IV SA/Wa 3144/16

Dnia 29 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - sędzia WSA Anita Wielopolska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wykowski, sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2017 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącej A. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2016 roku Nr [...], Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania R. T., reprezentowanego przez M. G., od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r., nr [...] znak [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. nr [...] z dnia [...] października 1980 r., o ustaleniu odszkodowania na rzecz R. T. w wysokości 4 117 429 zł; za nieruchomość położoną we wsi K. "A", gmina K. oznaczoną nr [...] o powierzchni 2,3243 ha, przejętą na własność Państwa, utrzymał ww. decyzję Wojewody [...] w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Naczelnik Gminy K. decyzją Nr [...] z dnia [...] października 1980 r., znak: [...] ustalił na rzecz R. T. odszkodowanie w wysokości 325.402,00 zł za działkę powyższą gruntu położoną we wsi K. A, przejętą na własność Skarbu Państwa jako teren budowlany. Następnie Naczelnik Gminy K. decyzją Nr [...] z dnia [...] października 1981r., znak: [...] na podstawie art. 155 k.p.a., decyzją Nr [...] z dnia [...] kwietnia 1987 r., znak: [...] na podstawie art. 155 k.p.a. oraz decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 1987 r. znak: [...] na podstawie art, 154 k.p.a. zmienił pierwotne rozstrzygnięcie Nr [...] z dnia [...] października 1980 r. i ostatecznie orzeczono o ustaleniu na rzecz R. T. za powyższą nieruchomość odszkodowania w wysokości 4 117 429 zł; przejętą na własność Państwa na mocy zarządzenia Naczelnika Gminy K. nr [...] z dnia 11 lutego 1980 r. Zarządzeniem tym Naczelnik Gminy K. ustalił granice terenów budowlanych przejmowanych na własność Państwa we wsi K. "A" oraz stawki odszkodowania za te grunty. Powyższe Zarządzenie zostało wydane na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 31.01.1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27 poz. 216). i ogłoszone w dzienniku urzędowym Rady Narodowej [...] z dnia [...]. kwietnia 1980 r. nr [...] poz. [...]. Pismem z dnia 27 stycznia 2015 r. R. T., reprezentowany przez M. G., wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy K. z dnia [...] października 1980 r. nr [...], zmienianej powołanymi wyżej decyzjami. W uzasadnieniu wniosku skarżący zarzucił, iż powyższa decyzja Naczelnika Gminy K. została wydana bez przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej i bez uzyskania opinii biegłego. Decyzją z dnia [...] października 2015 r" nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia jej nieważności. Wskazał, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, jako wyjątek od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady stabilności decyzji administracyjnych, następuje tylko wtedy, gdy bezspornie ustalone zostało istnienie przyczyny nieważności określonej w art. 156 § 1 k.p.a., a nie zachodzą przewidziane w art. 156 § 2 k.p.a. przesłanki stwierdzenia niezgodności decyzji z prawem. W świetle przeprowadzonych ustaleń Wojewoda stwierdził, że zaskarżona decyzja Naczelnika Gminy K. Nr [...] z dnia [...] października 1980r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania oraz ponownego przeanalizowania całości akt sprawy Minister podtrzymał stanowisko organu I instancji wskazując, że w istocie badana decyzja nie jest dotknięta ani wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jak również brak jest podstaw do stwierdzenia, aby decyzja ta naruszyła pozostałe przesłanki wynikające z art. 156 § 1 kpa. Skargę na powyższą decyzję, poprzez swojego pełnomocnika, wniosła A. G., zaskarżając ją w całości. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, mającą wpływ na rozstrzygnięcie sprawy poprzez brak wnikliwej oceny okoliczności sprawy w aspekcie istnienia przesłanek określonych w ww. przepisie prawa, w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 22 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ze zm.); 2) art. 9 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na terenach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27 poz. 216 ze zm.). Nadto wskazała na naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pominięcie aktualnej sądowoadministracyjnej linii orzeczniczej. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej jej decyzji Wojewody [...] z [...] października 2016 r., ewentualnie w przypadku zastosowania przez Organ II instancji trybu postępowania przewidzianego w art. 54 § 3 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. nr [...] z [...] października 1980 r. Jednocześnie wystąpiła o zasądzenie dla niej kosztów postępowania według norm przepisanych. Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2016 r., oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. i o odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości. W uzasadnieniu wskazał, że obie decyzje zostały skierowane do R. T., który jak wynika z załączonego do skargi postanowienia Sądu Rejonowego w G. Wydział I Cywilny z dnia [...] kwietnia 2016 r., sygn. akt [...], zmarł w dniu 15 czerwca 2015 r. Stad też rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby, która zmarła należy uznać za rażąco naruszające prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie wskazał, iż w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego zarówno w pierwszej jak i w drugiej instancji pełnomocnik M. G. nie poinformował organów o śmierci swojego mocodawcy, który przy zachowaniu minimum staranności powinien uzyskać informację o śmierci R. T. na etapie składania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 r. Również spadkobierczyni R. T. nie zgłosiła się do prowadzonego postępowania administracyjnego. Zatem skierowanie decyzji organów pierwszej jak i drugiej instancji do R. T., reprezentowanego przez M. G., w ocenie Ministra, nie można uznać za zawinione przez organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W obliczu powyższego w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że zaskarżona do tut. Sądu decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2016 roku i utrzymana nią w mocy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2015 roku, jako skierowane do zmarłego w dacie rozstrzygania (w dniu 15 czerwca 2015 roku) R. T., reprezentowanego przez pełnomocnika M. G., są dotknięte nieważnością i wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 2kpa.). O powyższej okoliczności zarówno Sąd jak i organ odwoławczy powziął wiadomość dopiero na etapie postępowania skargowego i wynika ona z przedłożonego przez skarżącą A. G. odpisu skróconego aktu zgonu (k.18 akt.s). Z dołączonego zaś do akt sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w G., Wydziału I Cywilnego z dnia [...] kwietnia 2016 roku sygn. akt [...] wynika, iż skarżąca jest jedyną spadkobierczynią zmarłego wnioskodawcy R. T. Należy w tym miejscu wskazać, iż zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 §2 kpa. Jest to bowiem uchybienie w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu, musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być strona postępowania jeśli ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci co oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i wydać decyzji. Gdyby zaś do doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej (jak w sprawie niniejszej) należy bezwarunkowo przyjąć, iż jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje żadnych skutków prawnych (por. wyrok NSA I SA/428/01). Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt I wyroku na mocy art. 156 § 2 kpa. O kosztach postępowania orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 ppsa.