IV SA/Wa 309/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka po rozpoznaniu w dniu 24 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. i K. C. o zmianę postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 lipca 2014 r. odmawiającego przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. i K. C. na postanowienie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2014 r. M. C. i K. C. wnieśli do Sądu skargę na postanowienie Głównego Inspektora Weterynarii z dnia [...] listopada 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Wraz ze skargą skarżący złożyli na urzędowym formularzu PPf wniosek o przyznanie prawa w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy nie zostało przyznane skarżącym (postanowienie referendarza sądowego z 29 maja 2014 r., postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2014 r., postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2014 r. sygn. akt II OZ 937/14). W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 30 września 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi, skarżący zwrócili się wnioskiem z dnia 16 października 2014 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w części, tj. ponad 40 (czterdzieści) złotych. We wniosku podnieśli, że jedynym źródłem utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego w łącznej wysokości 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych. Zakład [...] nie przynosi żadnego dochodu. Jednocześnie skarżący oświadczyli, że nie posiadają żadnych oszczędności, akcji, udziałów i obligacji, ani żadnych wartościowych ruchomości. Na wydatki składają się podatki i opłaty, telefon, prąd, gaz, lekarstwa i leczenie oraz wyżywienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wobec prawomocnego rozpoznania wniosku skarżących M. C. i K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanowieniem tut. Sądu z 20 lipca 2014 r., Sąd uznał, że przedmiotowy wniosek z 16 października 2014 r. został złożony w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a". Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zaakcentować w tym miejscu należy, że pod pojęciem "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto muszą to być takie zmiany okoliczności, które uzasadniają zmianę wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Rz 461/95). W przypadku postępowania o przyznanie prawa pomocy chodzi więc o takie zmiany okoliczności, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialno-bytową strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Dla porządku należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/0, wskazane orzeczenie powołane poniżej dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że przedmiotowy wniosek nie uzasadnia zmiany prawomocnego postanowienia Sądu z 20 lipca 2014 r. Skarżący, tak samo jak na kanwie pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy utrzymują, że ich dochód wynosi 560 (pięćset sześćdziesiąt) złotych, a prowadzony zakład [...] nie przynosi dochodu. Nie wskazali również, na inne wydatki niż wskazane w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy bądź na inną wysokość tych wydatków. Trudno zatem uznać, że sytuacja materialna skarżących uległa zmianie i zasadna jest zmiana prawomocnego postanowienia Sądu z 20 lipca 2014 r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.