie przekroczenia prawa (skutkującą obowiązkiem uchylenia albo stwierdzenia nieważności decyzji). W końcu skutkować by musiało odebraniem uprawnienia do wniesienia odwołania od decyzji, która byłaby dotknięta wadą jedynie w części, a takiego wyłączenia przecież przepisy specustawy przesyłowej nie zawierają. Z tych względów twierdzenie, iż organ odwoławczy mógł uchylić decyzję organu I instancji tylko wówczas, gdyby cała decyzja była wadliwa, a zatem mógł pozostawić w obrocie prawnym decyzję wadliwą częściowo jest nieracjonalne i nie do pogodzenia z powyższymi zasadami.
Sąd nie uwzględnił także zarzutu skarżącej dotyczącego istnienia w sprawie przesłanek do wydania decyzji częściowej, na podstawie art. 104 § 2 k.p.a. Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że organ administracji wydaje decyzję częściową, gdy sprawa jest podzielna, można z niej wyodrębnić część nadającą się do samodzielnego rozstrzygnięcia. Art. 104 § 2 k.p.a przewiduje wprawdzie możliwość wydania decyzji częściowej, ale jest to dopuszczalne jedynie, gdy przedmiot postępowania może być podzielony w tym znaczeniu, że możliwe jest rozstrzyganie kolejno co do istoty o kilku elementach składających się na całe uprawnienie lub obowiązek. Charakter decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie sieci przesyłowych w trybie specustawy przesyłowej nie pozwala na przyjęcie, iż w takich sprawach można wydać decyzję częściową (także w sytuacji jak we wniosku inwestora tj. w stosunku do nieruchomości, względem których nie wniesiono odwołań). Decyzja wydawana w tym trybie wprawdzie łączy w sobie kilka rozstrzygnięć (takich jak ustalenie lokalizacji inwestycji, ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości), jednakże z uwagi na zintegrowany charakter rozstrzygnięć wydawanych w trybie specustawy przesyłowej stwierdzić należy, iż nie mogą one funkcjonować odrębnie, tak jak miałoby to miejsce w przypadku decyzji częściowej. Odmienny pogląd przeczyłby w istocie idei specustaw, które zakładają - w celu przyspieszenia procedury uzyskiwania zezwoleń na realizacje inwestycji infrastrukturalnych - wydanie jednej decyzji w jednym postępowaniu jak również jest niezgodny z art. 8 specustawy, który jak już wskazano, wskazuje enumeratywnie wszystkie elementy, które musi zawierać łącznie decyzja. W przypadku postępowania odwoławczego z kolei rola organu odwoławczego sprowadzałaby się do analizy zarzutów zawartych w odwołaniach, nie zaś do ponownego rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie sądu także żaden z zarzutów podniesionych w skardze przez B. O. nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzut naruszenia art. 5 ust. 4 specustawy nie znajduje oparcia w rzeczywistości i jest niezrozumiały. Zgodnie z treścią tego przepisu organem wyższego stopnia w stosunku do wojewody w sprawach dotyczących strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej jest minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa. Organem odwoławczym w przedmiotowej sprawie był Minister Infrastruktury i Budownictwa, a zatem niewątpliwe organ właściwy według kryteriów w/w przepisu.
Nie doszło w ocenie sądu do naruszenia art. 19 i 22 specustawy. W szczególności nie stanowi podstawy ich naruszenia skonkretyzowany w skardze zarzut, iż organy nie uwzględniły, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w sposób oczywisty jest sprzeczne z jej rekreacyjnym przeznaczeniem. Jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji lokalizacja strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej z samej istoty tego przedsięwzięcia zawsze stanowi ingerencję w czyjeś prawo własności. Dla decyzji o lokalizacji inwestycji dotychczasowe przeznaczenie nieruchomości nie ma żadnego znaczenia i nie podważa prawidłowości decyzji. Może mieć jednak znaczenie dla obiektywnej możliwości dalszego korzystania z nieruchomości w dotychczasowy sposób i ewentualnego roszczenia odszkodowawczego przysługującego zgodnie z art. 124 ust. 5 u.g.n. Według bowiem art. 22 ust. 2 specustawy do ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 2 i 4-7 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Stosownie do treści art. 124 ust. 5 jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości.
Nie miała znaczenia dla prawidłowości zaskarżonej decyzji kwestia niewyrażenia przez skarżącą zgody na ingerencję w jej prawo własności do nieruchomości ze względu na brak porozumienia w zakresie oczekiwanego od inwestora odszkodowania. Ani brak zgody właściciela, ani niespełnienie jego oczekiwań co do odszkodowania nie stanowi przesłanek do wydania decyzji lokalizacyjnej.
Nie zostały naruszone zasady wynikające z art. 21 ust. 2 i art. 64 ust. 3 Konstytucji. Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości skarżącej nastąpiło bowiem na podstawie usprawiedliwionej, bowiem wynikającej z ustawy (specustawa przesyłowa) ingerencji w sferę prawa własności. Kwestie związane z odszkodowaniem za utratę bądź ograniczenie prawa własności rozstrzygane są w odrębnych postępowaniach. Decyzja lokalizacyjna w zakresie w jakim rozstrzyga o ograniczeniu sposobu korzystania nieruchomości skarżącej w związku z planowaną inwestycją celu publicznego nie mogła naruszyć art. 21 Konstytucji, zgodnie z którym wywłaszczenie na cel publiczny jest dopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło