IV SA/Wa 3124/18
WyrokWSA w Warszawie2019-04-11
Skład orzekający: Kaja Angerman, Paweł Dańczak, Leszek Kobylski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP jest zasadna, gdy cudzoziemiec przekroczył granicę wbrew przepisom prawa, nie opuścił terytorium RP w wymaganym terminie po odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej, a jego obawy dotyczące powrotu do kraju pochodzenia nie są udowodnione i mają charakter ekonomiczny?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu była zasadna. Ustalono, że cudzoziemiec przekroczył granicę wbrew przepisom prawa i nie opuścił terytorium RP po ostatecznej odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej, co stanowiło podstawę do wydania decyzji zobowiązaniowej zgodnie z art. 302 ust. 1 pkt 10 i 16 ustawy o cudzoziemcach. Obawy cudzoziemca dotyczące powrotu do kraju pochodzenia uznano za nieuzasadnione, ekonomiczne i niepoparte dowodami, co wykluczyło zastosowanie przepisów o pobycie ze względów humanitarnych, ochronie życia rodzinnego i prawach dziecka.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, która utrzymała w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP na 12 miesięcy. Cudzoziemiec wjechał do Polski w 2015 r., złożył wniosek o ochronę międzynarodową, który został umorzony z powodu wycofania wniosku. Następnie odmówiono mu statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej, a skarga na tę decyzję została oddalona przez WSA. Cudzoziemiec złożył kolejne wnioski o ochronę międzynarodową, które również zostały uznane za niedopuszczalne. Decyzja o zobowiązaniu do powrotu została wydana z powodu przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa i nieopuszczenia terytorium RP w terminie. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędną ocenę zagrożeń w kraju pochodzenia, naruszenie prawa do życia rodzinnego i praw dziecka.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman, Sędziowie asesor WSA Paweł Dańczak (spr.), sędzia WSA Leszek Kobylski, Protokolant ref. Luiza Cycling, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania A. G., ob. [...] od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen przez okres
12 miesięcy od dnia wydania decyzji, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan sprawy.
Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] decyzją
z [...] kwietnia 2017 r., działając na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 10 i pkt 16 lit. a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2016 r., poz. 1990
ze zm.), zobowiązał Cudzoziemca do powrotu oraz orzekł wobec niego o zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państwa obszaru Schengen przez okres 12 miesięcy od dnia wydania decyzji. W ustawowym terminie Cudzoziemiec wniósł odwołanie od decyzji zobowiązaniowej do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów prawa procesowego, tj.:
– art. 303 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego błędną wykładnię, odmawiając udzielenia zgody na pobyt humanitarny;
– art. 348 pkt 1 lit a, b i c ustawy o cudzoziemcach, w związku z art. 1, 5 i 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, poprzez ich błędną wykładnię, zobowiązując go do powrotu i zaprzeczając tym samym, iż jego życie nie jest w niebezpieczeństwie, iż nie ryzykuje poddania się torturom, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, oraz iż nie naraża się na nierzetelny proces sądowy lub ukaranie bez podstawy prawnej;
– art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, w związku z art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i ich błędną wykładnię uznając, że powrót do kraju nie naruszy prawa do życia rodzinnego;
– art. 348 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w związku z art. 3 ust i, art. 6 ust 2, art. 9 ust 1, art. 19 ust 1, art. 27 ust 1 Konwencji o prawach dziecka, poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że powrót do kraju miałby nie naruszyć praw jego dzieci;
– art. 356 ust 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez nieudzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych, w decyzji kończącej postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu, w przypadku gdy w toku tego postępowania wyszły na jaw okoliczności, o których mowa w art. 348 pkt 1 lit. a, b i pkt 2-3 ustawy o cudzoziemcach;
– art. 7 w zw. z art. 77, art. 80, art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a., tym samym zaprzeczając argumentacjom podniesionym zarówno w decyzji Szefa UdSC oraz w decyzji o zobowiązaniu do powrotu wydanej przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...].
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] września 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta PSG w [...] z [...] kwietnia 2017 r. Szef Urzędu wskazał, że Cudzoziemiec wjechał do Polski w dniu [...] września 2015 r. przez przejście graniczne w [...] i złożył w imieniu swoim i swojej żony – Z. A., oraz ich małoletnich dzieci wniosek o nadanie statusu uchodźcy na terytorium RP (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Następnie, Szef Urzędu decyzją z [...] września 2015 r., nr [...], umorzył to postępowanie ze względu na fakt, że wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został wycofany w sposób dorozumiały poprzez to, że Cudzoziemiec wraz z rodziną nie stawił się w ośrodku recepcyjnym w terminie dwóch dni od dnia złożenia wniosku, a we wniosku nie wskazał innego adresu, pod którym będzie przebywał. Cudzoziemiec miał w tym czasie wraz z żoną i dziećmi przekroczyć wbrew przepisom prawa granicę Polski, udając się do [...], gdzie również wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. W dniu [...] marca 2016 r. cała rodzina została przekazana przez stronę [...] funkcjonariuszom PSG w [...] na podstawie art. 18 ust. 1 lit. d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. W dniu [...] marca 2016 r. Cudzoziemiec złożył w imieniu swoim oraz żony i dzieci oświadczenie o zamiarze dalszego ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce. Szef Urzędu decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], odmówił Cudzoziemcowi i jego rodzinie nadania statusu uchodźcy oraz odmówił udzielenia im ochrony uzupełniającej. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu z [...] czerwca 2016 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 30 sierpnia 2017 r., IV SA/Wa 931/17, oddalił skargę. W dniu [...] lutego 2017 r. Cudzoziemiec złożył kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przedmiotowym wnioskiem została objęta również jego małżonka oraz troje małoletnich dzieci: A. G., A. G., A. G. Szef Urzędu decyzją z dnia [...].10.2017 r., nr [...], stwierdził niedopuszczalność wniosku. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], utrzymała w mocy tę decyzję. W dniu [...] czerwca 2018 r. Cudzoziemiec wystąpił z trzecim wnioskiem wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Przedmiotowym wnioskiem została objęta również jego małżonka oraz ich dzieci.
Odnosząc się do podstaw wydania decyzji o zobowiązaniu Cudzoziemca do powrotu Szef Urzędu podkreślił, że w sprawie zaszły przesłanki podjęcia takiego rozstrzygnięcia wskazane w art. 302 ust. 1 pkt 10 oraz pkt 16 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Cudzoziemiec przebywając w Polsce dokonał przekroczenia granicy państwowej wbrew przepisom prawa, udając się do [...], skąd następnie został przekazany stronie polskiej na mocy art. 18 ust. 1 lit. d Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. Co więcej, Cudzoziemiec nie opuścił terytorium Polski zgodnie z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy, choć był obowiązany to zrobić w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o odmowie nadania mu statusu uchodźcy lub udzielenia mu ochrony uzupełniającej stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. W ocenie Szefa Urzędu, samo stwierdzenie powyższych faktów, przy jednoczesnym stwierdzeniu braku przesłanek z art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, uzasadniało zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania Cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Zdaniem Szefa Urzędu, brak było także podstaw do uznania, że po powrocie do kraju pochodzenia Cudzoziemiec wraz z rodziną będzie narażony na zagrożenia wymienione w ustawie o cudzoziemcach. Organy odmówiły nadania Cudzoziemcowi i jego rodzinie statusu uchodźcy oraz odmówiły udzielenia im ochrony uzupełniającej. W ocenie Szefa Urzędu, zeznania złożone przez Cudzoziemca podczas przesłuchania w dniu
[...] marca 2017 r., dotyczące przyczyn opuszczenia kraju pochodzenia
nie uprawdopodobniły faktu zagrożenia jego praw, o których mowa w art. 348 pkt 1 cyt. ustawy. Cudzoziemiec zeznał, iż śmierć wujka miała stać się głównym powodem jego ucieczki z kraju pochodzenia wraz z małżonką i dziećmi. Ze zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego wynika, że wujek Cudzoziemca – D. M., był pułkownikiem [...] i miał zostać zabity w 2008 r. Był on zaangażowany
w zwalczanie podziemia zbrojnego i jego śmierć miała być związana z tą dzielnością – mieli za nią stać bojownicy. Tymczasem narracja przedstawiona przez Cudzoziemca oparta jest na założeniu, że za śmiercią wujka stały osoby powiązane
z władzami i była ona wynikiem rywalizacji i rozgrywek wewnątrz władzy. Szef Urzędu zwrócił uwagę, że na terytorium [...] pozostało czterech pełnoletnich braci cudzoziemca, z których trzech pracuje zawodowo, co świadczy o tym,
iż pomimo, że są także krewnymi zamordowanego wujka, nie mają problemów. Momentem zwrotnym w życiu Cudzoziemca, który miał zaważyć na dalszych losach jego życia i życia jego rodziny, było spotkanie do którego doszło po 6 latach
od śmierci wujka, tzn. w 2014 r., w jego miejscu pracy, gdzie sprawował obowiązki ochroniarza. W trakcie tego spotkania Cudzoziemiec miał nawiązać rozmowę
z osobą, która miała przyznać się mu do zabójstwa jego wujka i następnie zagrozić mu, iż podobne koleje losu mogą spotkać także jego. W ocenie Szefa Urzędu, zasadnym jest w tej sytuacji uznać rację Komendanta PSG w [...], oceniającego treść oraz wszystkie wątki tej historii, za niewiarygodne. Jak wskazał bowiem Komendant, nielogicznym jest, aby po 6 latach od śmierci wujka rzekomy sprawca jego śmierci miał przyznać się przypadkowo napotkanemu Cudzoziemcowi, iż to właśnie on jest jego zabójcą. Fakt niedostarczenia przez stronę dowodów
w trakcie całej procedury odnośnie przyczyn śmierci wujka, jak również brak wiarygodnego wykazania, dlaczego osoby, które dokonały zabójstwa miały po kilku latach stać się zagrożeniem dla niego i jego rodziny, potwierdzają jedynie słuszność oceny sytuacji dokonanej przez organ I instancji. Szef Urzędu wskazał, iż dostarczone za pośrednictwem pełnomocnika dowody w postaci nieczytelnej płyty CD oraz kopii pisma z Urzędu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, nieopatrzonego żadną pieczęcią urzędową, w żaden sposób nie mogą stanowić o potwierdzeniu przez niego przedstawionej historii. Ponadto Cudzoziemiec myli się w zeznaniach
co do okresu wykonywania pracy, co dodatkowo podważa jego wiarygodność. W ocenie Szefa Urzędu, oświadczenia Cudzoziemca są oparte głównie na spekulacjach i założeniach, które nie zostały poparte żadnymi dowodami, oraz które nie są wolne od wzajemnych sprzeczności. Zasadne jest więc stwierdzenie, że domniemane problemy cudzoziemca, będące rzekomo przyczyną opuszczenia przez niego kraju pochodzenia nie mogą zostać uznane za wiarygodne. Cudzoziemiec nie wykazał, aby w jej życiu zaszły zdarzenia, które byłyby podstawą do udzielenia mu ochrony na terytorium Polski. Co więcej, ze względu na niską wiarygodność i brak dowodów, z których wynikałoby, że Cudzoziemiec doświadczył w przeszłości oraz mógłby doświadczyć w przyszłości zagrożenia lub poważnej krzywdy, zasadne jest traktowanie cudzoziemca jako migranta ekonomicznego. W ocenie Szefa Urzędu, dla tej opinii pozostaje nie bez znaczenia fakt opuszczenia przez całą rodzinę terytorium RP zaraz po złożeniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, nie czekając na zakończenie procedury i udanie się do [...]. Zdaniem Szefa Urzędu, brak jest podstaw do twierdzenia, że w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego będzie zagrożone. Brak jest również podstaw do twierdzenia, że może on zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, szczególnie, iż takie zdarzenia nigdy wcześniej nie miały miejsca, a przywołana przez stronę historia też nie wskazuje na możliwość zaistnienia podobnego ryzyka. W ocenie Szefa Urzędu, nic nie wskazuje na to, iż po powrocie do kraju pochodzenia Cudzoziemiec mógłby zostać pozbawiony wolności w sposób bezprawny oraz,
