IV SA/Wa 3133/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska – Litwiniec (spr.) na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 maja 2018 r. wniosku [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] o wstrzymanie wykonania zarządzenia pokontrolnego w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Warszawie z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie gospodarki odpadami postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. [...] Sp. z o.o., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] października 2017 r. nr [...]. W niniejszej skardze został zawarty również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 8 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 471/18, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3133/17, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie poczynionych rozważań należy wskazać, że zgodnie z dyspozycją art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a.", zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest to, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiego aktu, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem jego legalności. Przesłanką wstrzymania wykonania aktu, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie we wniosku, a zatem w jego uzasadnieniu, niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności wywołujących takie zagrożenia nie może polegać na tym, że sąd administracyjny samodzielnie, z uwagi na przedmiot zaskarżonego aktu, a także przywołany w skardze stan rzeczy dojdzie do wniosku, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w sytuacji analizowanej sprawy jest zasadne i znajduje podstawy w regulacji art. 61 § 3 p.p.s.a. Dlatego argumentacja przedstawiona przez wnioskodawcę musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego aktu, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 6 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1492/17). Przechodząc do analizy wniesionego w niniejszej sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego wskazać należy, że stosownie do art. 190 p.p.s.a., sąd, rozpoznając ponownie sprawę, jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na względzie, Sąd orzekający w niniejszej sprawie związany jest nie tylko okolicznościami wskazanymi we wniosku o wstrzymanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, ale również tymi podniesionymi w zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie z 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3133/17 oraz wytycznymi NSA zawartymi w postanowieniu z 8 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 471/18. W toku postępowania Sąd orzekający w niniejszej sprawie ustalił, że do wniosku o wstrzymanie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, który stanowił integralną część skargi [...] Sp. z o.o., która została wniesione przez profesjonalnego pełnomocnika, nie został dołączony m.in. załącznik nr 5 – "kopie umów Spółki z [...] W. na odbiór i zagospodarowanie odpadów z poszczególnych dzielnic [...] (umowa z dnia 19 listopada 2013 r. i dwie umowy z dnia 15 kwietnia 2014 r. wraz z umowami zmieniającymi)", na które powoływał się w uzasadnieniu ww. wniosku profesjonalny pełnomocnik Spółki. Powyższą okoliczność potwierdza również organ administracji publicznej (por. str. 2 odpowiedzi na skargę). W tym miejscu Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że w pełni podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu NSA z 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12, w którym wskazano, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek strony i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności sąd nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa oraz odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd administracyjny w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu, w tym wyjaśniania zakresu kompletności wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności tym bardziej, gdy strona reprezentowana jest w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien dołożyć należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy. Przystępując zaś do oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia pokontrolnego, należy wskazać, że zasługuje on na uwzględnienie. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazano, że wykonanie zaskarżonego aktu skutkowałoby poniesieniem znacznej szkody przez Spółkę. Opisane zaś koszty, które będą musiały zostać poniesione w związku ze wstrzymaniem użytkowania instalacji, nie zostaną skompensowane na skutek późniejszego ewentualnego uchylenia zarządzenia pokontrolnego, a późniejsze ponowne uruchomienie instalacji nie naprawi szkody poniesionej przez Spółkę w związku ze wstrzymaniem użytkowania tej instalacji. Proces wstrzymania funkcjonowania oraz utrzymywania "uśpionej" instalacji wiązać się będzie z poniesieniem znacznych nakładów, a późniejsze uruchomienie instalacji nie sprawi, że Spółkę w jakikolwiek sposób odzyska te nakłady. Wstrzymanie działania instalacji sprawi bowiem, że strona nie będzie otrzymywała wynagrodzenia z tytułu świadczenia usług zagospodarowania odpadów, a wznowienie prac instalacji nie zrekompensuje utraty tych dochodów. Ponadto, samo ponowne uruchomienie instalacji będzie oznaczało konieczność poniesienia dodatkowych, nadzwyczajnych, wydatków. Podniesiono również, że wstrzymanie użytkowania instalacji wymusi zwolnienie części pracowników i oznaczać to będzie poniesienie kosztów wynagrodzeń tych pracowników w okresie wypowiedzenia, pomimo niewykonywania przez nich pracy w niefunkcjonującej instalacji oraz kosztów odpraw z tytułu likwidacji stanowisk pracy. W przypadku późniejszego wznowienia działania instalacji i konieczności ponownego zatrudnienia pracowników, Spółka poniesie nadzwyczajne koszty związane z procesem rekrutacji i zatrudnienia. Ponadto, uniemożliwienie przetwarzania odpadów w instalacji grozi wystąpieniem opóźnień w procesie zagospodarowania odpadów z terenu [...] W.. Nie można przewidzieć skali ewentualnych zagrożeń ekologicznych, które mogłyby być następstwem takiego stanu rzeczy. Niewątpliwie jednak może dojść do wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, tj. do sytuacji, w której przywrócenie poprzedniej sytuacji wiązać się będzie z koniecznością poniesienia dużych nakładów. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, Spółka, przedstawiając ww. okoliczności oraz jednocześnie załączając do zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3133/17, dokumenty, na które powoływano się ww. wniosku, uzasadniła swoje żądanie w sposób wyczerpujący oraz uprawdopodobniła okoliczności, które przedstawił profesjonalny pełnomocnik Spółki we wniosku o wstrzymanie aktu, stanowiącym integralną część skargi Spółki. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego objętego wnioskiem uzasadnione jest niebezpieczeństwem wyrządzenia Spółce znacznej szkody oraz trudnymi do odwrócenia skutkami. Przy czym przez szkodę należy rozumieć szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04), przez trudne do odwrócenia skutki należy rozumieć zaś – prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił oraz środków (por. postanowienie postanowienia NSA z 6 lutego 2009 r., sygn. akt II FZ 39/09). Mając na względzie, że Spółka do zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z 21 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 3133/17, dołączyła m.in. kopie umów Spółki z m.st. Warszawy na odbiór i zagospodarowanie odpadów z poszczególnych dzielnic Warszawy, przez co Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał nie tylko wiedzę o okolicznościach przedstawionych przez profesjonalnego pełnomocnika w ww. wniosku, ale także możliwość zweryfikowania tej wiedzy, oraz biorąc faktyczne i prawne następstwa, jakie wiązałyby się z wykonaniem aktu objętego wnioskiem, Sąd uznał, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego groziłby niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć jednak należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego z [...] października 2017 r. nie stanowi merytorycznej oceny zasadności skargi. Ewentualna niezgodność z prawem zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, która co do zasady będzie przedmiotem oceny Sądu w dalszym toku postępowania, jest kwestią niezależną od ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.