IV SA/Wa 318/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat- Rembelska sędzia WSA Łukasz Krzycki ( spr.) asesor WSA Jakub Linkowski Protokolant Andrzej Malinowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2004r. sprawy ze skargi Z. Sp.z.o.o na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lutego 2004r. Nr [...] w przedmiocie kary biegnącej za wprowadzanie ścieków. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. lutego 2004 r. (nr [...]) Główny Inspektor Ochrony Środowiska uchylił, na zasadzie art. 138 §1 pkt 2 K.p.a., decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...]. lipca 2003 r. (nr [...]) w przedmiocie wymierzenia Z. Sp. z.o.o. administracyjnej kary pieniężnej dobowej w wysokości 9 049,04,17 zł od dnia 17 lutego 2003 r. przez okres 60 dni za wprowadzanie wylotem nr II i III, z naruszeniem warunków pozwolenia wodnoprawnego, ścieków za pośrednictwem potoku [...]. Jednocześnie Główny Inspektor Ochrony Środowiska zaskarżoną decyzją orzekł o wymierzeniu Z. kary dobowej za wprowadzanie ścieków wylotem nr III w wysokości 8677,44 zł przez okres 60 dni oraz wylotem nr II w wysokości 185,80 zł. W uzasadnieniu decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska wskazano, iż podstawą wymierzenia kary były próbki pobrane w trakcie kontroli w dniu 17. lutego 2003 r. Kontrola ta była przeprowadzona w celu sprawdzenia zasadności wniosku zakładu dotyczącego zaprzestania naliczania kary w związku z ustaniem przekroczenia warunków odprowadzania ścieków wylotem nr III. Warunki wprowadzania ścieków przez skarżące Z. określało wówczas pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją Wojewody [...] z dnia [...]. lutego 2001 r. (nr [...]). Pobrane próbki wykazały przekroczenie warunków wprowadzania ścieków wylotem nr II i III. Główny Inspektor, uchylając decyzje organu I instancji, wskazał iż organ ten bezpodstawnie przyjął, iż kara dobowa za naruszenie warunków pozwolenia wodnoprawnego powinna być wymierzona w wysokości podwyższonej, na zasadzie art. 303 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.), za wylot nr II. Względem Z. bowiem nie była, na dzień przeprowadzenia kontroli, naliczana administracyjna kara pieniężna za wprowadzanie ścieków tym wylotem. Stąd Główny Inspektor uznał za zasadne wymierzenie kary za naruszenie warunków odprowadzania ścieków wylotem nr II w wysokości podstawowej. W skardze na powyższą decyzję Z. podniosły, iż została ona wydana z naruszeniem prawa. W szczególności wskazano, iż jako podstawę ustalenia naruszenia warunków pozwolenia wodnoprawnego błędnie zastosowano metodykę wynikającą z art. 314 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska, w świetle której warunki odprowadzania ścieków odnosi się_ do pomiarów obrazujących stan i skład ścieków w przeciągu godziny. Należało natomiast przyjąć zasady wynikające z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. Nr 212, poz. 1799). W ich świetle pomiary dokonuje się oceniając czy przekroczenia występują w skali doby. Zastosowanie poszczególnych metodyk może prowadzić do różnic w wynikach pomiarów sięgających 500%. W danym przypadku zastosowanie niewłaściwej metodyki doprowadziło do błędnego przyjęcia istnienia przekroczeń warunków pozwolenia wodnoprawnego. Za obowiązkiem stosowania nowej metodyki przemawia, zdaniem skarżącego, treść art. 204 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.). Wskazano także na naruszenie warunków, gdy możliwe jest zastosowanie sankcji polegającej na podwyższeniu wymiaru kary. Termin wynikający z art. 303 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska wynosi 30 dni natomiast pierwszy wniosek o zaprzestanie naliczania kary został zgłoszony przez Z. przy piśmie z dnia 3 grudnia 2002 r., a więc kontrola w dniu 17 lutego 2003 r. została przeprowadzona z przekroczeniem dopuszczalnego terminu. Skarżący podniósł także, iż w sytuacji wystąpienia rozbieżności, co do prawidłowości metodyk poboru próbek w celu oceny czy spełniane są wymagania pozwolenia wodnoprawnego, konieczne było przeprowadzenie rozprawy administracyjnej przed wydaniem decyzji. Niedopełnienie tego wymagania stanowi naruszenie art. 89 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Środowiska wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż wejście w życie ustawy - Prawo wodne z 2001 r. oraz rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego nie spowodowało automatycznie uchylenia obowiązywania art. 314 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska. Musi być on stosowany w przypadku pozwoleń wodnoprawnych wydanych na zasadach obowiązujących przed wejściem w życie rozporządzenia. W trakcie rozprawy przedstawiciel skarżących Z. oświadczył, iż w jego ocenie obowiązek ustalania, czy warunki wprowadzania ścieków określone w pozwoleniu są przestrzegane w skali doby wynika bezpośrednio z treści pozwolenia wodnoprawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sąd oddalił skargę gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Podstawą ustalenia czy spełnione są warunki wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi stanowią, zgodnie z art. 314 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska, pomiary przeprowadzone w przeciągu godziny. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i organ prowadzący kontrole obowiązany jest posługiwać się metodyka poboru próbek nim wyznaczoną. Nie ma na to wpływu podnoszone przez skarżącego wejście w życie nowych regulacji ustawy - Prawo wodne z 2001 r. oraz obowiązującego od 1 stycznia 2003 roku rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, z którego treści wynika, iż warunki normatywne wprowadzania ścieków mają być określane do wartości średniodobowych. Nowe warunki odprowadzania ścieków znajdą odzwierciedlenie w pozwoleniach wodnoprawnych wydanych na podstawie nowych regulacji. Nie można wykluczyć, iż gdy z treści pozwolenia wodnoprawnego będzie wynikało, że określone w nim warunki są wartościami średniodobowymi to określona w art. 314 ustawy -Prawo ochrony środowiska metodyka ustalania przekroczenia nie będzie mogła znaleźć w ogóle zastosowania przez co ocena czy zachodzą przesłanki wymierzenia kary będzie w danym przypadku w ogóle niemożliwa. Dokonane bowiem w ciągu godziny pomiary mogą nie dawać możliwości oceny czy spełnione są warunki określone średniodobowo. Z sytuacją taką nie mamy jednak do czynienia w niniejszym przypadku. Warunki wprowadzania ścieków są bowiem określone w pozwoleniu wydanym w dniu [...] lutego 2001 r. Obowiązujące wówczas przepisy nie wskazywały, iż warunki wprowadzania ścieków są wyrażane w stosunku do wartości średniodobowych. Wniosku, iż określone warunki odprowadzania ścieków dotyczą wartości średniodobowych nie można wywieść także z treści samego pozwolenia, jakim dysponują skarżące Z. Określa ona warunki odprowadzania ścieków nie odnosząc ich do konkretnego czasu, w którym mają być one oceniane. Pozwolenie nakazuje jedynie prowadzenie dobowego rejestru ilości i jakości odprowadzanych ścieków (pkt. II.3 pozwolenia). Zapis ten jednak przede wszystkim dotyczy wyłącznie wymagań odnośnie automonitoringu prowadzonego przez zakład, nie zaś pomiarów kontrolnych prowadzonych przez organy administracji. Nie wskazuje on też wcale, iż pomiary własne mają być robione średnidobowo lecz jak mają być one rejestrowane. W tej sytuacji organ kontroli słusznie przyjął, iż zastosowanie znajdą reguły określone w art. 314 ustawy - Prawo ochrony środowiska. W sprawie tej nie mógł znaleźć zastosowania przywoływany przez skarżące Z. art. 204 ustawy - Prawo wodne. Stanowi on bowiem przepis przejściowy związany z wejściem w życie regulacji ustawy - Prawo wodne z 2001 r. Ustawa ta uchylała ustawę z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), która w swej treści w dniu uchylenia nie zawierała już regulacji dotyczących wymierzania administracyjnych kar pieniężnych. Znajdujące się wcześniej w ustawie przepisy w tym zakresie zostały uchylone z dniem 1 października 2001 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 100, poz. 1085 ze zm.), a w szczególności jej art. 45. Stąd art. 204 normatywnie nie mógł określać skutków prawnych wejścia w życie ustawy - Prawo wodne z 2001 r. odnośnie zakresu stosowania art. 314 ustawy - Prawo ochrony środowiska, zwłaszcza jeżeli uwzględni się, iż art. 314 wszedł w życie w tym samym dniu co art. 204 ustawy - Prawo wodne tj. 1. stycznia 2002 r. (art. ł ust. 1 ustawy o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska i art. 220 ustawy - Prawo wodne). W tej sytuacji za niezasadne trzeba uznać zarzuty skarżących Z., iż przekroczenia zostały ustalone z zastosowaniem niewłaściwej metodyki poboru próbek, a także prezentowane na rozprawie stanowisko, iż z samej treści pozwolenia wodnoprawnego wynikało, że warunki wprowadzania ścieków powinny być odnoszone do zmierzonych wartości średniodobowych. Jeżeli skarżące Z. są zainteresowane określeniem warunków wprowadzania ścieków na nowych zasadach, gdyż jest to dla nich korzystniejsze z punktu widzenia możliwości dotrzymania warunków mogą one wystąpić z wnioskiem do właściwego organu o zmianę warunków wprowadzania ścieków określonych w dotychczasowym pozwoleniu wodnoprawnym. W przypadku wprowadzania ścieków przez wylot nr III w zaskarżonej decyzji organu II, instancji stawka kary została podwyższona na zasadzie art. 303 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Jak wynika z akt sprawy, w przedmiocie wprowadzania ścieków przez wylot III została wydana decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].04.2003 r. (nr [...]) o wymierzeniu Z. administracyjnej kary pieniężnej dobowej w wysokości 137,17 zł. od dnia 5 stycznia 2003 r. za wprowadzanie ścieków z naruszeniem wymagań pozwolenia wodnoprawnego. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie wniósł od tej decyzji odwołania i stała się ona ostateczna. W aktach sprawy znajduje się także wniosek skarżących Z. z dnia 21 stycznia 2001 r., w którym zwracają się o zaprzestanie naliczania kary po dniu 6 stycznia 2003 r. Wniosek zawiera oświadczenie iż pomiary, które potwierdzają ustanie przekroczenia, których wyniki załączono do wniosku, wykonane zostały według sposobu, jaki był stosowany w dniu kontroli przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska, co jest zgodne z wymaganiem art. 301 ust. 4 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Okoliczność tę potwierdził przedstawiciel Z. w trakcie kontroli odbytej w dniach 17., 18., 21. lutego i 3. marca 2003 r ( pkt II.2 protokołu z kontroli). Skoro wniosek zakładów spełniał wymagania formalne określone w art. 301, natomiast w wyniku poboru prób w ramach rekontroli stwierdzono, iż nadal nie są spełniane warunki wprowadzania ścieków przez wylot nr III Główny Inspektor słusznie uznał, iż zachodzą przesłanki do wymierzenia podwyższonej kary pieniężnej na zasadach określonych w art. 303 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska. W tym kontekście skarżący bezpodstawnie powołuje się na swój wcześniejszy wniosek w przedmiocie zaprzestania naliczania administracyjnej kary pieniężnej, zgłoszony przy piśmie z dnia 3. grudnia 2002 r. Wniosek ten, jako zgłoszony przed dniem, od którego naliczana była biegnąca kara dobowa na podstawie określonej decyzji, nie mógł być uwzględniony jako podstawa dop- zaprzestania jej naliczania w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Stąd termin jego wniesienia nie mógł rozpocząć biegu terminu, w którym może być dokonana rekontrola (art. 303 ustawy - Prawo Ochrony Środowiska). W tej sytuacji zarzut naruszenia warunku przeprowadzenia rekontroli w terminie nie dłuższym niż 30 dni od złożenia wniosku, jako przesłanki wymierzenia podwyższonej kary jest bezzasadny. Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skarżących Z. naruszenia art. 89 K.p.a. Przepis ten wprowadza obowiązek przeprowadzenia rozprawy w sytuacji gdy wyjaśnienia wymagają generalnie kwestie merytoryczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpatrywanym przypadku spór pomiędzy Z., w stosunku do których wymierzono karę, a organem kontroli dotyczył zastosowania odpowiednich przepisów prawa (zastosowanie sposobu ustalania dotrzymywania warunków pozwolenia wodnoprawnego wynikającego z ustawy - Prawo ochrony środowiska lub z rozporządzenia w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego). Kwestie tego rodzaju nie wymagają przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Z przytoczonych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.