iż mógłby być narażony na nierzetelny proces sądowy lub ukaranie bez podstawy prawnej, bowiem nie wskazał on w swoich zeznaniach, iż był poddany przesłuchaniu z użyciem tortur, poniżającego traktowania lub tym bardziej ukaraniu bez podstawy prawnej. Trudno zatem sądzić, iż mogłoby to nastąpić po jego powrocie do kraju pochodzenia. Wysunięte przez Cudzoziemca fakty związane ze śmiercią wujka nie doprowadziły, jak również brak jest podstaw do twierdzenia, że mogą one doprowadzić w przyszłości do sytuacji, której ofiarą tortur lub nieludzkiego i poniżającego traktowania mógłby paść on bądź jego małżonka i dzieci. Odnosząc się do aktualnej sytuacji politycznej, bezpieczeństwa i przestrzegania praw człowieka w [...], Szef Urzędu wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci opracowania Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia UdSC nr [...] z [...] marca 2018 r. dotyczącego aktualnej sytuacji politycznej, bezpieczeństwa i przestrzegania praw człowieka w republice wynika, że zagrożenie dla życia i zdrowia ludności cywilnej w wyniku działań zbrojnych i zamachów terrorystycznych na terytorium [...], w tym [...], utrzymuje się w ostatnich latach na niskim poziomie i obecnie nadal jest niewielkie. Zdaniem Szefa Urzędu, brak jest podstaw do uznania, że Cudzoziemiec może być zagrożony w sytuacji powrotu do kraju pochodzenia, wobec powyższego, nie spełnia on przesłanek do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa art. 348 ust. 1 cyt. ustawy. W kontekście prawa Cudzoziemca do ochrony jego życia rodzinnego, o którym mowa art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Szef Urzędu wskazał, że istotną kwestią jest fakt, iż żaden z tych aktów prawnych nie nakłada na państwo ogólnego obowiązku poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru kraju, w którym chciałby on zamieszkać. Należy uznać więc, iż system wykonywania krajowego prawa imigracyjnego, który został oparty na sankcjach administracyjnych w postaci zobowiązania do powrotu, jako taki nie skutkuje brakiem zgodności z art. 8 Konwencji. Szef Urzędu, dokonując oceny, czy zaskarżona decyzja naruszałaby prawo Cudzoziemca do życia rodzinnego czy prywatnego wziął pod uwagę skutki, jakie wiążą się z wydaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Zaskarżona decyzja orzeka wprawdzie o zobowiązaniu Cudzoziemca do powrotu, jednak orzeczony zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen nie jest bezterminowy i wynosi 12 miesięcy. Ewentualna ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji nie ma zatem charakteru bezterminowego. Co więcej, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika co prawda, że Cudzoziemiec przebywa na terytorium Polski wraz z małżonką oraz trojgiem małoletnich dzieci, jednakże wszyscy oni znajdują się w identycznej sytuacji faktycznej i prawnej. Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania Cudzoziemca do powrotu więzy rodzinne zostaną zerwane lub istotnie ograniczone. Ponadto, Cudzoziemiec nie posiada w naszym kraju majątku trwałego ani stałych źródeł dochodu stanowiących podstawę jej egzystencji. Brak jest również podstaw do stwierdzenia, że centrum życiowe Cudzoziemca zostało bezpowrotnie przeniesione do Polski oraz że powrót do kraju pochodzenia w sposób drastyczny pogorszy jego sytuację osobistą. Cudzoziemiec uzyskał prawo wjazdu i pobytu na terytorium Polski wyłącznie na skutek złożonego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, wobec powyższego brak było podstaw to tego, aby mógł on być pewny, że jego pobyt w naszym kraju będzie miał charakter bezterminowy. Szef Urzędu uznał również, iż sytuacja Cudzoziemca nie uzasadnia udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, albowiem nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby świadczyć, że jego powrót do kraju pochodzenia wiązałby się z naruszeniem przepisów Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, w tym prawa do ochrony życia rodzinnego czy prywatnego. W ocenie Szefa Urzędu brak było także podstaw do stwierdzenia, iż konieczność wyjazdu przez Cudzoziemca do kraju pochodzenia naruszyłaby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. Jak zostało już wskazane, cała rodzina zainteresowanego została zobowiązana do powrotu (małżonka i małoletnie dzieci), a zatem nie istnieje ryzyko pozbawienia małoletnich: A. G., A. G., A. G., kontaktu z ojcem i matką oraz ich opieki, co mogłoby wpłynąć niekorzystnie na ich rozwój psychofizyczny. Zdaniem Szefa Urzędu, brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzi przesłanka z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Ponadto, Szef Urzędu nie stwierdził, aby wobec Cudzoziemca zachodziły okoliczności z art. 349 ustawy o cudzoziemcach, a zatem w sprawie nie ma zastosowania przesłanka z art. 351 pkt 1 cyt. ustawy, która jest stosowana w przypadku, gdy zachodzą okoliczności do odmowy udzielenia zgodna pobyt ze względów humanitarnych, o których mowa w art. 349 ustawy. Szef Urzędu,
nie stwierdził również, aby w sprawie zachodziła przesłanka z art. 351 pkt 2 i 3 ustawy o cudzoziemcach. Stan zdrowia Cudzoziemca nie stanowi bowiem przeszkody w wykonaniu decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Szef Urzędu wskazał również, że zgodnie z art. 315 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 3 cyt. ustawy, prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje, gdy cudzoziemiec przekroczył lub usiłował przekroczyć granice wbrew przepisom prawa. Mając to na uwadze, Szef Urzędu uznał, że wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu bez określenia terminu dobrowolnego powrotu jest w pełni uzasadnione. Zasadne jest również określenie przez Komendanta PSG w [...] wobec Cudzoziemca zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 12 miesięcy. Cudzoziemiec bowiem, pomimo że wjechał na terytorium RP w celu ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej, to niedługo po złożeniu wniosku, w trakcie trwania procedury, nie czekając na zapadłe rozstrzygnięcie w jego sprawie, opuścił terytorium Polski, dokonując przekroczenia granicy państwowej wbrew przepisom prawa i udając się do [...], gdzie również wystąpił z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Zdaniem Szefa Urzędu, wskazuje to na instrumentalne potraktowanie przez Cudzoziemca procedury dotyczącej ochrony międzynarodowej, a samo złożenie wniosku dotyczącego tej ochrony, jako sposób na wjazd do kraju trzeciego z pominięciem wymaganej prawem wizy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców [...] września 2018 r., nr [...], wniósł A. G., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 348 pkt 1 lit. a, b, d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, poprzez błędne uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie będzie stanowić zagrożenia dla życia Skarżącego i jego bezpieczeństwa osobistego, jak również jego rodziny oraz, że nie będą oni w kraju pochodzenia poddawani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, oraz że zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia nie naraża ich na ukaranie bez podstawy prawnej, podczas gdy z prawidłowo i wszechstronnie rozpoznanego materiału dowodowego wynikają odmienne wnioski,
2) art. 348 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 8 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że zobowiązanie do powrotu do kraju pochodzenia nie narusza prawa Skarżącego do życia rodzinnego,
3) art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 3 ust. 1, art. 6 ust. 2, art. 9 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 27 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych, poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, że powrót do kraju pochodzenia nie spowoduje naruszenia praw małoletnich dzieci Skarżącego, o których mowa w ww. przepisach, w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu,
4) art. 356 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego niezastosowanie i nieudzielenie mi zgody na pobyt ze względów humanitarnych w decyzji kończącej postępowanie w sprawie zobowiązania mnie do powrotu, w przypadku gdy w toku tego postępowania wyszły na jaw okoliczności, o których mowa w art. 348 ustawy o cudzoziemcach,
oraz prawa procesowego mającego istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1) art. 107 § 3 w zw. z art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 136 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez nieodniesienie się przez organ II instancji do podnoszonych w toku postępowania odwoławczego zarzutów i argumentów, jak również powołanych wniosków dowodowych, w tym z zeznań świadka; brak uzasadnienia w zaskarżonej decyzji, dlaczego Szef Urzędu nie przeprowadził uzupełniającego postępowania dowodowego zgodnie z art. 136 k.p.a.
2) art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3
w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, co ma przełożenie na uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., co miało przełożenie na poczynienie stwierdzenia, że nie ma w przypadku Skarżącego podstaw do udzielenia mu oraz jego rodzinie zgody na pobyt ze względów humanitarnych;
3) art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez ograniczenie się przez Szefa Urzędu tylko do bardzo pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, bez samodzielnego ponownego rozpoznania sprawy, jak również bez rozpatrzenia podnoszonych przez Skarżącego zarzutów
i argumentacji w odwołaniu od decyzji Komendanta PSG w [...],
jak również w dalszych pismach zawierających wnioski dowodowe, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Komendanta PSG w [...] z [...] kwietnia 2017 r.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 302 ust. 1 pkt 10 i 16 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
(Dz.U. z 2016 r., poz. 1990 ze zm.), zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa oraz została wydana decyzja
o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej,
o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny,
o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej
i cudzoziemiec: a) nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie
i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. b, albo b) przebywa
w strzeżonym ośrodku albo w areszcie dla cudzoziemców. Stosownie zaś do art. 315 ust. 1 cyt. ustawy, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określa się termin dobrowolnego powrotu, który wynosi od 15 do 30 dni, liczony od dnia doręczenia decyzji. Natomiast art. 315 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stanowi, że w decyzji, o której mowa w ust. 1, nie określa się terminu dobrowolnego powrotu cudzoziemca, gdy istnieje prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca. Prawdopodobieństwo ucieczki cudzoziemca istnieje zaś w szczególności,
gdy cudzoziemiec: zadeklarował niepodporządkowanie się obowiązkom wynikającym z otrzymania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu lub nie dysponuje dokumentami poświadczającymi jego tożsamość, lub przekroczył lub usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa, lub wjechał na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie obowiązywania wpisu do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, lub do Systemu Informacyjnego Schengen do celu odmowy wjazdu (art. 315 ust. 3 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu orzeka się o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oraz określa się okres tego zakazu, ponadto zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen orzeka się w przypadku wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w której nie określono terminu dobrowolnego powrotu (art. 318 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy). Stosownie zaś do art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, zakaz, o którym mowa w art. 318 ust. 1, określa się od 6 miesięcy do 3 lat – w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1 pkt 1-3, 6, 10, 12, 13, 15 lub 16.
Dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 302
ust. 1 pkt 10 i 16 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Sądu, analiza przedstawionego stanu faktycznego wskazuje, że w niniejszej sprawie została wyczerpana dyspozycja omawianych przepisów. W dniu [...] marca 2017 r. Skarżący został zatrzymany przez funkcjonariuszy PSG w [...], podczas kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w mieście [...] w związku z wystąpieniem przesłanki uzasadniającej wydanie decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu określonej w art. 301 ust. 1 pkt 16 lit. a cyt. ustawy. Zatrzymanie nastąpiło zaś z uwagi na fakt, że Skarżący w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z [...] stycznia 2017 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2016 r., nr [...], odmawiającej nadania statusu uchodźcy oraz udzielenia ochrony uzupełniającej, tj. od dnia [...] stycznia 2017 r., nie wykonał ciążących na nim obowiązków wynikających z art. 299 ust. 6 pkt 2 cyt. ustawy, tj. do dnia 2 marca 2017 r. nie opuścił terytorium RP. Ponadto inne zainicjowane przez Skarżącego postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej zakończyły się wydaniem decyzji odmownej. Co więcej, uprzednio Skarżący wraz z rodziną wbrew przepisom prawa przekroczył granicę polsko-[...]. Fakty te nie były kwestionowane przez Skarżącego ani w postępowaniu administracyjnym, ani w postępowaniu sądowym.
Kategoryczna redakcja przepisu art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, obliguje organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, w przypadku uznania, że cudzoziemiec dopuścił nielegalnego pobytu. W konsekwencji, już samo stwierdzenie spełnienia chociaż jednej przesłanki omawianego przepisu, wobec pozbawienia organu administracji publicznej tzw. uznania administracyjnego, uzasadnia zastosowanie sankcji w postaci zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu przez określony czas. Zatem w przypadku, jak miało to miejsce
w niniejszej sprawie, gdy wystąpi któraś z przesłanek z art. 302 ust. 1, nie ma możliwości wyboru mniej lub bardziej dolegliwej "sankcji". Przepis ten jest zredagowany ściśle i nie pozostawia organowi swobody decyzyjnej, pozwalającej przy stwierdzeniu wskazanego w nim stanu faktycznego, orzec odmiennie. Tym bardziej, że w toku postępowania nie ustalono, aby spełnione zostały przesłanki negatywne określone w art. 303 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach.
Z ustalonego w trakcie postępowania administracyjnego stanu faktycznego wynika, że w niniejszej sprawie nie znajdują również zastosowania postanowienia art. 348 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym cudzoziemcowi udziela się zgody na pobytu ze względów humanitarnych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli zobowiązanie go do powrotu:
1) może nastąpić jedynie do państwa, w którym w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie z dnia 4 listopada 1950 r.: a) zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego lub b) mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, lub c) mógłby być zmuszony do pracy, lub d) mógłby być pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej;
2) naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego lub prywatnego, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. lub
3) naruszałoby prawa dziecka, określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwoju psychofizycznemu.
Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że w obecnie prowadzonym postępowaniu w sprawie zobowiązania do powrotu organy były uprawnione do powołania się na stanowisko przedstawione w postępowaniu o udzielenie ochrony międzynarodowej, skoro Skarżący odwoływał się do podobnych okoliczności i próbował wywieść z nich skutek prawny dla własnej sytuacji w kontrolowanym postępowaniu. Zasadnie stwierdzono zatem, że nie ma potrzeby ponownego rozpatrywania kwestii udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych w powołaniu na te same okoliczności faktyczne, które zostały ocenione uprzednio przez Organ statusowy.
Sąd zauważa, że Skarżący w toku procedury zobowiązaniowej sygnalizował pewne obaw związane z powrotem do kraju pochodzenia, tj. możliwość prześladowania przez władze kraju pochodzenia z uwagi na spokrewnienie z D. M., który miał być bratem matki Skarżącego, jednakże okoliczności tej
nie można uznać za konkretne, realne i skierowane na niego samego zagrożenie, które obawę tę obiektywnie wywołuje. Z informacji podanych przez Organ obu instancji, nie wynika, aby zainteresowanie rodziną Skarżącego miało wymiar rzeczywistego prześladowania lub kwalifikowanego, krzywdzącego traktowania.
Sąd przyjmuje za własne stanowisko Organów obu instancji, że nie można uznać,
by obawa, którą żywi Skarżący przed powrotem do kraju pochodzenia w kontekście zagrożenia jego prawa do życia i zdrowia, jak również bezpieczeństwa osobistego, była w jakimkolwiek stopniu uzasadniona. W ocenie Sądu, powoływanie się przez Skarżącego na pokrewieństwo z D.M., który miał być wysokiej rangi pracownikiem policji, a za którego śmiercią ponoć stały osoby powiązane z władzami, miało przybliżyć historię Skarżącego do indywidualnych przyczyn uzasadniających udzielenie ochrony międzynarodowej, aniżeli fatycznie stanowiło przejaw represji, jakich doświadczył Skarżący wraz z rodziną w kraju pochodzenia. W ocenie Sądu, wskazane obawy o bezpieczeństwo nie wiążą się z niczym innym niż ogólną sytuacją w kraju pochodzenia, zaś Skarżący jest migrantem ekonomicznym, który w celu poprawy warunków życia i poszukiwania lepszej przyszłości dla siebie wyjechał
z kraju pochodzenia przedstawiając jako powód wyjazdu rzekome obawy
o bezpieczeństwo. Zeznał jednak, że nigdy nie był zatrzymany, poddawany przemocy, aresztowany, ani skazany wyrokiem sądowym, ani że nie miał żadnych problemów z poruszeniem się po terytorium [...], ani też problemów z wyjazdem z kraju pochodzenia, czy uzyskaniem paszportu (wydanego w sierpniu 2015 r., czyli bezpośrednio przed przyjazdem do Polski). Powyższe zastrzeżenie wydaje się konieczne, ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem,
o prześladowaniu można mówić w sytuacji, gdy aktów tego rodzaju dopuszczają się władze państwowe lub też są one przez nie tolerowane. Dodatkowo należy uwzględnić fakt, że Skarżący nie szukał pomocy ze strony właściwych władz kraju pochodzenie, ani nie potrzebował skutecznej ochrony ze strony pierwszego bezpiecznego kraju na swojej drodze, a raczej dążył do przedostania się do kraju,
w którym prawdopodobnie zamierzał urządzić sobie wygodniejsze życie. Potwierdzeniem tego są istotne rozbieżności w zeznaniach składanych w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu.
Organy orzekające w sprawie uwzględniły również informacje odnoszące się do kraju pochodzenia Skarżącego i w oparciu analizę materiałów źródłowych wskazały, że sytuacja panująca w [...] pozostaje od kilku lat względnie stabilna. Dlatego biorąc pod uwagę sytuację bezpieczeństwa w kraju pochodzenia Skarżącego, brak jest również podstaw do przyjęcia, że Skarżący ze względu na swoją zindywidualizowaną sytuację może być narażony na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie ze strony władz lub innych podmiotów w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Ponadto wobec osoby Skarżącego nie zachodzi poważane i zindywidualizowane zagrożenie dla życia i zdrowia, wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu zbrojnego. Wprawdzie naruszenia prawa człowieka mają miejsce w kraju pochodzenia Skarżącego, ale dotyczą one indywidulanie wskazanych osób, a nie ogółu ludności, tj. mają charakter punktowy. Jednocześnie żadne z doniesień na temat sytuacji w [...] nie potwierdza, aby sam fakt przebywania (zamieszkiwania) na terenie [...] narażał na doznanie krzywdy, o ile w przypadku danej osoby nie występują okoliczności takie zagrożenie zwiększające. Jednocześnie władze [...] nie utrudniają wyjazdu z [...] osobom udającym się na emigrację ekonomiczną. Jednakże, jakkolwiek rozumiejąc dążenie Skarżącego do zapewnienia jak najlepszych warunków bytowych, należy stwierdzić, że trudna sytuacja ekonomiczna w kraju pochodzenia, czy obawa o zapewnienie określonego standardu życia w przypadku powrotu przez cudzoziemców do kraju pochodzenia, nie stanowi przesłanki uzasadniającej udzielenie zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1123/10, wskazał, że "przesłanki zapobiegającej wydaleniu nie stanowi fakt pogorszenia ekonomicznych warunków życia cudzoziemca w kraju jego pochodzenia. Co do zasady, nie przeciwdziałają wydaleniu również względy medyczne, łączone ze stanem służby zdrowia i lepszymi standardami wykonywania usług medycznych w kraju przebywania". Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że ten ostatni czynnik może podlegać uwzględnieniu na podstawie art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka tylko, w odniesieniu do bardzo wyjątkowych okoliczności o charakterze humanitarnym (por. wyrok ETPC z 26 maja 2008 r. w sprawie N. przeciwko Wielkiej Brytami, nr 26565/05). W przypadku Skarżącego akta sprawy nie wskazują na wystąpienie podobnych, wyjątkowych okoliczności.
W konsekwencji za udzieleniem Skarżącemu zgody na pobyt ze względów humanitarnych nie mógł przemawiać również stan jego zdrowia, pomimo korzystania w Polsce z konsultacji psychologa . Skarżący uskarża się wprawdzie na dolegliwości natury psychicznej, ale w świetle dokumentacji medycznej oraz okoliczności sprawy jego sytuacji nie można porównać do przypadku cudzoziemca znajdującego się
w stanie terminalnym, w ostatniej fazie śmiertelnej, nieuleczalnej choroby. Skarżący jako obywatel [...] ma zaś możliwość korzystania z opieki medycznej w kraju pochodzenia, dlatego też dalsze rozpoznanie i diagnostyka dolegliwości Skarżącego powinna mieć już miejsce w kraju pochodzenia. [...] otrzymują bowiem świadczenia medyczne na takich samych zasadach jak pozostali obywatele [...], bez rozróżnienia na narodowość. Koniecznym warunkiem jednak (poza pomocą w nagłym przypadku zagrożenia życia) jest posiadanie rejestracji. W przypadku konieczności uzyskania leczenia konkretnego schorzenia w placówce medycznej, znajdującej się w innym regionie niż miejsce zamieszkania danego pacjenta, szpitale mogą ustanawiać limity wykonywania usług dla osób spoza swojego regionu i ograniczać tym samym dostęp osobom spoza ich regionu. Niemniej z powyższych informacji nie wynika, aby Skarżący w kraju pochodzenia nie miał możliwości skorzystania z opieki psychologicznej (psychiatrycznej). Wobec czego Szef Urzędu prawidłowo stwierdził, że w przypadku Skarżącego nie zachodziły okoliczności wymienione w art. 348 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach i powyższa ocena miała oparcie w aktach sprawy.
Na etapie postępowania administracyjnego, jak również w toku postępowania sądowego, Skarżący powoływał się również na prawo ochrony jego życia rodzinnego i prywatnego. Jak wynika z poczynionych w sprawie ustaleń, Skarżący przyjechał do Polski wraz członkami rodziny, z którymi podjął starania o uzyskanie ochrony międzynarodowej, które jednak zakończyły się niepowodzeniem. Cudzoziemcy przyjechali do Polski z [...], której są obywatelami, gdzie wcześniej zamieszkiwali i prowadzili życie rodzinne. Cudzoziemcy wjeżdżając do Polski, nie legitymowali się wizami, czy innymi ważnymi dokumentami pobytowymi uprawniającymi ich do wjazdu i pobytu tu, czy na terytorium innego kraju obszaru Schengen. Skarżący, wjeżdżając do Polski z żoną i dziećmi, nie miał zatem realnych podstaw, aby spodziewać się legalizacji pobytu jego rodziny. Ponadto ani Skarżący ani członkowie jego rodziny nie byli w jakikolwiek sposób związani z Polską w chwili przyjazdu i musieli zdawać sobie sprawę z tego, że prowadzenie przez nich w Polsce życia rodzinnego jest zagrożone, niepewne i w związku z tym nie mogli spodziewać się, że będzie mogło one w zgodzie z prawem być kontynuowane. Sąd podziela
w tym zakresie stanowisko organów obu instancji i wskazuje, że w niniejszej sprawie nie zachodziła żadna z okoliczności wymienionych w art. 348 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Należy bowiem wskazać, że zgodnie z orzecznictwem ETPC wydanym na gruncie art. 8 Konwencji, jakkolwiek esencją ochrony wynikającą z tej regulacji jest ochrona jednostki przed arbitralnymi decyzjami państwa naruszającymi życie prywatne i rodzinne, to należy mieć przy tym na uwadze wyważenie racji jednostki i społeczeństwa (por. wyrok ETPC z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga 23218/94). Na gruncie bowiem utrwalonego prawa międzynarodowego, prawo do kontroli ruchu osobowego na własnym terytorium stanowi jedną z podstawowych prerogatyw państwa (por. wyrok ETPC z 8 kwietnia 2008 r., Nnyanzi v. United Kingdom, skarga nr 21878/06). Ponadto art. 8 Konwencji nie nakłada na państwa ogólnego obowiązku szanowania wyboru cudzoziemca, co do kraju, w którym chciałaby zamieszkać (por. wyrok ETPC z 19 lutego 1996 r., Gül v. Switzerland, skarga 23218/94). Zauważyć należy, że przepisy Konwencji nie mogą być intepretowane w sposób prowadzący do narzucania państwu przyjmującemu cudzoziemców konieczności legalizowania im pobytu w formie i na podstawie prawnej przez nich wybranej, wbrew przepisom prawa krajowego oraz bez względu na okoliczności faktyczne sprawy. W orzecznictwie ETPC prezentowany jest pogląd, że naruszenie przepisów regulujących wjazd i pobyt cudzoziemców mogą uzasadniać podjęcie ingerencji w prawo do życia rodzinnego i prywatnego, a ingerencja ta może polegać nawet na wydaleniu z kraju goszczącego (por. wyrok ETPC z 31 lipca 2008 r., Darren Omoregie and other v. Norway, skarga nr 265/07). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje zaprezentowane wyżej tezy. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy należy podkreślić, że Skarżący nie wykazał, aby zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 348 ust. 2 ustawy o ochronie cudzoziemców w celu ochrony życia rodzinnego i prywatnego. Wskazać należy, że jakkolwiek do każdej sprawy należy podchodzić indywidualnie, to co do zasady fakt prowadzenia przez Skarżącego życia rodzinnego i prywatnego w Polsce nie stanowi przesłanki udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych, przy jednoczesnym naruszeniu prawa migracyjnego. Wskazać bowiem należy, że w sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, że w przypadku zobowiązania Skarżącego do powrotu więzi pomiędzy nim a pozostałymi członkami jego rodziny zostaną zerwane lub istotnie ograniczone, gdyż brak jest podstaw do twierdzenia, że mogą być one realizowane wyłącznie na terytorium RP. Tym bardziej, że Skarżący nie jest małżonkiem obywatelki polskiej ani cudzoziemki posiadającej zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że wydanie decyzji o zobowiązaniu Skarżącego do powrotu nie prowadzi do rozdzielenia rodziny. Podkreślić bowiem należy, że postępowania o udzielenie członkom rodziny Skarżącego ochrony międzynarodowej zakończyły się odmownie, a ponadto wobec tych osób również przeprowadzono postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu zakończone w wydaniem ostatecznych rozstrzygnięć. Uwzględniając wyższej opisaną sytuację Skarżącego i członków jego rodziny uzasadnione jest stwierdzenie, że w przypadku wyjazdu przez całą rodzinę do kraju pochodzenia życie rodzinne nie zostanie zerwane, a jedynie przeniesione do kraju, którego osoby zobowiązane do powrotu są obywatelami. Nie zachodzą przy tym zasadnicze przeszkody w przeniesieniu życia rodzinnego do kraju pochodzenia. Wskazać również należy, że ingerencja w prawo do poszanowania życia rodzinnego i prywatnego na gruncie analizowanej sprawy nie wykracza poza dopuszczalny zakres ingerencji, tj. przeszła test legalności, celowości oraz konieczności, a ponadto ingerencja w prawo, o którym mowa w art. 8 Konwencji, nie ma charakteru bezterminowego – zakaz ponownego wjazdu orzeczono na okres 12 miesięcy. Jednocześnie wskazać należy, że Skarżący
nie posiada w naszym kraju majątku ani stałych źródeł dochodu, ani nie można również stwierdzić, że centrum życiowe Skarżącej zostało przeniesione do Polski na stałe, a powrót do kraju pochodzenia drastycznie pogorszy sytuację życiową jego rodziny.
Ponadto, zobowiązanie do powrotu Skarżącego wraz z rodziną nie stanowiło naruszenia przepisów Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz.11). W stanie sprawy, powrót do kraju pochodzenie nie będzie prowadził do najdrastyczniejszego skutku jakim jest odseparowanie dziecka od jednego lub obojga rodziców, albowiem wszyscy członkowie rodziny Skarżącego zostali zobowiązani do powrotu. Należy w tym miejscu zwrócić również uwagę, że przesłanka określona w art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach warunkuje możliwość udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych jedynie jeżeli zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawa dziecka "w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu, czyli skutkowałoby wystąpieniem kwalifikowanych zagrożeń, a nie jakichkolwiek dolegliwości, które mogą spotkać małoletnie dzieci cudzoziemca w związku z koniecznością zmiany miejsca zamieszkania. Sąd podziela bowiem stanowisko, że przepis art. 348 pkt 3 cyt. ustawy nie może być interpretowany w ten sposób, że każdy cudzoziemiec ubiegający się o nadanie statusu uchodźcy, który przybył do Polski z dziećmi realizującymi obowiązek szkolny, spełnia przesłanki do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych (por. wyroku NSA z 14 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1395/17).
Tym bardziej, że wykonywanie praw zagwarantowanych w Konwencji o prawach dziecka winno być zgodne z prawem obowiązującym na terytorium państwa. Dlatego z praw zagwarantowanych dzieciom nie mogą wywodzić swoich praw legalizacji pobytu na terytorium RP ci rodzice dzieci, którzy naruszają obowiązujący ład prawny, gdyż w pierwszej kolejności rodzice powinni zalegalizować swój pobyt w Polsce,
a dopiero później powoływać się na fakt pobierania przez dzieci nauki na terytorium RP, czy też na to, że dziecko urodziło się w Polsce. W ocenie Sądu, fakt, iż Skarżący nie przewidział konsekwencji niedopełnienia obowiązku posiadania zezwolenia na pobyt na terytorium RP, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji
o zobowiązaniu do powrotu. Co więcej, mając na względzie wiek dzieci, oraz fakt,
iż jedynie najstarsze z nich dopiero rozpoczęło edukację w Polsce należało przyjąć, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia, również tam, wśród bliskich,
ich adaptacja do warunków panujących w kraju pochodzenia nastąpi bez istotnego wpływu na ich rozwój psychofizyczny, szczególnie, że to na terytorium [...] spędziły one sporą część dotychczasowego życia i tam też mieszkają pozostali członkowie ich rodziny. Akcentowane w skardze okoliczności, że dzieci będą narażone na traumę związaną z ciągłymi najściami, realnym zatrzymaniem,
czy uprowadzeniem ich ojca, nie mogły zostać uwzględnione, albowiem obawy ojca przed powrotem do kraju pochodzenia zostały uznane za nieudowodnione,
a zeznania i oświadczenia Skarżącego za ewidentnie niewiarygodne, niespójne
i częściowo wewnętrznie sprzeczne. Podkreślić należy, że dzieci przebywają
w Polsce relatywnie krótko, a ich wyjazd z Polski odbywałby się pod opieką obojga rodziców. W niniejszej sprawie, z uwagi na stosunkowo krótki okres pobytu małoletnich dzieci poza ojczyzną, istnieje duża możliwość ich adaptacji do warunków istniejących w kraju pochodzenia. W ocenie Sądu, Skarżący niezasadnie powołuje się na treść art. 6 i 27 Konwencji o prawach dziecka, zgodnie z którymi
państwa-Strony zapewnią, w możliwie maksymalnym zakresie, warunki życia
i rozwoju dziecka oraz państwa-Strony uznają prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu. Adresatem wskazanych norm jest nie tylko kraj goszczący migranta, ale przede wszystkim kraj, którego obywatelem jest dziecko. Przytoczonych przepisów nie można więc interpretować w sposób prowadzący do przyjęcia, że zobowiązanie do powrotu danego dziecka jest niedopuszczalne jedynie ze względu na gorsze warunki materialne panujące w kraju pochodzenia. Takie rozumowanie w sposób bezpośredni prowadziłoby bowiem do konieczności zaakceptowania wyboru miejsca pobytu dokonanego przez rodziców dziecka, nawet jeżeli migracja do kraju goszczącego była niezgodna z przepisami i miała podłoże wyłącznie ekonomiczne. Takiego stanowisko Sąd, z przyczyn uprzednio wskazanych, nie aprobuje.
Jednocześnie wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 351 pkt 3 cyt. ustawy, stanowiącym, że zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP udziela się cudzoziemcowi, jeżeli zobowiązanie go do powrotu może nastąpić jedynie do państwa, do którego wydanie go jest niedopuszczalne na mocy orzeczenia sądu albo z uwagi na rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie odmowy wydania cudzoziemca.
Mając na uwadze powyższe, jak również opierając się o całokształt sprawy z której wynika m.in., że w trakcie przesłuchania w dniu [...] marca 2017 r. Skarżący zadeklarował, że nie podporządkuje się obowiązkom wynikającym z otrzymania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu oraz biorąc pod uwagę fakt, że w terminie określonym w art. 299 ust. 6 pkt 2 cyt. ustawy nie dopełnił obowiązku opuszczenia terytorium RP, oraz wbrew obowiązującym przepisom prawa przekroczył granicę państwową – czas trwania zakazu wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen zasadnie określono na 12 miesięcy.
W ocenie Sądu, wbrew stanowisku Skarżącego, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji zobowiązaniowej, a organy obu instancji, dokonując jego analizy, kierowały się logiką oraz zasadami doświadczenia życiowego. Tym samym uczyniły zadość wymogom wynikającym z art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 k.p.a., opierając swoją ocenę na uzasadnionych podstawach i przedstawiając przekonywującą argumentację w tym zakresie, jednocześnie
nie naruszając granic swobodnej oceny dowodów. Nie mógł zatem ostać się również zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. Ponadto, Sąd nie dostrzegł w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji naruszenia przepisów procedury administracyjnej ani prawa materialnego, ani również takiego naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością uwzględnienia skargi z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło