IV SA/Wa 3144/18
WyrokWSA w Warszawie2019-02-12
Skład orzekający: Kaja Angerman, Leszek Kobylski, Anna Sidorowska-Ciesielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utrzymanie w mocy decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia jest prawidłowe, jeśli organ odwoławczy uznał, że jeden z rodzajów odpadów (obornik) nie stanowi odpadu w rozumieniu ustawy, a kara została wymierzona z uwzględnieniem obu rodzajów odpadów?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył przepisy prawa procesowego i materialnego, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, mimo że sam ocenił, iż organ I instancji ustalił stan faktyczny w sposób nieprawidłowy. Brak spójności między sentencją a uzasadnieniem decyzji organu odwoławczego, a także niejednoznaczne określenie rodzaju naruszenia i jego wpływu na wymiar kary, stanowiły podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Spółka została ukarana administracyjną karą pieniężną za prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia. Kontrola wykazała wykorzystywanie obornika kurzego i końskiego oraz gipsu z odsiarczania spalin. Organ I instancji uznał oba te materiały za odpady, podczas gdy organ odwoławczy uznał, że obornik nie stanowi odpadu. Mimo to, organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, która wymierzyła karę z uwzględnieniem obu rodzajów materiałów. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, asesor WSA Anna Sidorowska-Ciesielska, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2019 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości T. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej spółki [...] sp. z o.o. z siedzibą w T. kwotę 1117 (tysiąc sto siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 3144/18
UZASADNIENIE
Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] września 2018 r. po rozpatrzeniu odwołania H. Spółka z o.o. z siedzibą w miejscowości [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] listopada 2017 r. znak: [...], wymierzającą spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia.
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.
W dniach 6-29 czerwca 2017 r., [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę planową H. Spółka z o.o z siedzibą w m. [...].
Z protokołu kontroli wynika, iż:
1) Zakład prowadzi działalność związaną z produkcją podłoża przeznaczonego do upraw pieczarek. W procesie technologicznym wykorzystywane są obornik kurzy, obornik koński, gips z odsiarczania spalin w elektrowni, słoma i woda;
2) Zdolność produkcyjna zakładu wynosi 660 ton wyrobu gotowego - podłoża przeznaczonego do upraw pieczarek tygodniowo, tj. 94,3 Mg/dobę;
3) Zakład zobowiązany jest posiadać zezwolenie na przetwarzanie stałych odpadów z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych - odpadu o kodzie 10 01 05, zgodnie z zapisem art. 41 ustawy o odpadach, tymczasem posiadane przez przedsiębiorcę zezwolenie na przetwarzanie wygasło z dniem 23 stycznia 2016 r, i przedsiębiorca nie posiada żadnych innych decyzji zezwalających na przetwarzanie odpadów, wydanych po tym terminie.
Ustalenia powyższe zostały odnotowane w protokole kontroli nr [...], podpisanym przez umocowanego przez stronę, J. P. bez zastrzeżeń.
Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wymierzył spółce administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia.
Spółka złożyła odwołanie.
Po rozpoznaniu sprawy organ II instancji stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo, a zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska dokonał właściwej oceny stanu prawnego w zakresie określania naruszenia.
Strona wywodzi, iż obornik kurzy i koński, będący materiałem kategorii 2, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1069/2009, nie stanowi odpadu w rozumieniu ustawy o odpadach. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie neguje takiego poglądu. Jednocześnie wskazał, że spółka zdaje się nie dostrzegać, iż stałe odpady z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych, oznaczone kodem 10 01 05, używane jako substrat do produkcji podłoża do hodowli pieczarek, stanowią odpad w rozumieniu ustawy o odpadach.
Przetwarzanie tychże odpadów w procesie mieszania z obornikiem i fermentacji w kontrolowanej temperaturze, wymaga uzyskania zezwolenia w trybie art. 41 ww. ustawy. Odbierane przez stronę odpady w tej postaci nie stanowią, wbrew wywodom odwołania produktu ubocznego. Z treści definicji art. 10 ustawy o odpadach, przedmiot lub substancja, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkcja, mogą być uznane za produkt uboczny, niebędący odpadem, jeżeli są łącznie spełnione następujące warunki:
1) dalsze wykorzystywanie przedmiotu lub substancji jest pewne;
2) przedmiot lub substancja mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez dalszego przetwarzania, innego niż normalna praktyka przemysłowa;
3) dany przedmiot lub substancja są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego;
4) dana substancja lub przedmiot spełniają wszystkie istotne wymagania, w tym prawne, w zakresie produktu, ochrony środowiska oraz życia i zdrowia ludzi, dla określonego wykorzystania tych substancji lub przedmiotów i wykorzystanie takie nie doprowadzi do ogólnych negatywnych oddziaływań na środowisko, życie lub zdrowie ludzi.
Dodatkowo wytwórca przedmiotu lub substancji, co do których wnosi o uznanie ich za produkty uboczne jest obowiązany do przedłożenia właściwemu marszałkowi województwa zgłoszenia uznania przedmiotu lub substancji za produkt uboczny. Z powyższego wynika, każdy przypadek substancji czy przedmiotu, które mają być uznane za produkt uboczny, rozpatrywany jest przez marszałka województwa odrębnie, spełnienie bowiem powyższych przesłanek ma charakter indywidualny.
Strona do odwołania dołączyła pismo Marszałka Województwa [...] z [...] marca 2014 r., znak: [...], skierowane do P. S.A., [...], potwierdzające uznanie za produkt uboczny odpadu o kodzie 10 01 05 w postaci gipsu pochodzącego z mokrych metod odsiarczania gazów odlotowych powstających w procesie spalania paliw w instalacji P. S.A. Oddział [...] w ilości 898 000 Mg/rok. Przy czym brak jest w aktach sprawy dowodów, iż przedmiotowy gips wykorzystywany przez stronę pod uprawę pieczarek pochodzi właśnie z tej elektrowni. Przeciwnie, z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że przyjmowany przez zakład strony gips z odsiarczania spalin, pochodzi z E.[...] Sp. z o.o. Ponieważ odwołujący nie uprawdopodobnił faktu uznania przez Marszałka Województwa [...] odpadów desulfogipsu za produkt uboczny, odpady stałe z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych, powstające w E. Sp. z o.o. w dalszym ciągu stanowią odpad w rozumieniu ustawy o odpadach.
Organ odwoławczy wyjaśnił, iż kwalifikacja do kategorii odpadów jest następstwem woli lub konieczności wyzbycia się przez poprzedniego posiadacza. Dotychczasowy posiadacz wyzbył się przedmiotowego gipsu, wypełniając kartę przekazania odpadu (KPO), natomiast odwołujący przyjął odpady potwierdzając przekazanie na KPO, (np. karta przekazania odpadu nr [...],[...],[...],[...], stanowiące zał. 7 do protokołu kontroli nr [...]), co wypełnia definicję odpadu (w tym przypadku 10 01 05 - stałych odpadów z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych).
Wykorzystywanie ww. odpadów w trzyetapowym procesie fermentacji, pasteryzacji zaszczepiania podłoża grzybnią pieczarki, stanowi przetwarzanie w myśl art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy o odpadach. Słusznie wiec organ I instancji ocenił, ze w przedmiotowym przypadku zachodziła konieczność posiadania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, wydanego w trybie art. 41 ustawy o odpadach. Spółka nie przedstawiła stosownego zezwolenia. Prawidłowa jest zatem ocena organu I instancji, iż w przedstawionym stanie faktycznym zaszły przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia.
Z powyższych względów, zdaniem organu zaskarżoną decyzję należało utrzymać w mocy. Zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy stanowił należytą podstawę do wymierzającą Stronie administracyjną karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia.
Organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 7a, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. W ocenie GIOŚ organ i instancji dołożył wszelkich starań w celu zebrania wyczerpującego materiału dowodowego, zarówno podczas kontroli, jak i rozprawy administracyjnej oraz wnikliwie przeanalizował sprawę we wszelkich jej aspektach.
Ponadto organ I instancji prawidłowo określił wysokość kary pieniężnej z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w art. 199 ustawy o odpadach, tj. rodzaju naruszenia, i jego wpływu na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okresu trwania naruszenia, rozmiarów prowadzonej działalności oraz wziął pod uwagę skutki tych naruszeń i wielkość zagrożenia. Organ I instancji wymierzył karę mieszczącą się w dolnym przedziale ustawowo przewidzianego limitu oraz prawidłowo ją uzasadnił. Na wysokość wymierzonej kary pieniężnej wpłynął fakt, iż mimo braku zezwolenia na przetwarzanie odpadów, działalność przedsiębiorcy nie powodowała szkód w środowisku. Za okres trwania naruszenia organ I instancji przyjął czas pomiędzy [...] stycznia a [...] czerwca 2016 r., kiedy to strona zaprzestała stosowania tego odpadu w swojej produkcji. Na podstawie kart ewidencji i przekazania odpadu ustalono, iż strona gospodarowała odpadami o kodzie 10 01 05 w ilości 540,44 Mg. Zdaniem organu odwoławczego, kara w wysokości 5 000 zł jest uzasadniona okolicznościami sprawy i jest karą umiarkowaną.
Stosownie także do art. 194 ust. 3 ustawy o odpadach administracyjna kara pieniężna za naruszenia, o których mowa wart. 194 ust. 1, wynosi nie mniej niż 1000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł. Brzmienie tego przepisu uległo zmianie od dnia 18 sierpnia 2018 r. w wyniku wejścia w życie zmian do ustawy o odpadach wprowadzonych przez ustawę z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 1479). W nowym brzmieniu z art. 194 ust. 3 ustawy o odpadach wynika, że administracyjna kara pieniężna za naruszenia, o których mowa w art. 194 ust. 1 ustawy o odpadach, wynosi nie mniej niż 5 000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł.
Organ wyjaśnił, że podwyższenie dolej granicy kary w wyniku powyższej nowelizacji w żaden sposób nie wpływa na niniejszą sprawę, gdyż w sprawie Organ I instancji wymierzył karę w wysokości 5 000 zł, a organ II instancji, utrzymuje w mocy tę karę.
Spółka wniosła skargę na decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji GIOŚ oraz poprzedzającej ją decyzji WIOŚ i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania, w tym także kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonym decyzjom zarzuciła:
a. naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wyrażonych w art. 7, 7a, i 11 Kodeksu Postępowania Administracyjnego,
b. przeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie z naruszeniem art. 77 i 80 Kodeksu Postępowania Administracyjnego,
c. naruszenie art. 107 § 3 Kodeksu Postępowania Administracyjnego poprzez brak jednoznacznego wskazania zakresu naruszeń Ustawy uzasadniających nałożenie na Spółkę sankcji wynikającej z Decyzji WIOŚ,
d. naruszenie art. 2 pkt 9) Ustawy poprzez jego błędną interpretację
e. naruszenie art. 199 Ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzja GIOŚ jest obarczona istotną wadą, polegającą na utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji WIOŚ w całości, podczas gdy z ustaleń organu odwoławczego zawartych w uzasadnieniu jego decyzji wynika, że wymiar kary dotyczyć może tylko jednego rodzaju odpadu o kodzie 10 01 05. Uzasadnienie decyzji GIOŚ expressis verbis stwierdza, że organ odwoławczy nie neguje poglądu Spółki, że obornik nie stanowi odpadu w rozumieniu ustawy, ale że jest on produktem ubocznym kategorii 2 zgodnie z Rozporządzeniem.
Mimo takich ustaleń decyzja WIOŚ została utrzymana w mocy w całości. Z jednej strony decyzja GIOŚ stwierdza zatem, iż w sprawie nie ma podstaw do uznania, że decyzja WIOŚ dokonała prawidłowej kwalifikacji wykorzystywanego przez Spółkę obornika za odpad o kodzie 02 01 06 w rozumieniu Ustawy, ergo, że jest to produkt uboczny, którego przetwarzanie nie wymaga pozwolenia, a z drugiej zaś jednocześnie uznaje za zgodne z prawem nałożenie kary administracyjnej także w tym wypadku. Jeżeli zatem decyzja GIOŚ stwierdza, że w sprawie miało miejsce tylko jedno, dotyczące odpadów wapiennych, naruszenie ustawy, to elementarna logika nakazuje przyjąć, iż decyzja WIOŚ winna być przez organ odwoławczy odpowiednio skorygowana poprzez "usunięcie" z niej naruszenia polegającego na braku pozwolenia na przetwarzanie substancji uznanej w postępowaniu odwoławczym za produkt uboczny i, w związku z powyższym, wymierzoną karę administracyjną w wysokości 5,000,- zł należało odpowiednio pomniejszyć lub co najmniej uzasadnić jej słuszność wobec stwierdzenie jednego tylko naruszenia ustawy, a nie jak wynika z Decyzji WIOŚ, 2 naruszeń.
Decyzja GIOŚ w tym zakresie ogranicza się do stwierdzenia, że organ I instancji prawidłowo określił wysokość kary pieniężnej z uwzględnieniem okoliczności wymienionych w art. 199 ustawy, a kara w wysokości 5.000,- zł jest uzasadniona okolicznościami sprawy i jest karą umiarkowaną. Skarżąca Spółka tego stwierdzenia zasadniczo nie kwestionuje niemniej jednak przede wszystkim jest ona oczywiście zainteresowana w jednoznacznym ustaleniu, za co konkretnie kara została na nią nałożona. Decyzja GIOŚ pozostawia tym czasem w obrocie prawnym decyzję WIOŚ także w jej części dotkniętej wadą. Decyzja WIOŚ stwierdza bowiem jednoznacznie, iż działalność Spółki wiąże się także z przetwarzaniem odpadów o kodzie 02 01 06, których GIOŚ za takie nie uznaje przyznając rację twierdzeniom Spółki, iż w tym konkretnym wypadku odchody zwierzęce są produktami ubocznymi w rozumieniu Rozporządzenia, które, jako takie, są wyłączne spod działania ustawy.
Brak jednoznacznego ustalenia w jakim zakresie Spółka naruszyła ustawę i czy wykorzystuje ona obornik w sposób uzasadniający przyjęcie, iż jest to odpad w rozumieniu ustawy, czy też produkt uboczny zgodnie z Rozporządzeniem, powoduje, iż sprawa nie została w istocie rzeczy merytorycznie rozstrzygnięta. Nie ma bowiem pewności, czy w sprawie objętej niniejszą skargą działalność Spółki narusza ustawę w wypadku obu rodzajów substancji, czy tylko w odniesieniu do jednej z nich (odpadów wapiennych). Ponieważ przepisów ustawy nie stosuje się w odniesieniu do obornika, będącego zarówno w ocenie Strony, jak i - w sposób dorozumiany - w ocenie organu odwoławczego, produktem ubocznym kategorii 2, wymierzona kara administracyjna dotyczyć mogła wyłącznie odpadu gipsu o kodzie 10 O1 05 i tym samym, decyzja WIOŚ w sposób oczywisty wymagała korekty, czego organ odwoławczy nie uczynił, uchylając się od rozstrzygnięcia istoty sprawy, czyli jednoznacznego wskazania, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy obornik jest odpadem, czy produktem ubocznym. Z zebranego w sprawie materiału wynika jednoznacznie, że praktyka organów ochrony środowiska w podobnych sprawach jest niejednolita, mimo, że we wszystkich Państwach Członkowskich Unii Europejskiej jednoznacznie przyjmuje się, że w wypadku działalności analogicznej jak prowadzona przez Spółkę obornik winien być uznawany za produkt uboczny w rozumieniu Rozporządzenia.
W zaistniałym stanie rzeczy żądania niniejszej skargi są w pełni uzasadnione i czynią ją konieczną w celu wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonych nią decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie sądu Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] września 2018 r. została wydana z naruszeniem przepisów tak prawa materialnego, jak również prawa procesowego.
Naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, w sytuacji gdy jednocześnie ocenił, że organ I instancji wymierzył karę pieniężną do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego.
Należy przypomnieć, że organ I instancji wymierzył skarżącej spółce karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za prowadzenie działalności w zakresie przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia. Rodzaj naruszenia, a więc działalność polegająca na przetwarzaniu odpadów został w tej decyzji wyraźnie określony przez wskazanie także kodów odpadów, które zdaniem organu były nielegalnie przez podmiot przetwarzane (a więc kodu 10-01-05 tj. stałe odpady z wapniowych metod odsiarczania gazów odlotowych i 02-01-06 tj. odchody zwierzęce).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2018 r., poz. 992 j.t.) w brzmieniu sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz.1479).
Według art. 23 ustawy zmieniającej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzonych na podstawie przepisów ustaw zmienianych w art. 2 oraz w art. 4-13 w brzmieniu dotychczasowym dotyczących wymierzenia kar pieniężnych stosuje się przepisy dotychczasowe. Mimo więc, że od 18 sierpnia 2018 r. uległa zmianie treść art. 194 ust. 3 ustawy o odpadach, organ w przedmiotowej sprawie miał obowiązek zastosować ten przepis w brzmieniu dotychczasowym, a więc określającym minimalną karę za naruszenie określone w ust. 1 (m.in. za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia) na poziomie 1.000 zł (nie zaś 5.000 zł ), czego nie uwzględnił przy wydawaniu rozstrzygnięcia.
Stosownie do treści art. 194 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach administracyjną karę pieniężną wymierza się za zbieranie odpadów lub przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia lub gospodarowanie odpadami niezgodnie z posiadanym zezwoleniem na zbieranie odpadów, zezwoleniem na przetwarzanie odpadów lub zezwoleniem na zbieranie i przetwarzanie odpadów, o którym mowa w art. 41.
Według art. 198 tej ustawy w decyzji wymierzającej administracyjną karę pieniężną określa się w szczególności:
1) rodzaj naruszenia i dzień stwierdzenia naruszenia;
2) wysokość administracyjnej kary pieniężnej.
W przedmiotowej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły zakres prowadzonej przez skarżącą spółkę działalności polegającej na produkcji podłoża przeznaczonego do upraw pieczarek, jak również okoliczność, że w procesie technologicznym wykorzystywane są przez spółkę obornik kurzy, obornik koński, gips z odsiarczania spalin w elektrowni, słoma i woda. Odmiennie oceniły wykorzystywanie obornika kurzego i końskiego do produkcji podłoża przeznaczonego do upraw pieczarek. Organ I instancji ocenił, że wykorzystywanie obornika jest procesem przetwarzania odpadów o kodzie 02-01-06 (odchody zwierzęce), organ odwoławczy dokonał innej oceny prawnej w wyniku korzystnej dla spółki wykładni art. 2 pkt 6 lit. a i art. 2 pkt 9 ustawy o odpadach przyjmując w uzasadnieniu decyzji, że obornik zwierzęcy nie stanowi odpadu.
Co istotne skarżąca spółka nie neguje, że doszło do naruszenia przez nią wymogów ustawy o odpadach, ale wyłącznie w zakresie dotyczącym przetwarzania odpadów wapiennych o kodzie 10-01-05.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest więc ocena prawidłowości wydanej przez organ II instancji decyzji w kontekście zakresu ustalonego przez organ naruszenia przypisanego skarżącej spółce oraz prawidłowość wymierzonej kary administracyjnej za to naruszenie.
W prowadzonym przez organ postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 7 k.p.a. obowiązuje zasada prawdy obiektywnej, obligująca organ do dokładnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Wyrazem tej zasady są wynikające z treści art. 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. obowiązki nałożone na organ, a zatem zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego i jego obiektywna, wszechstronna ocena, obejmująca rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a następnie rzetelne uzasadnienie m.in. dokonanej oceny dowodów i stanowiska organu. W ocenie sądu organ odwoławczy rozpatrując przedmiotową sprawę na skutek wniesionego odwołania naruszył powyższą zasadę, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wydane przez organ odwoławczy rozstrzygnięcie jest wyrazem pełnej akceptacji dla dokonanego przez organ I instancji ustalenia stanu faktycznego do którego zastosowany został przepis prawa materialnego tj. art. 194 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 194 ust. 3 ustawy. Jednocześnie z uzasadnienia decyzji wynika, że organ znajduje uzasadnienie dla zastosowania tych przepisów prawa materialnego wyłącznie w zakresie naruszenia polegającego na przetwarzaniu odpadów o kodzie 10-01-05, a więc odpadów wapiennych. Oznacza to, że zachodzi ewidentny brak spójności między rozstrzygnięciem wyrażonym w sentencji decyzji, a treścią uzasadnienia, co powoduje, że już z tego powodu zachodzi wątpliwość co do prawidłowości ustalonego przez organ stanu faktycznego w odniesieniu do którego znalazł zastosowanie przepis prawa materialnego będący podstawą wymierzenia kary.
Organ pominął wynikający z art. 198 ustawy wymóg jednoznacznego określenia w decyzji wymierzającej karę określenia rodzaju naruszenia, co stanowi o naruszeniu tego przepisu prawa materialnego. W sytuacji, gdy organ I instancji określił szczegółowo rodzaj naruszenia nie tylko przez wskazanie działania (tj. przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia), ale też przez określenie kodów odpadów będących przedmiotem działania, organ odwoławczy nie powinien poprzestać na wskazaniu samego działania jako spełniającego przesłanki wymierzenia kary.
Organ odwoławczy powinien wziąć pod uwagę także wymóg wynikający z art. 199 ustawy o odpadach, a więc okoliczności mające wpływ na wymiar kary takie jak rodzaj naruszenia i jego wpływ na życie i zdrowie ludzi oraz środowisko, okres trwania naruszenia i rozmiary prowadzonej działalności oraz skutki naruszeń i wielkość zagrożenia oraz wynikającą z art. 194 ust. 3 ustawy dolną granicę zagrożenia karą. W ocenie sądu okoliczności te nie zostały wzięte przez organ odwoławczy pod uwagę w sposób wystarczający i odpowiadający ustalonemu przez organ w wyniku odmiennej oceny prawnej zakresowi i rodzajowi naruszenia. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wymierzającej karę na poziomie 5.000 zł, której przesłanką było stwierdzenie naruszenia polegającego na przetwarzaniu dwóch rodzajów odpadów, w sytuacji gdy na wymiar tej kary decydujący wpływ miał okres naruszenia związanego z przetwarzaniem odpadów o kodzie 02-01-06 trwający do czasu wydania decyzji, a nie 4 miesięczny okres naruszenia związany z przetwarzaniem odpadów o kodzie 10-01-05, stanowi o naruszeniu zasady nierozstrzygania na niekorzyść strony odwołującej się (art. 139 k.p.a.).
Treść uzasadnienia decyzji organu I instancji wskazuje, że za najistotniejsze okoliczności wpływające na wymiar kary organ brał pod uwagę okoliczności związane z przetwarzaniem bez zezwolenia odpadów w postaci odchodów zwierzęcych takie jak: świadome odstąpienie przez spółkę od uzyskania zezwolenia, możliwość powodowania uciążliwości zapachowych, a także długotrwałość wykorzystywania tego rodzaju odpadu. Tymczasem organ odwoławczy ocenił, że odchody zwierzęce odpadu nie stanowią, a utrzymał w mocy wymierzoną karę, choć okoliczności przywołane przez organ I instancji nie odnosiły się do odpadu o kodzie 10-01-05 i nie wyjaśnił dlaczego kara ta jest adekwatna dla zdecydowanie krótszego, bo zaledwie 4 miesięcznego okresu naruszenia w odniesieniu do odpadu o kodzie 10-01-05. Argumentacja organu odwoławczego odnosząca się do zmiany ustawy, która weszła w życie od 18 sierpnia 2018 r. sugerująca korzystne dla strony skarżącej rozstrzygnięcie pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przejściowego przytoczonego wcześniej (tj. art. 23 ustawy zmieniającej) nakazującego organowi stosowanie przepisów dotychczasowych w zakresie kary administracyjnej. Tak więc w przedmiotowej sprawie organ miał obowiązek rozważyć czy nie zachodziły przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej w dotychczasowej wysokości, a więc z dolną minimalną granicą 1.000 zł.
Na marginesie należy wyjaśnić, że kara wymierzana na podstawie przepisów dotychczasowych tj. art. 194 ust. 1 pkt 4 ustawy o odpadach za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia nie jest karą o ściśle określonej wysokości, którą organ ma obowiązek zastosować w takiej wysokości w każdym przypadku stwierdzonego naruszenia. Określenie minimalnego i maksymalnego zagrożenia karą za tego rodzaju naruszenie powoduje, że w przypadku gdy organ odwoławczy dokonuje innej oceny samego naruszenia i eliminuje z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego jakieś działania podmiotu, powinien rozważyć potrzebę wydania decyzji reformatoryjnej uwzględniającej konkretny rodzaj naruszeń i okoliczności mające wpływ na wymiar kary odnoszące się do tych naruszeń.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni powyższą ocenę prawną i ustali w sposób niebudzący wątpliwości stan faktyczny w sprawie do którego zastosuje w sposób prawidłowy przepis prawa materialnego stanowiący podstawę wymierzenia kary, a więc przy uwzględnieniu okoliczności związanych z przypisanym podmiotowi naruszeniem.
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło