IV SA/Wa 3040/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. o zmniejszenie opłaty konsularnej w sprawie o wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego postanawia odrzucić skargę. S. P. w piśmie z dnia 10 sierpnia 2016 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniósł o zmniejszenie opłaty konsularnej za przyjęcie wniosku i opracowanie dokumentacji w sprawie o wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego wraz z doręczeniem zawiadomienia o wyrażeniu takiej zgody. Skarżący zakwestionował wysokość przedmiotowej opłaty ustalaną w rozporządzeniu Ministra Spraw Zagranicznych oraz zażądał ustalenia "rzeczywistych kosztów opłaty konsularnej" i powiadomienia go o nowych stawkach ustalonych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Podał w wątpliwość także pobieranie opłaty w euro, a nie w złotych. Minister Spraw Zagranicznych wniósł o odrzucenie skargi, jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W myśl art. 3 § 3 ppsa, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wymiar sprawiedliwości sprawowany przez sądy administracyjne polega na kontroli władczych form działania administracji publicznej, wymienionych w art. 3 § 2 ppsa (bądź zaniechań w zakresie określonym w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ppsa) i w przepisach szczególnych. Zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. Prawo konsularne (Dz. U. z 2015 r., poz. 1274 ze zm.), dalej powoływanej jako Prawo konsularne, czynności wykonywane przez konsula, w tym przyjęcie i rozpatrzenie wniosku, podlegają opłatom konsularnym (ust. 1), a opłaty konsularne wyraża się w euro (ust. 2). Wysokość opłaty konsularnej za przyjęcie wniosku i opracowanie dokumentacji w sprawie o wyrażenie zgody na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego wraz z doręczeniem zawiadomienia o wyrażeniu takiej zgody została określona w taryfie opłat konsularnych, która stanowi załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 18 grudnia 2015 r. w sprawie opłat konsularnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 2237). Opłata ta wynosi 360 euro (poz. 2.04 taryfy opłat konsularnych). Powołane rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 118 Prawa konsularnego, który zobowiązuje ministra właściwego do spraw zagranicznych do określenia w drodze rozporządzenia: 1) czynności wykonywanych przez konsula podlegających opłatom konsularnym oraz wysokości tych opłat, 2) sposobu przeliczania opłat konsularnych na walutę, w której opłata jest pobierana, 3) sposobu pobierania, wnoszenia oraz dokonywania zwrotu opłat konsularnych, 4) sposobu wnoszenia przedpłat na poczet wydatków ponoszonych przez konsula oraz zwrotu niewydatkowanej kwoty przedpłaty. W świetle art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 ze zm.) rozporządzenie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Z wymienionych w art. 87 ustawy zasadniczej źródeł powszechnie obowiązującego kontrolą sądów administracyjnych są objęte wyłączenie akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ppsa i art. 87 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Kognicja sądów administracyjnych, określona w art. 3 § 2 ppsa oraz w przepisach szczególnych, nie obejmuje natomiast skarg na rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma zatem kompetencji, ani do zmniejszania – jak żąda tego skarżący – określonych w powoływanym rozporządzeniu Ministra Spraw Zagranicznych opłat konsularnych, ani do zobowiązania Ministra do zmniejszenia stawek tych opłat zgodnie z oczekiwaniem S. P. i do poinformowania skarżącego o nowych stawkach ustalonych przez Ministra. Mocą art. 109 ust. 1 Prawa konsularnego możliwe jest natomiast – na wniosek strony - pobranie przez konsula opłaty w wysokości stanowiącej 25%, 50% albo 75% należnej opłaty albo odstąpienie od jej pobrania. Rozpatrując taki wniosek konsul bierze pod uwagę sytuację materialną lub osobistą strony (art. 109 ust. 2). Jak wynika z informacji udzielonych przez Ministra Spraw Zagranicznych w odpowiedzi na skargę, przed Konsulem Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej w [...] toczy się postępowanie w przedmiocie pobrania od S. P. opłaty konsularnej w obniżonej wysokości lub odstąpienia od jej pobrania w oparciu o powołany przepis Prawa konsularnego. Postępowanie prowadzone we wskazanym trybie pozostaje jednak bez wpływu na stawki opłat konsularnych określone przez Ministra Spraw Zagranicznych w taryfie opłat konsularnych. Jak wyżej wywiedziono taryfa ta, jako załącznik do aktu powszechnie obowiązującego prawa (rozporządzenia z dnia 18 grudnia 2015 r.) pozostaje poza kognicją sądu administracyjnego. W związku z powyższym Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 58 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy nadmienić, że w obu dołączonych przez S. P. do przedmiotowej skargi informacjach o postępowaniu administracyjnym omyłkowo podano datę wydania powoływanego rozporządzenia. Wpisano rok 2016 zamiast 2015. W skierowanym do skarżącego piśmie z dnia 5 lipca 2016 r. Konsul Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w [...] podał jednak prawidłową datę wydania rozporządzenia, tj. 18 grudnia 2015 r. Z kolei różnica w wysokości opłat konsularnych wskazanych w obu dołączonych do skargi informacjach wynika z faktu, że dotyczą one różnych postępowań - jedna postępowania prowadzonego w trybie art. 46 – art. 54 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2012 r., poz. 161 ze zm.), a druga postępowania prowadzonego w trybie art. 55 – art. 58 tej ustawy. Postępowanie w przedmiocie zrzeczenia się obywatelstwa określają art. 46 – art. 54 ustawy. Skarżącego dotyczy zatem informacja w sprawie postępowania prowadzonego na podstawie tych przepisów.