IV SA/Wa 3155/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-20
Skład orzekający: Anita Wielopolska-Fonfara, Anna Falkiewicz-Kluj, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, w szczególności poprzez jednoznaczne określenie granic nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.). Organy obu instancji nie wywiązały się z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności nie ustaliły jednoznacznie, jakie działki ewidencyjne wchodzą w skład wywłaszczonej nieruchomości, co uniemożliwiło prawidłową ocenę przesłanek zwrotu nieruchomości zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa w 1981 r. Organy obu instancji odmówiły zwrotu, uznając, że nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste osobom trzecim, co stanowi przeszkodę do zwrotu. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na błędne ustalenie stanu faktycznego dotyczące własności i użytkowania wieczystego nieruchomości. Sąd administracyjny uznał, że organy nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, w szczególności granic wywłaszczonej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. oraz zasądzenie od Wojewody na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Iwaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. R. i R. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących A. R. i R. C. kwotę 474 ( słownie czterysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Prezydent m.W. decyzją z [...] stycznia 2015 r. odmówił skarżącym – A.J. oraz R.C. zwrotu nieruchomości położonej w W. w dzielnicy [...] , przy ulicy [...] , stanowiącej obecnie działki ew. nr [...] -cz. i [...] z ob. [...], będącej dawną własnością Z.R., przejętej na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] sierpnia 1981 r.
W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że pismem z 23 października 2013 r. skarżące wystąpiły o zwrot nieruchomości położonej w W., w dzielnicy [...] , przy ul. [...] , stanowiącej dawną działkę ew. nr [...] z obrębu [...]. Wskazały, ze ww. nieruchomość stanowiła własność Z.R., a prawo własności na dzień wywłaszczenia potwierdza Akt Własności Ziemi nr [...]. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. Wydział [...] Cywilny z [...] lutego 2000 r. sygn. akt. [...], spadek po Z.R. nabyły R.C. z domu R. oraz A.C. z domu R. Nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowiła nieruchomość przejętą na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji z [...] sierpnia 1981 r. Zgodnie ze stanowiskiem Biura Geodezji i Katastru wyrażonym w piśmie z [...] stycznia 2014 r. nieruchomość objęta ww. decyzją stanowi działki ew. nr [...]-cz. i [...] z ob. [...], które znajdują się w użytkowaniu T. S.A. Dla działki ew. nr [...]–cz. z obrębu [...] urządzona jest księga wieczysta nr [...] natomiast dla działki ew. nr [...] z obrębu [...] - księga wieczysta nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego dla nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] zostało ujawnione w księdze wieczystej z dniem [...] listopada 2009 r., a w księdze wieczystej nr [...] z dniem [...] sierpnia 2010 r. Wobec powyższego w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. 518. ze. zm.; zwany dalej "u.g.n.").
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżące podniosły naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz przepisów u.g.n.
Wojewoda [...] decyzją z [...] lipca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.W. z [...] stycznia 2015 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że ze zgromadzonego przez Prezydenta m.W. materiału dowodowego wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowi obecnie działki ew. nr [...]-cz. i [...] z ob. [...], które znajdują się w użytkowaniu wieczystym T. S.A. W sprawie niekwestionowane pozostają fakty, że w stosunku do nieruchomości stanowiącej przedmiot roszczenia o zwrot nastąpił obrót cywilnoprawny prawem użytkowania wieczystego. W stosunku do tej działki nie ma też zastosowania art. 229 u.g.n. bowiem wniosek o wpis prawa użytkowania wieczystego do księgi wieczystej został złożony w 2009 r. i w 2010 r. Okoliczność, że nieruchomość znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej powoduje, że roszczenie o zwrot nie mogłoby zostać spełnione, nawet gdyby zaszły przesłanki zbędności ustanowione w art. 137 ust. 1 u.g.n.
W ocenie Wojewody [...] nie było konieczne ustalanie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia gdyż, zgodnie ze stanowiskiem judykatury formułowanym w orzecznictwie okoliczność, iż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego nie dysponuje tytułem prawnym do wywłaszczonej nieruchomości jest uzasadnioną przyczyną odmowy jej zwrotu, bez względu na to, czy wystąpiły, czy też nie przesłanki z art. 137 u.g.n. Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1359/13. Organ podkreślił, że w doktrynie prawa administracyjnego wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy nieruchomość została sprzedana (oddana w użytkowanie wieczyste) po 31 grudnia 1997 r., to w praktyce, jeżeli nabycie jest chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, również wywołuje negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, skutkująca wydaniem decyzji o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, (tak m. in. M. Gdesz [w:] S. Kalus, G. Bieniek, M. Gdesz, S. Kalus, G. Matusik, E. Mzyk "Ustawa o gospodarce nieruchomościami", Warszawa 2012, str. 1066).
Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie, właściwym do oceny zadysponowania wywłaszczonej nieruchomości w kategorii deliktu uzasadniającego odpowiedzialność odszkodowawczą będzie sąd powszechny (wyrok z dnia 11 sierpnia 2011 r, sygn. akt ł CSK 573/10 Lex Polonica nr 3873652).
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżące wniosły o jej uchylenie i orzeczenie zwrotu nieruchomości na rzecz skarżących, ewentualnie przekazanie i sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponadto wniosły o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie:
1) przepisów postępowania tj. art. 7, 8, 11, 77 § 1, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2013, poz. 267 ze zm.) zwanej dalej "k.p.a." poprzez nieustalenie, czy i kiedy cel wywłaszczenia został zrealizowany;
2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 138 u.g.n. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż organ nie dysponuje tytułem prawnym do wywłaszczonej nieruchomości co powoduje zbędność dalszego postępowania, podczas gdy oddanie spornej nieruchomości w prawne władanie osobie trzeciej nie stanowi automatycznie przeszkody do zwrotu tej nieruchomości;
3) ustalenie błędnego stanu faktycznego, mającego wpływ na treść wydanej decyzji poprzez przyjęcie, iż prawo użytkowania wieczystego jest ustanowione dla nieruchomości o księdze wieczystej o nr [...], podczas, gdy na nieruchomość jest brak ustanowionych użytkowników wieczystych.
W uzasadnieniu skarżące wskazały, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody o niedysponowaniu tytułem prawnym organu do nieruchomości. W dziale II księgi wieczystej o nr [...] jako właściciel nieruchomości widnieje Prezydent m. W. Równocześnie brak jest wpisów o ustanowionym jakimkolwiek użytkowaniu wieczystym. Natomiast wymieniony w księdze wieczystej wpis z [...] sierpnia 2010 r. dotyczył założenia księgi wieczystej dla nieruchomości gruntowej (kod żądania: [...]). Wobec czego wedle wpisów dokonanych w księdze wieczystej Prezydent m. W. bezsprzecznie pozostaje właścicielem wywłaszczonej działki o nr ewidencyjnym [...] z obrębu [...]. Należy zauważyć, iż w stosunku do drugiej wywłaszczonej nieruchomości z obrębu [...], tj. działki o księdze wieczystej nr [...] właścicielem jest Prezydent m. W. , a prawo użytkowania wieczystego posiadają T. SA. W obecnym stanie prawnym oddanie spornej nieruchomości w prawne władanie osobie trzeciej nie stanowi automatycznie przeszkody do zwrotu tej nieruchomości, o ile oddanie to nastąpiło po dniu wejścia w życie tej ustawy (w niniejszej sprawie wpisu dokonano w 2009 r.). Wobec dysponowania przez Prezydenta m. W. tytułem własności do przedmiotowych nieruchomości, podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości było precyzyjne ustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany, a jeśli tak to równie niezbędne było ustalenie dokładnej daty realizacji celu wywłaszczenia. Ponadto, odnosząc się do kwestii infrastruktury skarżące wskazały, że istotne jest iż podziemne urządzenia infrastruktury technicznej, gazowej, energetycznej, telekomunikacyjnej z natury rzeczy nie uniemożliwiają zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Tym samym w sprawie nie ma przeszkód do zwrotu nieruchomości na rzecz byłego właściciela.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jedn. tekst Dz. U. z 2014 r, poz. 1647 ze. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 25 września 2009 r., I OSK 1403/08, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").
Dokonując tak rozumianej kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości organy obu instancji nie wywiązały się w pełni z obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, stanowiącego jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej "k.p.a.").
Przypomnieć bowiem należy, iż specyfika stosowania norm prawa administracyjnego polega na zbadaniu przez właściwy organ administracyjny, czy z ustalonym przez niego stanem faktycznym ustawa wiąże, czy też nie wiąże – występowanie określonych skutków prawnych, o których z zasady organ ten wypowiada się w drodze odpowiedniej decyzji administracyjnej. Stąd dla prawidłowego stosowania prawa administracyjnego, fundamentalne znaczenie ma prawidłowe, wszechstronne, rzetelne, zgodne m.in. z zasadą prawdy materialnej, obiektywnej ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ramach tego ustalenia stanu faktycznego sprawy organ powinien, w pierwszej kolejności, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały niezbędny dla prawidłowego załatwienia sprawy materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.), by następnie na podstawie całokształtu tego materiału ocenić, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla jej końcowego rozstrzygnięcia (art. 80 k.p.a.). Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie powinien zaś m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).
Realizacja wskazanych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.
Tymczasem analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wskazuje, że organy nie wyjaśniły i nie utrwaliły w aktach sprawy wszystkich okoliczności istotnych dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy powołanej już uprzednio ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli – stosownie do przepisu art. 137 u.g.n. – stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (art. 137 ust. 1 u.g.n.).
Gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część (art. 137 ust. 2 u.g.n.).
Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość, której zwrotu domagają się wnioskodawcy, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Podstawowym zatem zadaniem organów rozpatrujących wniosek o zwrot nieruchomości, jest ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Aby jednak ustalenie tych okoliczności było możliwe, pierwszym i podstawowym elementem wymagającym ustalenia jest zbadanie jakiej konkretnie nieruchomości dotyczy wniosek, szczególnie w sytuacji – tak jak w rozpoznanej sprawie – gdy oznaczenie nieruchomości wywłaszczonej, na skutek zmian w ewidencji gruntów, uległo zmianie.
Jak wynika z poczynionych ustaleń wywłaszczenie dotyczyło nieruchomości, stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] położoną w W., w dzielnicy [...] , przy ul. [...] i nastąpiło na mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] sierpnia 1981 r. Organ I oraz II instancji opierając się na informacjach przekazanych przez Biuro Geodezji i Katastru w piśmie z [...] stycznia 2014 r., Nr [...], ustaliły że nieruchomość objęta decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1981 r. stanowi obecnie działki ew. nr [...]-cz. i [...] z obrębu [...].
Jakkolwiek okoliczność ta nie jest kwestionowana przez skarżące, to jednak wskazać należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa zatem na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy art. 133 § 1 p.p.s.a., nie będąc – jak już było wskazywane – związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdza, iż w przywoływanym przez organy obu instancji piśmie Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...], wskazano: "(...) na podstawie przeprowadzonej analizy graficznej dokumentów z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego o charakterze poglądowo-orientacyjnym wynika, iż grunt wywłaszczony decyzją znak [...] z dnia [...].08.1981 r. wykazany jest w ewidencji gruntów jako część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oraz działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy ww. decyzja nie obejmuje też części działek sąsiednich do ww. działek ewidencyjnych.
Powyższa analiza została przeprowadzona na podstawie archiwalnych operatów ewidencji gruntów i budynków oraz zgromadzonej dokumentacji w zasobie geodezyjnym, jednak ze względu na brak współrzędnych określających granice terenu objętego wywłaszczeniem organ ewidencyjny nie ma możliwość jednoznacznego jego rozliczenia w obecnych działkach ewidencyjnych. W związku z powyższym informuję, iż analiza, która w jednoznaczny sposób wskaże granice nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową znak [...] z dnia [...].08.1981 r. wymaga zbadania wszelkich dokumentów prawnych, geodezyjnych i kartograficznych znajdujących się w księgach hipotecznych i zbiorach dokumentów prowadzonych przez Sąd Rejonowy dla W. , dokumentów znajdujących się w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., a także w archiwalnym oraz aktualnym operacie ewidencji gruntów i budynków. Tego typu prace wykonują jednostki wykonawstwa geodezyjnego (geodeci uprawnieni), prowadzące działalność gospodarczą w tym zakresie. (...)"
Powyższe w ocenie Sądu wskazuje jednoznacznie, że dla określenia jakie konkretnie działki ewidencyjne obejmuje nieruchomość dawniej oznaczona numerem ewidencyjnym [...], z obrębu [...], której zwrotu domagają się skarżące, niezbędne jest poczynienie stosownych, przewidzianych przepisami prawa ustaleń w tym zakresie, a konkretnie wykonanie sygnalizowanego w piśmie z dnia [...] stycznia 2014 r. przez Biuro Geodezji i Katastru, badania przez uprawnionych geodetów wszelkich dokumentów prawnych, geodezyjnych i kartograficznych znajdujących się w księgach hipotecznych i zbiorach dokumentów prowadzonych przez Sąd Rejonowy dla W. , dokumentów znajdujących się w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., a także w archiwalnym oraz aktualnym operacie ewidencji gruntów i budynków. W taki bowiem sposób dojdzie do jednoznacznego wskazania granic nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową znak [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r. Organy jednak zapis, który o tym mówi zignorowały i nie wyjaśniając przyczyn takiego zachowania, uznały że nieruchomość której zwrotu domagając się skarżący stanowi działki ewidencyjne nr [...] i [...]-cz z obrębu [...]. W świetle jednak treści przywołanego powyżej pisma Biura Geodezji i Katastru, zdaniem Sądu takie działanie pozbawione było podstaw prawnych. Organy zobowiązane były zbadać, jakie działki ewidencyjne stanowią obecnie nieruchomość oznaczoną w 1981 r. nr ewid. [...] z obrębu [...]. Skoro bowiem istotą postępowania w zakresie zwrotu nieruchomości jest ustalenie czy nieruchomość stała się zbędna na cel na jaki została wywłaszczona, to tylko precyzyjne ustalenie granic tej nieruchomości pozwoli na dokonane oceny zbędności wywłaszczone nieruchomości na wskazany w decyzji cel. Tylko wówczas będzie bowiem możliwe zbadanie czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany w stosunku do całości nieruchomości, czy też wyłącznie w stosunku do jej części. Nieustalenie tych okoliczności, powoduje że decyzje obu instancji nie poddają się kontroli sądu, gdyż pierwotna okoliczność – tj. ustalenie jakie są granice nieruchomości, której dotyczy wniosek o zwrot, nie jest znana, a w każdym razie akta sprawy wywołują uzasadnione wątpliwości co do niej.
W tej sytuacji stwierdzić więc należy, iż organ rozstrzygając niniejszą sprawę nie ustalił należycie stanu faktycznego i nie wyjaśnił należycie sprawy, czym naruszył zasadę prawny obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. W świetle podniesionych zaś okoliczności faktycznych i prawnych należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, została wydana z naruszeniem art. 7, 77 i 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zaś organ nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, to badanie, czy zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego – byłoby przedwczesne. Wyjaśnić bowiem należy, że sądowa kontrola zgodności decyzji z prawem nie jest przeprowadzana dowolnie, lecz musi przebiegać w określonej kolejności. W pierwszej kolejności powinna zostać przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji, ponieważ ustalenie wady decyzji powodującej stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną, ale wręcz niedopuszczalną, w następnej zaś kolejności sąd obowiązany jest przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym, ponieważ ewentualne ustalenie naruszenia prawa materialnego stanowiące podstawę do uchylenia decyzji, może być dokonane dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, a dopiero w ostatniej kolejności sąd przeprowadza kontrolę przestrzegania przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska. Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 460-461).
Mając wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi, a w szczególności podejmie wszelkie możliwe działania w celu jednoznacznego ustalenia jakie działki ewidencyjne wchodzą w skład nieruchomości, której zwrotu domagają się skarżący. Podejmując zaś te działania, organ w szczególności zobowiązany będzie uwzględnić sugestie zawarte w piśmie Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] stycznia 2014 r., co oznacza iż organ zobowiązany będzie do zwrócenia się do wyspecjalizowanej jednostki o ustalenie granic nieruchomości objętej decyzją wywłaszczeniową znak [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r. w sposób wskazany w piśmie Biura Geodezji i Katastru z dnia [...] stycznia 2014 r., Nr [...]. Na podstawie tych ustaleń organ oceni w szczególności czy zaistniały przesłanki zwrotu nieruchomości z art. 137 pkt 1 u.g.n. oraz zbada czy w rachubę wchodzić może zwrot części nieruchomości zgodnie z art. 137 pkt 2 u.g.n.. W zależności od wyniku poczynionych ustaleń i rozważań podejmie właściwe rozstrzygnięcie, należycie je uzasadniając, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło