IV SA/Wa 3109/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Sędzia WSA Tomasz Wykowski po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokat H. O. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3109/16 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi W. W. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2017 r. [...] w przedmiocie zwrotu pisma: - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r. postanowił przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. H. O., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 27,60 (dwadzieścia siedem 60/100) złotych. W uzasadnieniu podniesiono, że czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w niniejszym postępowaniu polegały sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie referendarza sądowego, zakres podjętych czynności przez pełnomocnika oraz charakter sprawy nie uzasadniały przyznania wynagrodzenia w pełnej wysokości. Wobec powyższego referendarz sądowy na podstawie art. 250 § 2 p.p.s.a. postanowił o obniżeniu wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu w postępowaniu przed sądem I instancji do kwoty 120 zł podwyższonej o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania. Adwokat H. O. pismem z dnia 15 marca 2018 r. wniosła sprzeciw, zaskarżając powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie art. 250 § 2 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnikowi przysługuje wynagrodzenie za czynności wykonane przez adwokata w ramach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu jedynie w wysokości 120 zł. plus vat. W uzasadnieniu sprzeciwu adwokat podniosła, iż przyznane wynagrodzenie nie jest adekwatne w stosunku do nakładu pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrywany sprzeciw jest niezasadny. Wyjaśnienie motywów niniejszego rozstrzygnięcia należy rozpocząć od wskazania, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma art. 260 p.p.s.a, zgodnie z którego treścią, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., a więc także od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy lub umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach tych wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Rozpoznanie sprawy następuje na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Na wstępie poczynionych rozważań wskazać należy, że stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnik zapoznał się w dniu 13 września 2017 r. z aktami sprawy oraz sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Złożył również oświadczenie, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości ani w części. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Jednakże wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie, art. 250 § 2 p.p.s.a. dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, co stanowi legitymację swoistego miarkowania w tym zakresie. Pomimo, że w normie tej jest mowa o uprawnieniu sądu do obniżenia wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, to w rzeczywistości kompetencję w tym zakresie posiada w pierwszej kolejności referendarz sądowy (por. M. Jagielska (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 994). Rozstrzygając kompetencję do tzw. miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu należy mieć na względzie finansowy interes Państwa. Państwo bowiem występuje jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym, a nie tabelaryczno – przedziałowym, jak ma to miejsce w rozporządzeniu Ministra Skarbu Państwa z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2015 r., poz. 1801). Skarb Państwa występuje bowiem, najpierw w przypadku wyznaczenia, a później wypłaty wynagrodzenia pełnomocnikowi wyznaczonemu z urzędu, jako zleceniodawca. Umocowany jest do tego zasadą m.in opiekuńczości, realizującą się poprzez zapewnienie stronie prawa do sądu ale i koniecznością działania dla dobra obywateli. Stąd też wysokość zapłaty za to zlecenie powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej oczywiście wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Co więcej podkreślić w tym miejscu należy, że prezentowana wykładnia zagadnienia miarkowania w kontekście aspektu fiskalnego nie stoi w sprzeczności z powołanym rozporządzeniem, a ma charakter doprecyzowujący jego treść, w tym konkretnym przypadku, który oceniać należy z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, również czasu poświęconego sprawie. Dokonując oceny pracy pełnomocnika, która polegała na zapoznaniu się z aktami sprawy oraz sporządzeniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, a także charakter sprawy oraz wkład pełnomocnika w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, należało podtrzymać stanowisko referendarza sądowego, który uznał, że w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek do obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Z tego względu wydane przezeń postanowienie uznać należało za prawidłowe i jako takie utrzymać w mocy. Stąd jedynie dodania wymaga, że rozstrzygnięcie to podjęto na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm