IV SA/Wa 304/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016 r. sprawy ze skargi Y. P. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia wizy krajowej oddala skargę Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z [...] maja 2015 r. w sprawie cofnięcia p. Y. P. (dalej "Cudzoziemiec") - ob. [...] - wizy krajowej. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przywołał m.in. następujące istotne okoliczności faktyczne i uwarunkowania prawne sprawy: - [...] 2015 r. do kontroli granicznej na kierunku wjazdowym do Polski, na przejściu granicznym w [...], zgłosił się Cudzoziemiec, legitymujący się paszportem wydanym przez władze [...] ([...] 2014 r.), ważnym do 8 kwietnia 2024 r. wraz z zamieszczoną w nim wielokrotną wizą krajową (nr [...]) ważną od 3 czerwca 2015 r. do 2 czerwca 2016 r., na okres pobytu 365 dni (w celu wykonywania pracy na postawie zezwolenia na pracę), - w trakcie kontroli ustalono, że jego dane osobowe figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany, zwanym dalej "Wykazem", - została w tym przypadku wyczerpana przesłanka określona w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013 r., poz. 1650 ze zm.), w myśl której wizę krajową cofa się z urzędu, jeżeli okoliczności uzasadniające odmowę wydania wizy krajowej, o których mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1 i 3-9, powstały po jej wydaniu; art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy stanowi, że wydania wizy krajowej odmawia się cudzoziemcowi w przypadku, gdy obowiązuje wpis jego danych do Wykazu, - Cudzoziemiec - uprzedzony na podstawie art. 86 w związku z art. 83 § 3 K.p.a. o prawie do odmowy zeznań oraz odmowy odpowiedzi na pytania a także o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego (Dz.U. z 1997 r. Nr 88. poz. 553, ze. zm.) - w trakcie przesłuchania zeznał m.in.: "pouczenie [o przysługujących mi prawach i ciążących na mnie obowiązkach] zrozumiałem i nie żądam dodatkowych wyjaśnień. Rozumiem język polski w stopniu umożliwiającym mi swobodne porozumiewanie się z osobą przesłuchującą i nie potrzebuję tłumacza. Potrafię czytać, ale pisać nie potrafię."; zapytany, czy wyraża zgodę na przeprowadzenie przesłuchania w języku polskim, bez udziału tłumacza, odpowiedział twierdząco; z zeznań Cudzoziemca wynikało ponadto, że nie był świadomy, że jego dane osobowe zostały wpisane do Wykazu i jego zdaniem, jest to konsekwencja tego, że w styczniu 2015 roku, na przejściu granicznym w [...] stwierdzono, że posiada ubezpieczenie samochodu, wobec którego zachodziło podejrzenie fałszerstwa; Cudzoziemiec, po odczytaniu protokołu przesłuchania, nie wniósł do niego żadnych uwag czy zastrzeżeń i podpisał protokół, jako zgodny z zeznaniami, - odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, sformułowanych w odwołaniu Cudzoziemca, uznano je za bezpodstawne; w kontekście zaś kwestionowania zasadności umieszczenia danych cudzoziemca w Wykazie wskazano, że powzięcie przez niego wiadomość o umieszczeniu jego danych dopiero w chwili kontroli granicznej nie ma znaczenia w sprawie; zgodnie z treścią art. 435 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie może nastąpić bez jego wiedzy i zgody; zasady i skutki umieszczenia danych cudzoziemców w Wykazie zostały unormowane w ustawie o cudzoziemcach i stanowią jedną z konsekwencji prawa państwa do kształtowania ruchu cudzoziemców przez granicę; Wykaz jest szczególnym instrumentem prawnym ochrony interesów państwa, który zapewnia poszanowanie porządku prawnego oraz wymagań bezpieczeństwa i porządku publicznego; przepisy ustawy o cudzoziemcach w sposób precyzyjny wskazują, że organem właściwym w sprawie udzielania informacji w zakresie istniejących wpisów w systemie jest Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, który dokonuje czynności polegających na umieszczeniu danych cudzoziemca w wykazie, przedłużenia okresu obowiązywania wpisu lub usunięcia tych danych z wykazu zgodnie z kompetencją rzeczową; zgodnie z art. 444 ust. 1 powoływanej ustawy cudzoziemiec może złożyć do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosek o udzielenie informacji o wpisaniu jego danych osobowych do wykazu, sprostowanie jego danych osobowych zawartych w wykazie, jeżeli stwierdzi, że są niekompletne, nieaktualne lub nieprawdziwe lub wykreślenie danych z wykazu, jeżeli zostały tam umieszczone lub są przechowywane z naruszeniem ustawy, - z materiału zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika, że podstawą umieszczenia danych cudzoziemca w wykazie było skazanie prawomocnym wyrokiem w Rzeczypospolitej Polskiej za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności (art. 435 ust. 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach); w myśl art. 442 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, sąd który skazał cudzoziemca za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności przekazuje odpis prawomocnego wyroku Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców celem umieszczenia danych osobowych cudzoziemca (skazanego) w Wykazie; na podstawie art. 438 ust. 1 pkt 5 wskazanej ustawy. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców umieszcza dane cudzoziemca w przedmiotowym wykazie na okres 3 lat od uprawomocnienia się wyroku, będącego podstawą do umieszczenia danych w wykazie, jeżeli orzeczono wobec cudzoziemca karę grzywny, - podkreślono, że organy Straży Granicznej nie są kompetentne ani do podważania prawidłowości wyroków sądów powszechnych w Rzeczypospolitej Polskiej, ani do badania zasadności i celowości umieszczania przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpisów w Wykazie. W skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa: - postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 10 § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie, a tym samym pozbawienie Cudzozoiemca czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się, co do zgłoszonych żądań i złożenia wniosków dowodowych, - art. 7, 8, 9, 11, 77 § 1, art. 80 K.p.a., w zakresie postępowania dowodowego, poprzez naruszenie praw cudzoziemca, polegające na uniemożliwieniu mu skorzystania z przysługujących uprawień, wykonywanie czynności bez obecności tłumacza, co wynikało z przeprowadzenia postępowania w ciągu jednego dnia, łącznie z wydaniem skarżonej decyzji, co w istotnym stopniu miało wpływ na wynik sprawy, - art. 107 § 1 i 3 K.p.a., poprzez ich nie zastosowanie, polegające na całkowitym zaniechaniu sporządzenia uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a tym samym ujawnienia motywów stanowiska organu, a nadto jakiejkolwiek analizy materiału dowodowego, wręcz braku wskazania okoliczności faktycznych i dowodów je potwierdzających, - art. 33 K.p.a., poprzez faktyczne uniemożliwienie skarżącemu skorzystania z jego uprawnienie do ustanowienia pełnomocnika w sprawie, w wyniku zobowiązania go do złożenia oświadczenia o rezygnacji z tego uprawnienia podczas faktycznego zatrzymania skarżącego, - materialnego - art. 6 ust. 1, art. 9, art. 10 ustawy o cudzoziemcach, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznania, że stanowią one podstawę do odstąpienia od zastosowania norm postępowania administracyjnego, przewidzianych w K.p.a., w szczególności, co do uprawnień przewidzianych w art. 33 jak i 107 Kodeksu. Uzasadniając skargę podniesiono, że – zdaniem Cudzoziemca - na etapie postępowania przed organem I. instancji doszło do szeregu nieprawidłowości, m.in. decyzja nie była w istocie uzasadniona a szybkość postępowania przed organem I. instancji (jeden dzień) wykluczyła możliwość skorzystania z uprawnień procesowych przez Stronę (np. ustawienia pełnomocnika). W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, wyrażone w zaskarżonym akcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Organ administracji wskazał, czemu nie zaprzecza się nawet w skardze, że dane Cudzoziemca, na dzień wydania decyzji organów obu instancji znajdowały się w Wykazie. Okoliczność te potwierdza stosowna notatka służbowa w aktach administracyjnych (k. 1), gdzie wskazano m.in. termin obowiązywania wpisu (do 24 września 2018 r.). Prawdziwość przytoczonych w niej faktów, dotyczących danych zawartych w systemie informatycznym, nie była w postępowaniu podważana. Wobec tego zachodziła przesłanka do wydania decyzji, w myśl art. 90 ust. 1 w zw. z art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Ponowne przytaczanie argumentacji organu administracji byłoby bezzasadne, z uwagi na jej uprzednie zreferowanie. Sąd przyjmują ja za własną. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że są one bezzasadne. Gdy chodzi o przywoływane naruszenie przepisów postępowania, w zakresie zapewnienia możliwości wzięciu w udziału w postępowaniu przed organem I. instancji (kwestia szybkości postepowania – możliwości złożenia wyjaśnień, pouczania o prawach strony, możliwości skorzystania z pełnomocnika czy tłumaczenia),, to - gdyby nawet hipotetycznie przyjąć, że są one zasadne - nie mogą być skutecznie podniesione, wobec nie wykazania w skardze, aby domniemane naruszenia mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W rzeczywistości żadne istotne okoliczności faktyczne sprawy – kwestia wpisu Cudzoziemca do wykazu oraz jego figurowania na dzień wydania decyzji obu instancji - nie zostały zakwestionowane nawet na etapie skargi. W tej sytuacji bez znaczenia dla wyniku sprawy musi być to, czy Cudzoziemiec miał w istocie możliwość ochrony swoich interesów na etapie postępowania przed organem I. instancji. Ewentualne uchybienia nie mogłyby mieć bowiem wpływu na treść rozstrzygnięcia. W tym samym kontekście - ewentualnego wpływ na wynik sprawy - musi być także oceniany zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, co do zapewnienia stosownego tłumaczenia. Jedynie na marginesie wypada wskazać, że - wobec stosownych oświadczeń, składanych przez Cudzoziemca w toku postepowania i potwierdzonych podpisem - nie sposób, zdaniem Sadu, uznać choćby za uprawdopodobnione, aby do stosownych naruszeń w istocie doszło. Odnosząc się do zarzutów, które mogłyby mieć znaczenie w sprawie, trzeba wskazać że w istocie decyzja organu I. instancji zawiera bardzo lakoniczne uzasadnienie. Przywołano w nim niemniej jedyny w sprawie istotny element – fakt umieszczania Cudzoziemca w Wykazie. Decyzja ta została doręczona Cudzoziemcowi osobiście i mógł skorzystać ze środków odwoławczych, co też uczynił. Wypada jedynie dodać, że - wobec przyjętych w krajowym porządku prawnym rozwiązań, gdy chodzi o funkcjonalnie Wykazu - kompetencje w zakresie weryfikacji prawidłowości zapisów, co do umieszczonych w nim osób, przypisano innemu organowi administracji (wyspecjalizowanemu w danych sprawach merytorycznie – Szefowi Urzędu ds. Cudzoziemców) niż orzekające o samym cofnięciu wizy, organy o funkcjach stricte policyjnych (organy Straży Granicznej). Tego rodzaju podział – przypisanie jednemu z organów kompetencji w zakresie nadzoru nad prawidłowością danych, gdy chodzi o prowadzenie wykazu (przy czym - co istotne - orzeczenia w tym przedmiocie mają formę władczych rozstrzygnięć - decyzji administracyjnych) - wyklucza przyjęcie, jakoby inne organy były uprawnione w praworządnym państwie do zajmowania stanowiska w tożsamych kwestiach – co do zasadności umieszczenia danej osoby w Wykazie. Organy bowiem mają obowiązek z urzędu przestrzegać swojej kompetencji (art. 19 K.p.a.). Wobec wskazanych uwarunkowań formalnych, organy orzekające w mniejszej sprawie nie były uprawnione do weryfikacji, czy dane Cudzoziemca zasadnie zamieszczono w Wykazie. Stosowne uwagi w danym zakresie, sformułowane w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, miały jedynie charakter informacyjny. W tym świetle bezzasadne są także zarzuty, gdzie wywodzi się jakoby sprawa nie została w wystarczającym zakresie wyjaśniona. Jak wskazano, istotną w sprawie okolicznością w danym postępowaniu jest faktyczne umieszczenie danej osoby w Wykazie, co jest faktem w skardze niekwestionowanym. W ocenie Sądu, przyjęte rozwiązania w zakresie funkcjonowania Wykazu i procedur wykorzystania wynikających z niego danych nie naruszają prawa stron dla ochrony ich interesu, o ile stosowne dane zamieszczonoby w Wykazie bezprawnie. Zawalczeniu takiej sytuacji służy możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem do innego organu niż właściwe w zakresie ochrony granic – Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Z wnioskiem takim strona może wystąpić natychmiast po powzięciu widomości o umieszczeniu jej danych w Wykazie, co jednak nie wstrzymuje czynności organów właściwych w sprawie cofnięcia wizy wobec figurowania określonych informacji na dzień orzekania. Z kolei ewentualne uzyskanie przez Cudzoziemca ostatecznej decyzji w przedmiocie wykreślenia jego danych, gdy wadliwe je umieszczono, może stanowić podstawę – po skierowaniu stosownego wniosku – o zmianę decyzji o cofnięciu wizy (art. 154 K.p.a.). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.