IV SA/Wa 314/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński (spr.), Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. sprawy ze skarg E. K. i Z. S. oraz J. K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku w sprawie wypłaty rekompensaty 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...]; 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących E. K. i Z. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych oraz na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 roku, Nr [...] Minister Skarbu Państwa zwrócił wniosek E. K., Z. S., J. K. i B. K. o dokonanie wypłaty rekompensaty w kwocie 1 500 000,00 zł uznając, iż właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd powszechny. W uzasadnieniu postanowienia Minister Skarbu Państwa stwierdził, że wniosek dotyczył wypłaty rekompensaty z tytułu przejęcia przez Państwo gruntów leśnych o powierzchni 168 ha położonych we wsi B., gmina Z. Las ten został przejęty na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 15, poz. 82 z późn. zm.). Wnioskodawcy jako podstawę prawną żądania wypłaty rekompensaty wskazali art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. Nr 97, poz. 1051). Zdaniem Ministra nie ma obecnie żadnego przepisu, który przewidywałby właściwość organu administracji do orzekania o roszczeniach dotyczących nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2002 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju nie został przez ustawodawcę na tyle skonkretyzowany, by uznać go za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego. Z przepisu tego nie wynika, który organ administracji byłby uprawniony do prowadzenia postępowania. Nie określono również zasad, które regulowałyby sposób ustalenia wysokości rekompensaty oraz sposób jej wypłaty. Zawiera on jedynie ogólną normę prawną kreującą roszczenie osób fizycznych z tytułu utraty własności m.in. gruntów leśnych. Przepis ten zawiera normę odsyłającą do odrębnych przepisów, jednakże przepisy te nie zostały do chwili obecnej wydane. Prowadzi to, zdaniem Ministra, do wniosku, że roszczenie wnioskodawców nie ma charakteru sprawy administracyjnej i nie może być ono rozstrzygnięte przez Ministra. Minister stwierdził, że nie jest władny przeprowadzić postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości odszkodowania w związku z przejęciem przez Państwo nieruchomości na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Wysokość takiego odszkodowania może być ustalona wyłącznie przed sądem powszechnym, a dopiero później na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu wypłacona osobie uprawnionej przez Ministra Skarbu Państwa. Od powyższego postanowienia wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyli E. K., Z. S., J. K. i B. K. podnosząc zarzut, iż stanowisko Ministra jest nieuzasadnione, gdyż z przepisów ustawy wynika, że roszczenia byłych właścicieli lub ich spadkobierców mają być zaspokojone ze środków Budżetu Państwa. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 roku, Nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] listopada 2008 roku, podtrzymując zawarte w nim stanowisko. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły E. K. i Z. S. podnosząc następujące zarzuty: 1. naruszenia art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, polegającego na przyjęciu, że: a. przepis ten nie został przez ustawodawcę na tyle skonkretyzowany, by uznać go za podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego, b. z przepisu tego nie wynika, który organ administracji byłby uprawniony do prowadzenia postępowania administracyjnego, c. nie określono zasad, wedle których należałoby ustalić wysokość rekompensaty, podczas gdy, przepis ten zawiera normę prawną kreującą roszczenie osób fizycznych i ich spadkobierców z tytułu utraty własności gruntów rolnych i leśnych, 2. naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że roszczenie spadkobiercy właściciela z tytułu przejętych przez Państwo gruntów leśnych nie ma charakteru sprawy administracyjnej i nie może być rozstrzygane przez organ administracji publicznej, podczas gdy dyspozycja art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju wyraźnie wskazuje, iż roszczenia te będą zaspokojone ze środków Budżetu Państwa, a dysponentem tych środków jest Fundusz Reprywatyzacyjny. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające wydane zostało z rażącym naruszeniem art. 63 § 3 k.p.a., co skutkuje koniecznością stwierdzenia ich nieważności. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli z wniesionego podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister Skarbu Państwa uznał, że właściwym do rozpoznania wniosku skarżących o wypłatę rekompensaty jest sąd powszechny. Tymczasem, zdaniem Sądu, brak jest podstaw do formułowania takiego poglądu. W art. 1 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz. U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) określono co zalicza się do strategicznych zasobów naturalnych kraju. Z kolei z art. 7 wynika, że roszczenia osób fizycznych, byłych właścicieli lub ich spadkobierców, z tytułu utraty własności zasobów wymienionych w art. 1, zaspokojone zostaną w formie rekompensat wypłaconych ze środków budżetu państwa na podstawie odrębnych przepisów. Ustawodawca w przepisie tym wyraźnie wskazał, że zasady ustalania wysokości rekompensat oraz ich wypłacania zostaną ustalone w odrębnych przepisach. Dopiero w tych przepisach ustawodawca określi, czy wysokość rekompensaty ustalana będzie w trybie postępowania administracyjnego, czy też będą to czynności o charakterze cywilnoprawnym i właściwym do rozstrzygania sporów z tym związanych będzie sąd powszechny. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie ma podstaw do formułowania poglądu, iż wniosek o wypłatę rekompensaty ma być rozpoznawany przez sąd powszechny, jak również nie ma podstaw do formułowania poglądu, że organy administracji są właściwe do rozpoznania takich wniosków. Przepisy szczególne, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o zachowaniu narodowego charakteru strategicznych zasobów naturalnych kraju, nie zostały bowiem dotychczas wydane. W tej sytuacji, organ administracji, do którego wpływa wniosek o wypłatę rekompensaty w oparciu o ten przepis, powinien takie postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe. W wyroku z dnia 12 lutego 2008 roku, sygn. akt II OSK 2042/06 (LEX nr 394025) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "Postępowanie może być bezprzedmiotowe z przyczyn prawnych – gdy okaże się, że nie ma normy prawnej udzielającej organowi administracji publicznej kompetencji do wydania decyzji administracyjnej, lub z przyczyn faktycznych – gdy okaże się, że nie ma okoliczności faktycznych uzasadniających według hipotezy normy prawnej kompetencję organu administracji publicznej do wydania decyzji administracyjnej". Powyższy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zdaniem Sądu, należy w pełni podzielić. Ma on zastosowanie również w rozpoznawanej sprawie. Brak jest bowiem normy prawnej, która pozwalałby organom administracji rozstrzygać w przedmiocie wypłaty rekompensaty za utratę prawa własności, które weszło w skład strategicznych zasobów naturalnych kraju. Postępowanie administracyjne zainicjowane takim wnioskiem powinno więc zostać umorzone. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego z przyczyn, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu i które wskazane zostały w uzasadnieniu wyroku zbędne było odnoszenie się do zarzutów podniesionych w skardze. Ponownie stwierdzić należy, iż brak jest przepisów, które określałyby zasady ustalania wysokości rekompensat oraz ich wypłacania, gdyż nie zostały one dotychczas wydane i istnieje luka prawna. Z aksjologicznego punktu widzenia takie rozwiązanie jest trudne do zaakceptowania ale zmiana stanu prawnego może nastąpić tylko na skutek działań ustawodawcy. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.