IV SA/Wa 318/20
WyrokWSA w Warszawie2020-10-23
Skład orzekający: Anna Sękowska, Monika Barszcz, Joanna Borkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.) poprzez uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do ich treści, nawet jeśli strona została uznana za stronę postępowania dopiero w toku wznowionego postępowania, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji, jeśli organ odwoławczy uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 k.p.a.) poprzez uniemożliwienie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do ich treści, nawet jeśli strona została uznana za stronę postępowania dopiero w toku wznowionego postępowania, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Brak dostępu do akt uniemożliwia stronie skuteczne przedstawienie swojego stanowiska i wniosków dowodowych, co uzasadnia uchylenie decyzji organów obu instancji.Stan faktyczny
Skarżący C. O. wniósł o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wójta Gminy z dnia [...] lipca 2018 r. ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczego-inwentarskiego. Po kilku odmowach i uchyleniach, organy administracji uznały C. O. za stronę postępowania, stwierdziły naruszenie prawa przy wydaniu pierwotnej decyzji, ale odmówiły jej uchylenia na podstawie art. 146 § 2 k.p.a. Skarżący zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie zasad czynnego udziału w postępowaniu i prawa do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Monika Barszcz (spr.), sędzia WSA Joanna Borkowska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 października 2020 r. sprawy ze skargi C. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego C. O. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej: "SKO", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] listopada 2019 r., nr [...], utrzymująca decyzję Wójta Gminy [...] (dalej: "Wójt Gminy", "organ I instancji") z dnia [...] sierpnia 2019 r. znak [...] stwierdzającej wydanie decyzji ostatecznej Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r. [...] z naruszeniem prawa, oraz brak podstaw do jej uchylenia, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń.
W dniu 13 grudnia 2017 r. K. i M. K. reprezentowani przez pełnomocnika T. P., złożyli do Wójta Gminy wniosek w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego, które po ponownym rozpatrzeniu zakończyło się wydaniem w dniu [...] lipca 2018 r. przez Wójta Gminy [...] decyzji nr [...] , ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji pod nazwą budowa budynku gospodarczego-inwentarskiego przeznaczonego dla chowu bydła do 38 DJP w systemie chowu wolnostanowiskowego na głębokiej ściółce wraz z wiatą pod wybieg dla bydła i wiatą na słomę oraz budowę 2 silosów na kiszonkę na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...] , gm. [...] (dalej: "decyzja z [...] lipca 2018 r."). Decyzja ta nie została zaskarżona przez żadną ze stron postępowania, w związku, z czym stała się ona ostateczna.
W dniu [...] sierpnia 2018 r. (data wpływu pisma do organu), C. O. (dalej: "strona", "skarżący", "wnioskodawca") wystąpił do Wójta Gminy [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. Przedmiotowe żądanie C. O. oparł o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., albowiem, zgodnie z art. 28 k.p.a. jest on stroną postępowania. We wniosku C. O. wyjaśnił także, że zachował miesięczny termin, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a. Wnioskodawca w złożonym piśmie stwierdził, iż o planowanej inwestycji dowiedział się w dniu 20 lipca 2018 r. z odwołania - kierowanego do SKO, otrzymanego (do wiadomości) od Stowarzyszenia [...] - od zaskarżonej decyzji Wójta Gminy.
Skarżący podał, że uzyskał informację, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy jako strony postępowania zostali uwzględnieni wyłącznie właściciele nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z planowaną inwestycją. W ocenie wnioskodawcy z uwagi na rodzaj planowanej inwestycji jej oddziaływanie nie zamknie się wyłącznie w granicach działki inwestora, lecz obejmie swoim oddziaływaniem również działkę wnioskodawcy. W tej sytuacji wskazane, a nawet konieczne jest uznanie za strony postępowania w procedurze o ustalenie warunków zabudowy właścicieli zabudowy z obszaru oddziaływania inwestycji. Wnioskodawca stwierdził, iż planowana inwestycja narusza jego interes prawny z uwagi na oddziaływanie planowanej inwestycji na sąsiedztwo w postaci tzw. immisji, w tym odoru pochodzącego z wytworzonych w boksach obory odchodów bydlęcych, jak i samego fetoru odzwierzęcego, niezależnie od tego czy wielkość planowanej hodowli (38 DJP) wymaga, czy nie, uzyskania tzw. decyzji środowiskowej. Wskazał, że jest właścicielem działki nr ewid. [...] (objętej księgą wieczystą [...]), która jest położna w odległości ok. 8 m od działki inwestorów nr [...].
Postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. Wójt Gminy odmówił wznowienia postępowania administracyjnego z uwagi na uznanie, że wniosek nie pochodzi od strony postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, iż z uwagi na charakter planowanej inwestycji uznał za strony wszystkich właścicieli nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomością objętą wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla planowanej inwestycji. Inwestycja ta nie zalicza się do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a ponadto w zaskarżonym postanowieniu organ wskazał, że oddziaływanie planowanej inwestycji ogranicza się do działek bezpośrednio sąsiadujących z działką inwestowaną.
Na skutek postępowania zażaleniowego, przedmiotowe rozstrzygnięcie postanowieniem SKO z dnia [...] listopada 2018 r. zostało uchylone i przekazane do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2018 r. Wójt Gminy wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. i decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r. odmówił uchylenia ww. decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał na brak podstaw do uznania za stronę postępowania C. O. z uwagi na brak wykazania interesu prawnego. Ponadto Wójt Gminy uznał, iż brak jest związku prawnego pomiędzy terenem inwestycyjnym a nieruchomością skarżącego, gdyż planowana inwestycja, nie ma wpływu na sposób korzystania z nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Organ I instancji wskazał również, że siedlisko wnioskodawcy znajduje się w odległości 304 m od granicy działki, na której zlokalizowano inwestycję (do inwestycji jest ok.468 m) oraz oddziela ją przebiegający pas lasu. W ocenie Wójta Gminy nie sposób uznać, że podnoszone przez wnioskodawcę niedogodności stanowią zakłócenia przekraczające ponad przeciętną miarę, co stanowiłoby uzasadnienie dla wywodzenia przez wnioskodawcę przymiotu strony w przedmiotowej sprawie w oparciu o art. 144 k.c.
Nie zgadzając się z powyższym, strona złożyła odwołanie do SKO, które w dniu [...] lutego 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. Wójt Gminy wznowił na żądanie strony postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lipca 2018 r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ I instancji odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] lipca 2018 r.
C. O. złożył do SKO odwołanie od tej decyzji, które decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W wyniku ponownego rozpatrywania sprawy, postanowieniem w dniu [...] lipca 2019 r. Wójt Gminy wznowił na żądanie strony postępowanie w sprawie zakończonej decyzją oz dnia [...] lipca 2018 r.
Następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. Wójt Gminy, orzekł że decyzja z dnia [...] lipca 2018 wydana została z naruszeniem prawa, jednak brak jest podstaw do uchylenia tej decyzji, na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 § 2 k.p.a., ponieważ w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji zaznaczył, że w świetle art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przesłanką wznowienia postępowania jest brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy, przy czym przyczyna braku winy strony oznacza sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów przez nią niezawinionych. Nie jest przy tym wymagane, aby winę w zakresie ponosili inni uczestnicy postępowania lub organ administracyjny. Brak winy strony podlega udowodnieniu, a wykazanie dowodu spoczywa na stronie wnoszącej o wznowienie postępowania.
Po ponownej analizie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wydanej ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, organ podzielił stanowisko oraz przytoczoną argumentację C. O. i uznał wnioskodawcę za stronę postępowania.
Organ I instancji wskazał, że w przypadku określenia stron postępowania w sprawie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, należy stosować art. 28 k.p.a. Wójt Gminy zaznaczył, że stronami postępowania administracyjnego o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, mogą być nie tylko właściciele lub użytkownicy wieczyści sąsiednich działek, o ile wykażą swój interes prawny. W tej sytuacji jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem. Organ I instancji dokonując analizy interesu prawnego podmiotu w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracyjnym interes prawny w tym postępowaniu co do zasady mają właściciele, użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiadujących (graniczących) z terenem inwestycji oraz właściciele i użytkownicy wieczyści gruntów dalej położonych w zależności od zasięgu i stopnia uciążliwości planowanej inwestycji na ich grunty. Tym samym w przypadku nieruchomości nie przylegających w sposób bezpośredni do nieruchomości objętej decyzją o warunkach zabudowy pomimo pozostawania nieruchomości w granicach obszaru analizowanego, możliwość ewentualnego bycia stroną tego postępowania jest w sposób ścisły uzależniona od wykazania się interesem prawnym, czyli wykazania popartego normą prawną szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie.
Organ I instancji wskazał, że dokonał powtórnej analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie, która nie wykazała zaistnienia naruszenia prawa materialnego, które skutkowałoby koniecznością uchylenia decyzji będącej przedmiotem sprawy. W toku powyższego postępowania wyjaśniającego, Wójt Gminy, na podstawie gruntownej analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów stwierdził, że "budowa budynku gospodarczego-inwentarskiego przeznaczonego do chowu bydła do 38 DJP w systemie chowu wolnostanowiskowego na głębokiej ściółce wraz z wiatą pod wybieg dla bydła i wiatą na słomę oraz budowę 2 silosów na kiszonkę" na działce nr [...] położonej w miejscowości [...] gm. [...] nie wpłynie negatywnie na środowisko naturalne znajdujące się w okolicy tej działki.
Ponadto organ I instancji wskazał, że przedmiotowy wniosek spełnia warunki określone w art. 61 ustawy z dnia 27.03.2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz.U. z 2017 r. poz. 1073 z poźn. zm., dalej u.p.z.p.) oraz, że żaden przepis prawa materialnego nie stoi na przeszkodzie ustaleniu warunków zabudowy dla wnioskowanego przedsięwzięcia. Wójt Gminy zaznaczył, że decyzja ustalająca warunki zabudowy wymaga łącznego spełnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisie i musi być poprzedzona sporządzeniem określonej przepisami prawa analizy. W niniejszej sprawie przedmiotem zamierzenia inwestycyjnego jest budowa budynku gospodarczego - inwentarskiego przeznaczonego do chowu bydła do 38 DJP w systemie chowu wolnostanowiskowego na głębokiej ściółce wraz z wiatą pod wybieg dla bydła i wiatą na słomę oraz budowę 2 silosów na kiszonkę. Mając na względzie treść art. 60 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2008 r., nr 199 poz. 1227 z poźn. zm., dalej: "uouiś"), organ uznał, że nie jest konieczne wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, z uwagi na fakt, że zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 102 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 71) do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się przedsięwzięcia obejmujące chów lub hodowlę zwierząt, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 51 cytowanego rozporządzenia, w liczbie nie mniejszej niż 60 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP). Organ I instancji podkreślił, że planowana inwestycja nie przekracza 38 (DJP). Ponadto w decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania znajduje zastosowanie art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
Wójt Gminy wskazał, że z uwagi na powyższe, organ ustalając warunki zabudowy dokonał analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie odnoszącym się tylko do warunków wynikających z art. 61 ust. 1 punkty 2-5 u.p.z.p. Jedynie w przypadku gdyby w/w regulacja nie miała zastosowania to organ zobligowany byłby do sporządzenia pełnej analizy tzw. urbanistycznej, z zachowaniem określonych zasad i wytycznych, w tym przedstawienia szczegółowo sposobu zagospodarowania poszczególnych działek, które w tym obszarze się znalazły. Jednakże wniesienie sprzeciwów stron postępowania, jak również pozostałych mieszkańców zamieszkujących w okolicy, nie stanowi podstawy do wydania decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy. Warunku takiego (zgody, bądź też braku sprzeciwu) nie przewiduje, bowiem ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zatem uznać należy, że nawet ewentualny sprzeciw wnioskodawcy w zakresie ustalenia przedmiotowych warunków zabudowy nie mógł wpłynąć na treść merytoryczną samej decyzji ustalającej warunki zabudowy.
Organ I instancji wskazał, że decyzja o warunkach zabudowy poświadcza jedynie, iż określona inwestycja może - w świetle przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i wyrażonej w niej zasady ładu przestrzennego - zostać na określonym terenie zrealizowana. Lokalizacja samego budynku na działkach oraz badanie spełnienia przez zamierzenie warunków technicznych określonych w przepisach szczegółowych będzie miała miejsce na etapie wydawania pozwolenia na budowę.
Wójt Gminy zaznaczył, iż jakkolwiek fakt pominięcia stron postępowania otwiera drogę prawną do ponownego rozpoznania sprawy oraz stwarza możliwość pominiętej stronie do zaprezentowania swojego stanowiska w sprawie, to jednak nie jest uzasadnione stanowisko, że sam fakt niezawinionego braku uczestnictwa strony w postępowaniu powinien automatycznie skutkować uchyleniem decyzji dotychczasowej po wznowieniu postępowania. W szczególności nie uchyla się jej w sytuacji, gdy w wyniku wznowienia postępowania treść rozstrzygnięcia winna pozostać niezmieniona, gdyż jest zgodna z prawem (art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.) - która to sytuacja, zachodzi w niniejszej sprawie.
Organ I instancji podał, że zgodnie z art. 151 § 2 pkt 1 k.p.a., w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji, z powodu, którego nie uchylił decyzji. Natomiast w art. 146 k.p.a., wskazano przypadki, w których nie uchyla się decyzji, zaś w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje przypadek wskazany w art. 146 § 2 k.p.a., ponieważ dotyczy on wznowienia postępowania z uwagi na zaistnienie przyczyny, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Od powyższej decyzji odwołanie do SKO złożył C. O., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Na skutek postępowania odwoławczego, decyzją z dnia [...] listopada 2019 r., SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ odwoławczy wskazał, że w wyniku wznowienia postępowania, organ I instancji wydał rozstrzygnięcie w oparciu o art. 146 § 2 k.p.a., uznając, że C. O.i jako strona bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu (stwierdził wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania zawartej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), a ponadto, po ponownym rozpatrzeniu sprawy z rozszerzonym kręgiem stron postępowania Wójt Gminy uznał, że wydałby wyłącznie decyzję odpowiadającą w swej istocie decyzji dotychczasowej.
SKO powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazało, że przepisy u.p.z.p. nie przewidują szczególnych zasad ustalania kręgu stron na gruncie postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W konsekwencji zastosowanie znajduje zasada ogólna wyrażona w art. 28 k.p.a., a w sprawach warunków zabudowy o interesie prawnym osób ubiegających się o przystąpienie do postępowania decyduje zasięg oddziaływania danej inwestycji na nieruchomości sąsiednie oraz stopień jej uciążliwości dla tych nieruchomości. Obydwa wskazane pojęcia są pojęciami niedookreślonymi i wymagającymi analizy wielu aspektów celem ustalenia, czy rzeczywiście w konkretnej sytuacji zaistniały. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Wójta Gminy (w tym argumentację) co do wystąpienia w niniejszym postępowaniu przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Przede wszystkim SKO wskazało, że dopiero przeprowadzenie postępowania co do istoty może doprowadzić do wyprowadzenia tezy, że co prawda doszło do naruszeń procesowych przy rozpoznawaniu sprawy o ustalenie warunków zabudowy, ale nie miały one żadnego znaczenia, gdyż i tak zapadłaby decyzja tej samej treści jaką wydał Wójt Gminy w dniu [...] lipca 2018 r.
Ponadto SKO zaznaczyło, że organ I instancji miał obowiązek przeprowadzić ponownie postępowanie w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, aby uznać, że doszło do tożsamych ustaleń, jakie zawarto w decyzji ostatecznej. W tym celu konieczne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do meritum, gdyż postępowanie wznowieniowe nie jest tylko postępowaniem weryfikacyjnym.
Organ odwoławczy zaznaczył również, że decyzja o ustaleniu warunków zabudowy jest decyzją związaną, o czym stanowi wyraźnie przepis art. 56 w zw. art. 64 ust. 1 u.z.p.p., zgodnie z którym organ administracji publicznej nie może odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Ponadto wymóg łącznego spełnienia przesłanek z art. 61 ww. ustawy wiąże organ prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy także w tym sensie, że spełnienie ich wraz ze stwierdzeniem braku innych przepisów sprzeciwiających się inwestycji, obliguje organ do wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudów). SKO uznało podobnie jak organ I instancji, że dla niniejszego przedsięwzięcia nie jest wymagane uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 2 uouiś. Z wniosku inwestorów i decyzji organu I instancji wynika, że inwestycja nie jest kwalifikowana do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko określonych w § 3 ust. 1 pkt 104 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U.2019.1839), ponieważ planowane przedsięwzięcie ma powstać w ramach zabudowy zagrodowej. Zgodnie zaś z treścią art. 61 ust. 4 u.p.z.p., przepisów ust. 1 pkt 1 tego artykułu nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, co też ma miejsce w niniejszej sprawie.
W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki pozwalające zastosować art. 61 ust.4 u.p.z.p., które pozwalały odstąpić od konieczności badania "dobrego sąsiedztwa", czyli ustalania czy co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Dlatego też organ II instancji podzielił stanowisko Wójta Gminy, że w niniejszej sprawie dopuszczalne było przeprowadzenie analizy w zakresie określonym przepisami art. 61 ust. 1 pkt 2-5 u.p.z.p. SKO ustaliło przy tym, że działka nr ewid. [...] będąca przedmiotem inwestycji posiada bezpośredni dostęp do drogi publicznej, tj. drogi gminnej (działka nr ewid. 137), a istniejące uzbrojenie jest wystarczające dla obsługi zamierzenia budowlanego. Ponadto, zgodnie z charakterystyką inwestycji, stanowiącą załącznik do wniosku inwestorów z dnia [...] grudnia 2017 r. o ustalenie warunków zabudowy, dla planowanej inwestycji dotyczącej chowu bydła wolno stanowiskowego na głębokiej ściółce przewiduje się konstrukcję budynku o nieprzepuszczalnym podłożu, zgodnie z zasadami dobrej praktyki rolniczej, gdzie zapewniona będzie możliwość gromadzenia i przechowywania obornika przez okres, kiedy nie jest on rolniczo wykorzystywany, jednak nie krócej niż przez 6 miesięcy. SKO ustaliło także (podobnie jak Wójt Gminy), że teren inwestycji nie wymaga zmiany przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze, gdyż planowana inwestycja będzie realizowana w ramach zabudowy rolniczej (zagrodowej).
Organ odwoławczy zauważył, że zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Teren inwestycji nie jest objęty prawną formą ochrony przyrody. Działka nr [...] jest częściowo położona w strefie ochronnej ujęcia wody w [...] a w aktach sprawy znajduje się postanowienie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lipca 2018 r. uzgadniające projekt decyzji w sprawie znak [...] w zakresie melioracji wodnych. Inwestycja nie zalicza się też do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, z uwagi na obsadę 38 DJP.
SKO po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego podobnie jak organ I instancji uznało, że przedmiotowa inwestycja spełnia łącznie wszystkie wymagane przesłanki wymienione w art. 61 ust 1 pkt 2-5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które są wymagane do wydania decyzji pozytywnej w przedmiocie warunków zabudowy. Zgodnie z wymogami prawa materialnego Wójt Gminy uzyskał niezbędne uzgodnienie dla planowanej inwestycji tj. postanowienie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] lipca 2018 r. uzgadniające projekt decyzji w zakresie melioracji wodnych, zaś wydana decyzja oraz analiza zawarta w tej decyzji z dnia [...] lipca 2018 r. zostały sporządzone zgodnie z wymogami prawa, z uwzględnieniem faktu iż nie było potrzeby przeprowadzać tej analizy w zakresie wynikającym z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., czyli co do istnienia "dobrego sąsiedztwa". Decyzja ta określa elementy wymagane przepisem art. 54 ustawy oraz zawiera stosowny załącznik (graficzny) Nr 1 sporządzony na mapie w odpowiedniej skali (1:1000), z zaznaczonymi liniami rozgraniczającymi teren inwestycji.
SKO wskazało, że w zaskarżonej decyzji Wójt Gminy w sposób wystarczający wykazał, iż z uwagi na treść przepisów art. 140 i 144 k.c. związanych z ochroną prawa własności, czy też ochroną przed wystąpieniem immisji pośrednich (odorowych) oraz wykazaniem przez wnioskodawcę związku przyczynowo skutkowego pomiędzy wydaną decyzją o warunkach zabudowy, a naruszeniem uprawnień własnościowych wynikających z powołanych powyżej przepisów prawa cywilnego, uznał C. O. za stronę postępowania. Prowadzenie dalszego postępowania dowodowego w celu ustalenia czy wnioskodawcy przysługuje status strony, a w konsekwencji ustalenia, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu było w tej sytuacji zbędne.
Jednocześnie SKO stwierdziło, że Wójt Gminy dopuścił się naruszenia art. 10 §1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącemu wypowiedzenia się co do materiału sprawy i złożenia wniosków dowodowych. Organ II instancji uznał jednak, że powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. SKO zaznaczyło, że skarżący w ogóle nie wykazał, że w przypadku nie wystąpienia tego uchybienia rozstrzygnięcie niniejszej sprawy byłoby inne.
SKO, pomimo stwierdzania naruszeń przepisów postępowania przez Wójta Gminy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy i zbadaniu zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem spełnienia przesłanek wznowieniowych oraz przesłanek z art. 61 ust.1 u.p.z.p., podobnie jak organ I instancji doszło do wniosku, że decyzja z dnia [...] lipca 2018 r. została wydana z naruszeniem prawa, jednak należy odmówić jej uchylenia, gdyż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie przez SKO:
1) art. 77, art. 80, art. 81 k.p.a. poprzez naruszenie obowiązku rozpatrzenia całego potrzebnego materiału dowodowego, w tym oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na powtórnej analizie akt sprawy, do których skarżący nie miał dostępu w toku postępowania w I i w II instancji, ani nie został w należyty sposób poinformowany i zapoznany z wynikającymi z tych akt faktami, a tym samym nie miał możliwości wypowiedzieć się do faktów, przyjętych przez organy I i II instancji za podstawę rozstrzygnięcia;
2) naczelnych zasad postępowania administracyjnego zawartych w art. 7 i art. 10 k.p.a., wskutek przywołanych wyżej uchybień w prowadzeniu postępowania dowodowego, w tym pozbawienia skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do materiału sprawy i złożenia odpowiednich wniosków dowodowych.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania oraz rozwinął argumentację dotyczącą podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, wskazując w uzasadnieniu na chronologię postępowania. Jednocześnie organ odwoławczy podtrzymał w pełnym zakresie stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, odstępując przy tym od dokonania obszernego wyjaśnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd uznał w niniejszej sprawie za zasadne zarzuty skargi, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 81 k.p.a.
W niniejszej sprawie zarówno organ I, jak i II instancji pozbawiły stronę możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do materiałów zgormadzonych w aktach stanowiących zasadniczą podstawę podjęcia przez nie rozstrzygnięcia, tj. akt postępowania głównego, zakończonego decyzją o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r.
Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie akta administracyjne są podzielone na 3 tomy: T.1 – warunki zabudowy, T.2 wznowienie postępowania, T.3 akta organu II instancji.
Jak wynika z akt sprawy i rozstrzygnięć zapadłych w niniejszej sprawie, skarżący nie miał dostępu do akt zatartych w T.1 – warunki zabudowy, przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy, gdyż nie uznano go za stronę tego postępowania.
W trakcie wszczętego (po kilku odmowach) postępowania wznowieniowego skarżący również nie uzyskał dostępu do ww. akt. Został on wprawdzie uznany za stronę postępowania i organ I instancji poinformował go o zakończeniu tego postępowania oraz pouczył o uprawnieniach wnikających z art. 10 k.p.a., w tym o możliwości zapoznania się z aktami przedmiotowej sprawy, jednakże z uwagi na to, że organ nie wziął pod uwagę tego, iż dla zachowania terminu istotne jest nadanie przesyłki w tym terminie, a nie jej doręczenie. Wójt wydał decyzję po upływie zakreślonego 7-dniowego terminu, jednak nie uwzględnił tego, że strony mogą swoje stanowisko przesłać za pośrednictwem operatora pocztowego, co może skutkować późniejszym ich doręczeniem. W konsekwencji w tym postępowaniu i w wydanej decyzji pominięto i nie rozpatrzono pisma skarżącego, w którym wniósł on w szczególności o to, żeby "uzupełniono materiał dowodowy" poprzez dołączenie do akt sprawy co najmniej odpisów dokumentów, na których Wójt Gminy [...] ma zamiar oprzeć swoje rozstrzygnięcie, w tym także, jeżeli ma zamiar powołać się na nie jako na "fakty znane urzędowo". W związku z powyższym skarżący nie został zapoznany z aktami dot. warunków zabudowy.
Zaznaczyć należy, że skarżący podniósł powyższe w odwołaniu złożonym do organu II instancji wskazując wprost, że pozbawiono go możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do głównych akt sprawy.
Organ II instancji pominął jednak tę kwestię. Sam wezwał organ I instancji do przesłania akt dot. warunków zabudowy. Jednakże w ogóle nie zawiadomił strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz nie dał stronie możliwości wypowiedzenia się co do nich przed wydaniem decyzji. W swojej decyzji stwierdził wprawdzie, że doszło do naruszenia w tym zakresie praw strony przez organ I instancji. Jednakże w jego ocenie powyższe uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż to strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny. Zdaniem organu skarżący w ogóle nie wykazał, że w przypadku nie wystąpienia tego uchybienia rozstrzygnięcie niniejszej sprawy byłoby inne. Jako niezasadny Kolegium oceniło również wniosek skarżącego o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez doręczenie do akt sprawy co najmniej odpisów dokumentów, na których Wójt ma zamiar oprzeć swoje rozstrzygnięcie, w tym także, jeżeli ma zamiar powołać się na niejako na "fakty znane urzędowo"; Skarżący nie wskazał o jakie dokumenty powinien być uzupełniony materiał dowodowy. Kolegium odnosząc się do tego wniosku już na etapie postępowania odwoławczego wyjaśniło, że rozstrzygnięcie w niniejszej spawie oparte jest wyłącznie o materiał zgromadzony w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...] , gm. [...] znak [...] oraz dotyczący wznowienia tego postępowania ([...] i [...]).
W odniesieniu do powyższego stanowiska organu konieczne jest ponowne podkreślenie, że skarżący nigdy nie uzyskał dostępu do tych dokumentów. Nie sposób więc formułować w stosunku do niego zarzuty braku wskazania, o jakie dokumenty mu chodzi, czy braku wykazania wpływu powyższego uchybienia na wynik sprawy.
Organ II instancji ponownie naruszył więc zasadnicze prawo strony nie umożliwiając skarżącemu dostępu do akt dotyczących warunków zabudowy.
Sąd ponownie zaznacza, że w niniejszej sprawie pomimo tego, że stronie udało się przekonać organy, iż jest stroną postępowania, i tak pozbawiono go możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do materiałów sprawy w istocie. Nie można w takim układzie zarzucać stronie, że nie wykazał wpływu tego braku na rozstrzygnięcie, gdyż fizycznie nie miał on możliwości zapoznać się z zasadniczym materiałem dowodowym sprawy.
Z tych zasadniczych względów Sąd mając na uwadze art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. uznał za konieczne uchylenie decyzji organów obu instancji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 680 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni fakt, że jeden z uczestników postępowania – M. S. zmarł w dniu [...] września 2019 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło