IV SA/Wa 3192/15

WyrokWSA w Warszawie2016-01-22

Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Grzegorz Rząsa, Agnieszka Wójcik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieje podstawa prawna do ustalenia odszkodowania za nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej, gdy pozbawienie prawa własności nastąpiło na skutek orzeczenia sądu powszechnego o zasiedzeniu, a nie aktu administracyjnego?
Ratio decidendi
Nie, brak jest podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania za nieruchomość w drodze decyzji administracyjnej, gdy pozbawienie prawa własności nastąpiło na skutek orzeczenia sądu powszechnego o zasiedzeniu, a nie aktu administracyjnego. Ustawa o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu tylko w ściśle określonych przypadkach, które nie obejmują sytuacji nabycia nieruchomości przez zasiedzenie orzeczonego przez sąd.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która pierwotnie należała do ich przodków, a następnie przeszła na rzecz Skarbu Państwa na skutek zasiedzenia orzeczonego przez sąd powszechny. Po późniejszym wznowieniu postępowania, wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie został oddalony, a ostatecznie wyrokiem sądu powszechnego uzgodniono treść księgi wieczystej wpisując jako właścicieli osoby fizyczne. Organy administracji umorzyły postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania, uznając brak podstawy prawnej do jego wydania w drodze decyzji administracyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Grzegorz Rząsa, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę Decyzją z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] Wojewoda [...] (dalej też "Wojewoda" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu odwołania P. M. i A. M. (dalej: skarżącego), w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (j. t. Dz.U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm. - dalej "k.p.a."), oraz art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (jt. Dz.U. z 2015 poz. 782 - dalej: "u.g.n."), utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] (dalej też "Starosta" lub "organ I instancji") nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r., orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], stanowiącą działkę ew. nr [...] w obr. [...]. Przedmiotowa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia 3 października 2013r. P. M. i A. M. wystąpili do Starosty [...] o ustalenie odszkodowania w oparciu o przepis art. 129 ust.5 pkt 3 ugn, na rzecz P. M. za udział w 3/4 części i na rzecz A. M. za udział 1/4 części w nieruchomości oznaczonej jako działka ew. Nr [...] w obrębie [...] położonej w [...]. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2014r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 61 a k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania ze wskazanego wyżej wniosku z uwagi na fakt, że w sprawie nie były prowadzone działania organów administracji publicznej, które przewidywały ustalenie odszkodowania za odjęcie, przejęcie lub ograniczenie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa. Na powyższe postanowienie P. M. i A. M. złożyli zażalenie do Wojewody [...], wnosząc o jego uchylenie i wszczęcie postępowania o ustalenie odszkodowania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. Wojewoda [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że skoro organ I instancji prowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie, to zobowiązany jest po uzupełnieniu dokumentów, zapoznać z nimi strony postępowania zakończyć postępowanie wydaniem decyzji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania decyzją z dnia [...] kwietnia 2015r. nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie odszkodowawcze ze względu na fakt, iż rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w drodze decyzji administracyjnej nie jest możliwe. Od powyższej decyzji Starosty [...] P. M. i A. M. wnieśli odwołanie wnosząc o jej uchylenie i merytoryczne rozpatrzenie, poprzez ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] lipca 2017r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie Starosty [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż właścicielką nieruchomości pochodzącej z większej nieruchomości "[...] " z dóbr [...], w 1933r. była W. M. Postanowieniem Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1962r. sygn. [...] stwierdzone zostało zasiedzenie przez Skarb Państwa działki o nr ew. [...] o pow. 1218 m2. W oparciu o wskazane postanowienie Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel w księdze hipotecznej nieruchomości [...] w dniu [...] kwietnia 1963r. Na wniosek Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 1988r. dla działki nr ew. [...] założono księgę wieczystą KW nr [...] i wpisano Skarb Państwa jako właściciela. Następnie Prezydent m. [...] reprezentujący Skarb Państwa zawarł umowę oddania działki nr ew. [...] (pochodzącej z działki [...]), w użytkowanie wieczyste Z. i Z. małż. M. i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Z kolei następcy prawni W. M. wystąpili do sądu powszechnego o wznowienie postępowania o zasiedzenie nieruchomości przez Skarb Państwa. Sąd po wznowieniu tego postępowania w roku 1992 orzekł o zmianie postanowienia z [...] kwietnia 1962r. i postanowieniem z dnia [...] grudnia 1992r. Sąd Rejonowy w [...] wniosek Skarbu Państw o zasiedzenie oddalił. W dniu [...] czerwca 1993r. decyzją nr [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto [...] działki nr [...] z obrębu [...], na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Następnie stosownym wnioskiem P. M. wystąpił o stwierdzenie nieważności w/w decyzji komunalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1993r. Po rozpatrzeniu wskazanego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...].09.2004 r. stwierdził, że ww. decyzja komunalizacyjna wydana została z naruszeniem prawa, ponieważ spowodowała nieodwracalne skutki prawne, jakim jest oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz Z. i Z. małż. M. działki nr ew. . (akt notarialnym Rep. A nr [...] z dnia [...].08.1988 r.). Z kolei postanowieniem z dnia [...].08.2002 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że P. M. i jego matka H. M. nabyli po 1/2 cz. każde z nich z dniem [...] kwietnia 1976 r. przez zasiedzenie własność nieruchomości, w skład której wchodziła działka nr [...]. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...].05.2004 r. sygn. akt [...] spadek po H. M. nabyli jej synowie P. M. i A. M. po 1/2 części każdy z nich. Wniosek spadkobierców o dokonanie wpisu w księdze wieczystej ich prawa własności został oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2005 r. ze względu na zaistniałą konkurencję pomiędzy tytułami prawa własności do przedmiotowej nieruchomości i koniecznością przeprowadzenia postępowania o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem z dnia [...].06.2009 r. Sygn. akt [...] rozstrzygnął sporną sytuację i uzgodnił treść księgi wieczystej wpisując w dziale II księgi – Z. i Z. małż. M., jako właścicieli przedmiotowej nieruchomości w miejsce Skarbu Państwa. W tym stanie faktycznym organ I instancji rozpoznając sprawę uznał z uwagi na fakt, że przedmiotowa nieruchomość, nie jest własnością wnioskodawców, że postępowanie odszkodowawcze stało się bezprzedmiotowe. Spór w sprawie sprowadza się zatem, zdaniem organu II instancji do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy obecnie obowiązujące przepisy przewidują możliwość wydania decyzji administracyjnej o odszkodowanie za przedmiotowy grunt. Organ wyjaśnił przy tym, iż prawem materialnym, które obecnie reguluje zagadnienia dot. wywłaszczenia nieruchomości i wypłaty odszkodowań, jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności jej dział III rozdział 4 i 5 . Organ wyjaśnił przy tym, że: - w rozdziale 4 zostały uregulowane zasady wywłaszczania nieruchomości, które jednak ze względu na fakt, iż nieruchomość pozostaje własnością osób fizycznych, nie została przejęta na rzecz jednostki samorządu terytorialnego (nieruchomość stałą się własnością Skarbu Państwa przez zasiedzenie), nie mają w tej sprawie zastosowania. - w rozdziale 5 (art. 128-134 u.g.n.) znajdują się przepisy normujące zagadnienia odszkodowawcze za wywłaszczoną nieruchomość. Organ wskazał również, że art. 129 ust. 1 stwierdza, iż odszkodowania ustala starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, z zastrzeżeniem ust. 5. Ustęp 5 (dodany od 22 września 2004 r.) stanowi, że starosta wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126, a także wówczas, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Z przepisów tych, zdaniem organu odwoławczego, jednoznacznie wynika, że zasadą jest ustalenie odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej (ust. 1); jak już wyżej stwierdzono, sytuacja ta nie może mieć zastosowania w rozpatrywanej sprawie, może więc wchodzić w rachubę odrębna decyzja o odszkodowaniu, o której mowa w ustępie 5. Ta natomiast wydawana jest (według pkt 1) w przypadkach wskazanych w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 oraz 124-126, przy czym wymienione przepisy nie obejmują stanu faktycznego występującego w sprawie skarżących. Z tego też względu zdaniem organu do rozważenia pozostaje przepis ustępu 5 pkt 3 w myśl którego: "gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie". Organ zauważył jednak, że w niniejszej sprawie nie mało miejsca pozbawienie praw do nieruchomości w formie administracyjnej. A zatem w świetle powyższego Wojewoda uznał, że trafne jest stanowisko organu I instancji, który orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z powodu braku materialnoprawnej podstawy do orzekania w przedmiocie zgłoszonego wniosku. Z tego też względu umorzenie postępowania było zasadne i prawidłowe. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem P. M. (dalej też skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotne znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy tj. art. 7, 8, art. 11 i art. 77 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pobieżne rozpatrzenie materiału dowodowego oraz brak odniesienia się organu II instancji do istotnych twierdzeń uzasadnienia decyzji organu I instancji, co w efekcie doprowadziło do naruszenia zasady zaufania do działania organów administracji publicznej. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji Wojewody [...] oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że rozpoznając odwołanie od decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. Wojewoda [...] całkowicie bezpodstawnie przyjął, że sporna nieruchomość stanowi działkę wydzieloną pod drogę co nie znajduje żadnego uzasadnienia ani w stanie faktycznym, ani w stanie prawnym nieruchomości, a ponadto na taki stan nie wskazuje żaden dokument złożony w sprawie. Powyższy błąd organu, zdaniem skarżącego uzasadnia obawę, że Wojewoda nie zapoznał się w sposób dostateczny ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co narusza obowiązki tego organu opisane w k.p.a. Ponadto zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy nie odnieśli się do wynikających wprost ze złożonych w sprawie dokumentów świadczących o świadomym działaniu w złej wierze przedstawicieli Skarbu Państwa, co w efekcie doprowadziło do utraty przez odwołujących się własności nieruchomości należącej niegdyś do W. M. (babki A. i P. M.). Zdaniem skarżących od uprawomocnienia się postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 1993r. w sprawie o sygn. V Cr 285/93, którym oddalono rewizje Urzędu Miejskiego w [...] od postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] grudnia 1992r. sygn. [...], wydanym po wznowieniu przez Sąd postępowania w przedmiocie zasiedzenia przez Skarb Państwa działki nr ew. [...] o pow. 1218 m2 - Skarb Państwa działał w złej wierze, nie podejmując żadnych czynności, które doprowadziłyby do wykreślenia jego prawa z księgi wieczystej, ignorując tym samym prawomocne postanowienie sądu. Nadto w uzasadnieniu skarżonej decyzji Wojewoda w żaden sposób nie odniósł się do niezwykle istotnej z punktu widzenia interesu skarżących zapisów decyzji Starosty [...], że "wnioskodawcy powinni wystąpić do Wojewody [...] z żądaniem naprawienia szkody, a w wypadku odmowy powinni wystąpić do sądu z powództwem o zasądzenie odszkodowania". Twierdzenie Starosty wprost wskazuje, że takie odszkodowanie się należy a zatem odsyłanie bezprawnie pozbawionych własności właścicieli na drogę sądową wymagającą wyłożenia znacznych kosztów postępowania, w sytuacji gdy rzeczywista przyczyną szkody były wyłącznie bezprawne działania Skarbu Państwa, zdaniem skarżących jest niezgodne z zasadami państwa prawnego i konstytucyjną ochroną własności, która dopuszcza wywłaszczenie wyłącznie za stosownym odszkodowaniem. Skarżąca podniosła również, że Skarb Państwa pobierał opłaty za ustanowienie prawa użytkowania wieczystego oraz opłaty roczne związane z tym prawem a także pobrał stosowną opłatę za przekształcenie tego prawa w prawo własności. A zatem odnosił wymierne korzyści majątkowe w oparciu o bezprawnie przejętą nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w treści skarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jt. Dz.U. z 2014r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym ta kontrola stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd w ramach swojej właściwości dokonuje zatem kontroli aktów z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnymi jak i prawem procesowym. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a. - jt.Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn.zm.). Stosownie do art. 145 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględnia skargę tylko wówczas, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (1a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (1 b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (1 c), a także wówczas, gdy stwierdza nieważność decyzji (postanowienia) z przyczyn określanych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach bądź z tych przyczyn stwierdza wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem prawa. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku, że nie narusza ona prawa. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego, ani w szczególności naruszenia przepisów postępowania. Zaskarżona decyzja została ponadto uzasadniona w sposób odpowiadający kryteriom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Na wstępie należy wskazać, że co do zasady, roszczenie odszkodowawcze ma charakter cywilnoprawny i do rozpatrywania sporów na tym tle powołane są sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.a.). Jedynie wówczas, gdy ustawa przewiduje przyznanie odszkodowania w drodze decyzji organu administracji, możliwe jest rozstrzygnięcie roszczenia w postępowaniu administracyjnym. Tak wiec przepisy odszkodowawcze zamieszczone w ustawie o gospodarce nieruchomościami mają niewątpliwie charakter lex specialis wobec przepisów kodeksu cywilnego (v. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 czerwca 2009 r., II SA/Bd 326/09, LEX nr 563616). W niniejszej sprawie stwierdzić należy, iż brak jest podstawy prawnej do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego o odszkodowanie, bowiem nie zostały spełnione przesłanki do jego ustalenia w drodze decyzji administracyjnej. Należy bowiem zauważyć, na co słusznie wskazały organy, że prawem materialnym, które obecnie reguluje zagadnienia wywłaszczenia nieruchomości i wypłaty odszkodowań, jest ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, a w szczególności jej dział III w rozdziałach 4 i 5 regulującym wskazane wyżej kwestie. We wskazanym wyżej rozdziale 4 uregulowane zostały zasady wywłaszczenia nieruchomości. Jednak rozdział ten w niniejszej sprawie nie miał zastosowania bowiem jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego działka nr ew. [...] nie została wywłaszczona, a na dzień dzisiejszy pozostaje własnością osób fizycznych Z. i Z. małż. M. Nadto nie przeszła ona nigdy w wyniku wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei wskazany wyżej rozdział 5 ustawy reguluje kwestię odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone. Przy czym szczególną uwagę przy rozważaniu zagadnienia odszkodowania należy zwrócić na art. 129 ust. 5 w/w ustawy, który stanowi, że starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu; 1/w przypadku, o którym mowa w art. 98 ust.3, art. 106 ust.1 i art. 124-126 ustawy, 2/ na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości a także 3/ gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Rację zatem należy przyznać organowi odwoławczemu który podniósł że z art. 129 ustawy wynika, iż zasadą jest ustalanie odszkodowania w decyzji wywłaszczeniowej (na co wskazuje ust. 1 w/w artykułu). Przy czym sytuacja ta nie ma zastosowania w niniejszej sprawie gdyż jak wskazano powyżej w sprawie nie doszło do wywłaszczenia nieruchomości ani aktem administracyjnym generalnym ani aktem indywidualnym. A zatem w grę może jedynie wchodzić odrębna decyzja o odszkodowaniu o której mowa w cyt. wyżej ust. 5. W tym zakresie należy zatem zauważyć, że wskazane punkty w/w ust. 5 nie obejmują swoją regulacją stanu faktycznego występującego w sprawie skarżącego, bowiem: - art. 98 ust.3 obejmuje swym zakresem stan gdy grunt wydzielony pod nowe drogi publiczne lub pod poszerzenie drogi publicznej z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzi, z mocy prawa, odpowiednio na własność odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego lub Państwa; - art. 106 ust.1 ustawy obejmuje stan gdy zostały wydzielone działki gruntu pod nowe drogi albo pod poszerzenie dróg istniejących, a także za urządzenia, których właściciele lub użytkownicy wieczyści nie mogli odłączyć od gruntu, oraz za drzewa i krzewy; - art. 124-126 obejmują swym zakresem stan gdy następuje w drodze decyzji właściwego organu ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, Sąd zauważa również, że w niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie nie został złożony przez podmiot realizujący cel publiczny ani też przez właściciela wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nieruchomość jak już podnoszono powyżej, nie podlegała wywłaszczeniu. Należy bowiem w tym miejscu wskazać, iż zgodnie z przepisem art. 112 ust.2 ugn, wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Punkt 3 wskazanego art. 129 ust.3 również w sprawie nie ma zastosowania bowiem obowiązujące przepisy administracyjne, w tym w szczególności ustawa o gospodarce nieruchomościami, nie przewidują ustalenia odszkodowania za pozbawienie prawa do nieruchomości na skutek orzeczenia Sądu powszechnego stwierdzającego zasiedzenie nieruchomości. Należy bowiem podkreślić, że odjęcie prawa własności w niniejszej sprawie nie nastąpiło na skutek wydania przez organy administracji jakiegokolwiek aktu czy to generalnego czy indywidualnego. Jak wynika bowiem z akt sprawy działka nr ew. [...] o pow. 1218 m2 (z której pochodzi obecna działka nr ew. [...]) i za którą skarżący domagają się odszkodowania, przeszła na rzecz Skarbu Państwa na skutek postanowienia Sądu Powiatowego w [...] z dnia [...] kwietnia 1962r. sygn. akt [...] stwierdzającego zasiedzenie przez Skarb Państwa w/w nieruchomości. Podkreślić zatem wypada że zasiedzenie jest to pierwotna forma nabycia nieruchomości. A zatem mimo, że w 1992r, doszło do wznowienia przez sąd powszechny postępowania w sprawie w rezultacie czego Sad Rejonowy w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 1992r. oddalił wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie, to jednak w/w postanowienie o zasiedzeniu pozostawało w obrocie prawnym przez 30 lat. W tym czasie doszło m. in. do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na działce nr ew. [...] na rzecz Z. i Z. małż. M., którzy w wyniku przekształcenia (decyzja z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...]) prawa użytkowania wieczystego nabyli prawo własności do działki nr [...] i obecnie są właścicielami tej działki - stosowny wpis w księdze wieczystej, jak wynika z akt sprawy, został dokonany przez Sąd wieczystoksięgowy w oparciu o wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] czerwca 2009r. sygn. [...] w sprawie uzgodnienia treści księgi wieczystej. Skoro prawidłowo organy ustaliły, iż w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy nie realizuje żadnego z punktur określonych w art. 129 ust.1, ust.5 ugn., pozwalających na wydanie przez organ decyzji administracyjnej w kwestii odszkodowania, to brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznawania sprawy w drodze ustalenia odszkodowania bądź odmowy przyznania odszkodowania w trybie postępowania administracyjnego na podstawie przepisu art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z braku podstawy prawnej do działania w drodze administracyjnej, postępowanie przed organami administracji należało zatem umorzyć jako bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Zresztą, nawet przy odmiennym rozumowaniu co do istnienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, zebrany materiał dowodowy i poczynione ustalenia faktyczne pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie, że jedynym innym rozstrzygnięciem wniosku skarżącego winna być decyzja odmowna, bowiem odszkodowanie w drodze decyzji odmownej z art. 129 ust. 5 ugn, przysługuje jedynie za odjęcie tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości w trybie aktu administracyjnego. Skutki decyzji umarzającej postępowanie są zaś takie same, jak w przypadku decyzji odmownej, stąd też sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie może mieć istotnego wpływu na jej wynik. Odnosząc się natomiast do pozostałych kwestii podniesionych w skardze Sąd wyjaśnia że nie mają one wpływu na prawidłowość wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Choć niewątpliwie należy zauważyć że rację ma strona skarżąca, iż w orzeczeniu organu odwoławczego na str. 4 akapit 3 od góry wskazano, że "odwołujący powołali się na art. 129 ust.5 ustawy (...), twierdząc że daje on możliwość ustalenia i przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę", co mogłoby budzić pewne wątpliwości, gdyby nie pozostała cześć uzasadnienia oraz opisany stan faktyczny w sprawie, które nie budzą żadnych wątpliwości, iż wskazany zapis jest oczywistą omyłką organu. Dla prawidłowości rozpoznania nie ma żadnego znaczenia fakt nie odniesienia się w decyzji przez organ odwoławczy co do kwestii działania Skarbu Państwa w złej wierze oraz wskazania w jakim trybie podmiot może dochodzić swoich roszczeń. Okoliczność dot. złej wiary winna być ewentualnie przedmiotem badania przez sąd powszechny w sprawie o odszkodowanie. Sąd zauważa bowiem w tym miejscu, iż niewątpliwie skarżący został pozbawiony prawa własności do nieruchomości (działki nr [...] pochodzącej z dawnej działki nr ew. [...]) do której posiadał tytuł prawny. A zatem roszczenie w tym zakresie może być dochodzone na drodze stosownego powództwa przed sądem powszechnym. W tym stanie rzeczy przywołaną przez skarżącego argumentację i zarzuty należało uznać za nieuzasadnione. W konsekwencji, nie stwierdzając naruszenia prawa, wymienionego w art. 145 § 1 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło