IV SA/Wa 316/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Otylia Wierzbicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. po rozpatrzeniu odwołania H. F. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2009 r. orzekającej o wymeldowaniu go z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną. Według organu poza sporem jest okoliczność, którą ustalił organ pierwszej instancji i które to ustalenie podzielił organ odwoławczy, że H. F. opuścił lokal, w którym był zameldowany i w dacie orzekania przez organ nadal nie zamieszkiwał w tym lokalu. Ustalenia i oceny wymagało jedynie czy opuszczenie miało charakter dobrowolny i trwały i czy niezamieszkiwanie w tym lokalu związane było z jego stanem zdrowia. H. F. zeznał w toku postępowania administracyjnego, że od 2004 r. tj. od operacji nogi nie zamieszkuje w tym lokalu gdyż obawia się o swoje życie i zdrowie. Po operacji zamieszkał u matki. Od 2005 r. jest zdrowy i nie wymaga opieki osób trzecich. Nie powrócił do lokalu ze względu na naganne zachowanie ojca w przeszłości. Organ ocenił, że dowody zebrane w sprawie, w tym zeznania dzielnicowego T. K. nie dają podstaw do przyjęcia by H. F. zgłaszał do organów ścigania akty przemocy ojca wobec niego. Nie była też prowadzona niebieska karta wobec tej rodziny. O braku dobrowolności, zdaniem organu, można mówić tylko wówczas gdy zostanie ustalone, że osoba której postępowanie dotyczyło, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji gdy osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne, są przesłanki by uznać, że opuszczenie miało charakter dobrowolny. Nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, gdy strona została zmuszona do opuszczenia lokalu, podejmowała środki prawne do obrony swych praw do przebywania w lokalu, jeżeli fakt zmuszenia jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Odnosząc się do stanowiska H. F., że ma zamiar i chęć powrotu do tego lokalu, organ stwierdził, że istnienie zamiaru lub jego brak muszą być ustalone na podstawie okoliczności o charakterze obiektywnym. Samo słowne deklarowanie takiego zamiaru nie może mieć decydującego znaczenia, jeżeli nie jest poparte konkretnymi działaniami, wolę taką urzeczywistniającymi. Wymieniony od opuszczenia lokalu nie podejmował żadnych kroków prawnych w celu powrotu. Okoliczność powyższa zdaniem organu wskazuje, że H. F. dobrowolnie i trwale opuścił miejsce pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego. Przepisy ustawy o ewidencji ludności obligują osobę opuszczającą miejsce stałego pobytu do zgłoszenia tego faktu właściwemu organowi prowadzącemu ewidencję ludności. W przypadku ujawnienia przez organ rozbieżności pomiędzy danymi z ewidencji a stanem faktycznym, konieczne jest przeprowadzenie przez organ postępowania i wydanie decyzji. Decyzja orzekająca o wymeldowaniu jest zgodna z przepisami ustawy o ewidencji ludności, oparta na poczynionych ustaleniach faktycznych i zdaniem organu nie ma podstaw do jej uchylenia. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł H. F. W skardze zarzucił: - naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 6, 7, 8, 11, 12, 75 § 1, 80, 85, 107 § 1 i 3 kpa, skutkujących naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, wyważenia słusznego interesu obywatela, pogłębiania zaufania do organów państwa, - podjęcie decyzji w sposób pokrętny, mało wnikliwy i niewyjaśnienie przesłanek, którymi organ się kierował, - niedopuszczenie dowodów, które mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, - niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - dokonanie oceny na podstawie wybiórczego materiału dowodowego, - niedokonanie oględzin miejsca zameldowania skarżącego, by ustalić czy może bez przeszkód dostać się do tego lokalu, przebywać w nim i czy istnieją przeszkody w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych w tym miejscu. Zaskarżona decyzja jest, jego zdaniem, wadliwa zarówno w zakresie ustaleń faktycznych jak i w ocenie prawnej. Organ wybiórczo i tendencyjnie skompletował i zinterpretował zebrany materiał dowodowy. Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że przeciwko jego ojcu toczyło się postępowanie karne o znęcanie się zakończone prawomocnym wyrokiem w sprawie [...]. Po rozwodzie rodziców wraz z matką w 1995 r. opuścił przedmiotowe mieszkanie. Jako nieletni zamieszkiwał z matką i dopiero w 1999 r. powrócił do mieszkania ojca, gdzie nieprzerwanie zamieszkiwał do połowy 2002 r. do czasu pierwszej operacji nogi. Po operacji zamieszkał u matki bo wymagał opieki. Pod koniec roku 2002 powrócił do mieszkania na ul. [...] gdzie mieszał do połowy 2004 r., tj. do drugiej operacji. Od tego czasu nie mieszka przy ul. [...]. Znając zachowanie ojca obawiał się o własne życie. W czasie gdy był chory, ojciec wymienił zamki w drzwiach, wobec czego nie mógł dostać się do mieszkania. Jego interwencje ustne w komisariacie nie były przyjmowane. Skarżący podniósł, że to nie on zaniechał środków prawnych, ale organy które nie wykonały wyroku orzekającego eksmisję z lokalu jego ojca. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przytoczone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia jest przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powołanego przepisu jest spełniona, gdy opuszczenie to jest dobrowolne i trwałe. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w lokalu a nowe miejsce stanowi ośrodek jej interesów osobistych i majątkowych. Obowiązkiem organów administracji publicznej prowadzących postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest ustalenie – w oparciu o zebrany materiał dowodowy – okoliczności faktycznych, czy dana osoba dobrowolnie i trwale opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Przesłankami wymeldowania są więc tylko okoliczności faktyczne a nie materialnoprawne. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Organy obu instancji ustaliły, że skarżący od 2004 r., tj. od drugiej operacji nogi nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul [...] w W. Jak sam przyznał po operacji zamieszkał u matki, gdyż wymagał opieki innej osoby. Od 2005 r. czuje się zdrowy, pracuje, nie wymaga opieki ale do miejsca stałego zameldowania nie powrócił, gdyż obawia się o swoje życie i zdrowie. Jego obawy wynikają z negatywnego zachowania ojca w przeszłości (był karany za znęcanie się). W czasie jego choroby ojciec wymienił zamki w drzwiach uniemożliwiając mu korzystanie z lokalu. Oceniając powyższe okoliczności, które wynikają z twierdzeń skarżącego organy uznały, że opuszczenie miało charakter dobrowolny i trwały. Stanowisko organu w ocenie Sądu jest prawidłowe. Poza sporem pozostaje fakt, że skarżący od kilku lat nie zamieszkuje w tym lokalu. Wyprowadzając się zabrał wszystkie swoje rzeczy osobiste i zamieszkał u matki. Od tego czasu nie podejmował żadnych środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w korzystaniu z lokalu i powrotu do lokalu, jeżeli takie przeszkody były. Przesłuchany w charakterze świadka T. K. – dzielnicowy zeznał, że nie było zgłoszenia przemocy w lokalu nr [...] przy ul. [...], nie była prowadzona niebieska karta. Twierdzenie skarżącego, że ustnie zgłaszał na policji potrzebę interwencji może dotyczyć okresu kiedy zamieszkiwał w lokalu a więc przed jego wyprowadzką w 2004 r. Również po wymianie zamków w drzwiach lokalu przez ojca nie wniósł o przywrócenie naruszonego posiadania, nie toczyło się też w tym przedmiocie postępowanie karne. Bezczynność skarżącego w korzystaniu ze środków prawnych w obronie swoich praw oznacza, że zaakceptował istniejący stan rzeczy a ośrodkiem jego życia stał się inny lokal (według twierdzeń jego matki zamieszkał u swojej dziewczyny). Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] grudnia 2000 r. w sprawie [...] zapadł wyrok zaoczny orzekający eksmisję ojca skarżącego z przedmiotowego lokalu. Z wyroku można wnosić, że podstawą eksmisji było niepłacenie czynszu. Z powództwem wystąpiła Gmina W. będąca właścicielem lokalu. Wyrokowi Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności ale wyrok nie został wykonany. Na niewykonanie tego wyroku powołuje się skarżący ale jest to okoliczność, która nie stała na przeszkodzie by organ wszczął postępowanie o wymeldowanie go z lokalu. Twierdzenie skarżącego, że liczył na to, że będzie mógł zamieszkać z ojcem, że ma zamiar powrotu do mieszkania, które opuścił nie zostało poparte żadnymi konkretnymi działaniami z jego strony, które taką wolę mogłyby urzeczywistnić. Ewidencja ludności służy jedynie rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu. Skoro skarżący od kilku lat nie zamieszkuje w lokalu i nie skorzystał z żadnych środków prawnych dla obrony swoich praw do zamieszkania w tym lokalu, to zdaniem Sądu, organy prawidłowo uznały, że opuszczenie lokalu było dobrowolne i trwałe. Spełnienie tych przesłanek uzasadniało wydanie decyzji o wymeldowaniu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.