IV SA/Wa 3042/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. G. P. w piśmie z dnia 26 października 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na podstawie złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz na podstawie danych ujawnionych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej ustalono następujący stan rodzinny, majątkowy i dochody skarżącego. G. P. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną (A. P.). Skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą "[...]" w [...]. Wedle oświadczenia, działalność ta przynosi stratę, która w 2015 r. sięgnęła 5.654,89 zł. Do 31 grudnia ubiegłego roku G. P. uzyskiwał także wynagrodzenie na podstawie umowy o pracę w wysokości 1.953,00 zł miesięcznie. A. P. osiąga dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.364,67 zł miesięcznie. Małżonkowie są właścicielami domu o powierzchni 280 m2 i wartości około 600.000 zł oraz dwóch samochodów: [...] z 2005 r. o wartości około 15.000 zł i [...] z 2016 r. o wartości około 40.000 zł. Drugi z wymienionych pojazdów jest uszkodzony i wedle oświadczenia skarżącego brak jest środków na jego naprawę. Kwota środków zdeponowanych na rachunku osobistym wyniosła na dzień złożenia wniosku 1.886,14 zł, zaś kwota środków zdeponowanych na rachunku bankowym firmy prowadzonej przez G. P. wyniosła 7.476,05 zł. Małżonkowie posiadają także polisy na życie i dożycie. Kwota wykupu polisy A. P. to 32.297,55 zł, a polisy G. P. - 42.483,90 zł. Strona zadeklarowała następujące wydatki gospodarstwa domowego: ubezpieczenie na życie i dożycie (G. P. – 3.128,65 zł rocznie, A. P. – 2.858,58 zł rocznie), ubezpieczenie domu (500 zł rocznie), samochody (około 5.000 zł rocznie), energia elektryczna (360 zł miesięcznie), gaz (około 1.000 zł miesięcznie), śmieci (25 zł miesięcznie), podatek od nieruchomości (808 zł na rok), ZUS – G. P. (288,95 zł miesięcznie). Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Należy zaznaczyć, że przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy należy brać pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez G. P. możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i żony nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Ustalenie, czy zachodzi taka sytuacja wymaga określenia relacji kosztów postępowania w sprawie wszczętej skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2016 r. do wykazanych przez skarżącego możliwości płatniczych i stanu majątkowego. Wysokość wpisu od skargi, ustalona w zarządzeniu Przewodniczącego z dnia 28 listopada 2016 r., wynosi w przedmiotowej sprawie 200 zł (§ 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą G. P., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie będzie wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Porównanie ustalonej powyżej wielkości kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie z informacjami wynikającymi ze złożonego do akt sprawy oświadczenia o sytuacji finansowej skarżącego i jego żony wyklucza ustalenie, że G. P. nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Skarżący, do końca minionego roku, uzyskiwał dochód na podstawie umowy o pracę w wysokości 1.953 zł miesięcznie. A. P. osiąga natomiast stały dochód ze stosunku pracy w wysokości 2.364,67 zł miesięcznie. Jakkolwiek, wedle oświadczenia, stosunek pracy G. P. wygasł z końcem ubiegłego roku, to skarżący nieprzerwanie prowadzi działalność gospodarczą. Wprawdzie wedle oświadczenia działalność ta przynosi stratę, jednakże należy wskazać, że wykazywana strata z działalności gospodarczej nie świadczy o braku środków, a oznacza tylko, że nakłady finansowe poniesione na prowadzenie tej działalności są wyższe niż uzyskane z niej przychody. Trzeba zaznaczyć, że istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Zatem strata z działalności gospodarczej nie przesądza sama w sobie o złej sytuacji finansowej prowadzącej ją osoby, zwłaszcza, gdy na podstawie innych danych można wnioskować, że dysponuje ona środkami finansowymi pozwalającymi dokonać oszczędności, które mogą zostać przeznaczone na inne cele niż konieczne utrzymanie. Jak natomiast wynika z informacji przedstawionych przez G. P., zarówno on, jak i jego żona lokują wolne środki pieniężne (w łącznej wysokości prawie 6.000 zł rocznie) w składki na ubezpieczenie na życie i dożycie. Już tylko ta okoliczność dowodzi, że po poniesieniu niezbędnych wydatków, takich jak opłaty za gaz, energię elektryczną, żywność, odzież, czy ubranie, małżonkowie są w stanie zaoszczędzić dodatkowe środki. Zadeklarowana przez stronę wartość polis ubezpieczeniowych na życie i dożycie wyniosła w sumie 74.781,45 zł. Na dzień złożenia przedmiotowego wniosku saldo rachunku bankowego G. P., za pomocą którego rozliczane są transakcję związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą, wyniosło 7.476,05 zł i brak jest jakichkolwiek racjonalnych podstaw, by uznać, że uszczuplenie zdeponowanych na tym rachunku środków o 200 zł mogłoby uniemożliwić prawidłowe funkcjonowanie prowadzonej przez niego firmy. Z kolei środki pieniężne zdeponowane na rachunku bankowym A. P. wyniosły 1.886,14 zł, zatem ponad dziewięciokrotnie przekroczyły wysokość wpisu od skargi. Także posiadany przez skarżącego i jego żonę majątek w postaci domu o powierzchni 280 m2 o wartości około 600.000 zł i dwóch samochodów o wartości około 55.000 zł, których koszty utrzymania pochłaniają około 5.000 zł rocznie, pozwala twierdzić, że Państwo P. nie są osobami, których sytuacja materialna umożliwia zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Ponoszenie kosztów postępowania sądowego zawsze powoduje określony uszczerbek utrzymania skarżącego. Nie uzasadnia to jednak jeszcze przyznania prawa pomocy chyba, że strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania albo, że poniesienie pełnych kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Dokonana w przedmiotowej sprawie ocena stanu majątkowego i możliwości płatniczych G. P. nie pozwala stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie zachodzi taka sytuacja. Skarżący i jego żona posiadają stałe źródła utrzymania. Dysponują majątkiem, w skład którego wchodzi dom i dwa samochody. Posiadają środki ulokowane na polisach ubezpieczeniowych na życie i dożycie w łącznej wysokości prawie 75.000 zł, a także pieniądze na rachunkach bankowych. W tej sytuacji należy stwierdzić, że G. P. - bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i żony - jest w stanie wygospodarować zarówno 200 zł na wpis od skargi, jak również pokryć pozostałe koszty postępowania sądowego wszczętego jego skargą. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.