IV SA/Wa 3207/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej E. R., kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2017r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej też Kolegium) odmówiło w pkt I. na podstawie art. 58 § 2 k.p.a. przywrócenia E.R. (dalej także jako skarżąca) terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2015r. nr [...] ustalające wysokość kosztów postępowania związanych z powołaniem biegłego w sprawie zmiany stanu wody, natomiast w pkt II. na podstawie art. 144 k.p.a. w zw. z art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2015r. W uzasadnieniu podano, że postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2015r. ustalające wysokość kosztów postępowania zostało doręczone zobowiązanym w dniu 1 czerwca 2015r. Następnie wnioskiem z dnia 19 czerwca 2015r. E.R. zwróciła się do Kolegium z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienie, podnosząc, że znalazła się w trudnej sytuacji życiowej, gdyż jej mąż zachorował na raka płuc, przez kilka tygodni przebywał w ciężkim stanie w szpitalu, gdzie przechodził napromieniowanie a po wyjściu ze szpitala wymagał ciągłej opieki. Przyznała, że ze względu na stresującą sytuację ( "ogromny stres oraz obawa o losy męża") przekroczyła termin do wniesienia zażalenia. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżąca złożyła dokumentacje medyczną męża (dokumentacja na nazwisko A. R.) oraz dopełniła czynności dokonanej z uchybieniem tj. wniosła zażalenie na postanowienie z dnia [...] maja 2015 Burmistrza Miasta [...]. Kolegium postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016r. (nr [...]) odmówiło przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie Burmistrza Miasta [...] oraz stwierdziło uchybienie terminu do dokonania tej czynności. E.R. wskazane postanowienie Kolegium zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 2566/16 uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium. Sąd w uzasadnieniu wskazał że Kolegium przedwcześnie wydało w sprawie postanowienie bez uprzedniego wyjaśnienia istotnych kwestii, a wadliwość ta mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał, że istota niniejszej sprawy polega na niewyjaśnieniu przez Kolegium czy okoliczność wskazywana przez skarżącą tj. śmiertelna choroba męża i czynności życiowe z nią związane stanowi uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. Otóż organ zacytował przepisy oraz przedstawił rozważania prawne dotyczące warunków do przywrócenia terminu, jak również własną ocenę – mianowicie choroba osoby bliskiej nie uniemożliwiła działania skarżącej. Taka generalna konkluzja, nie poparta bardziej szczegółowymi ustaleniami faktycznymi w odniesieniu do indywidualnej konkretnej sprawy, w ocenie Sądu nie może warunkować sama w sobie odmową przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu Kolegium nie przedstawiło wystarczających rozważań, aby poczynić zawartą w postanowieniu konkluzję. Sąd zgodził się z Kolegium, że co do zasady choroba osoby trzeciej sama w sobie nie uzasadnia przyjęcia kwalifikacji działania bez winy danej osoby. Jednakże w określonych uwarunkowaniach (rodzaj jej i przebieg, powiązania rodzinne i osobiste) choroba ta może oddziaływać w taki sposób na drugą osobę zdrową, że jej stan będzie wyłączał racjonalne działanie a o tym napisała skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu (oświadczyła, że ze względu na chorobę męża i jego losy była w wielkim stresie, który uniemożliwił jej racjonalne działanie). Kolegium rozpoznając sprawę nie poczyniło żadnych bliższych ustaleń faktycznych, w szczególności nie zwrócił uwagi, że w dniach kiedy biegł termin do wniesienia zażalenia, mąż skarżącej przechodził napromieniowanie, co wynika z Karty informacyjnej teleradioterapii. Jeżeli skarżąca udowodniła swoją sytuację życiową i twierdziła, że choroba męża wykluczyła ją z normalnego funkcjonowania organ powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia sytuacji skarżącej i jej stanu zdrowotnego, który powodował niemożność zorganizowania spraw życiowych, a w konsekwencji może zostać zakwalifikowany jako zaniechanie bez cechy winy. A zatem generalna konkluzja organu sprowadzająca się do tezy, że choroba osoby bliskiej nie uniemożliwiła działania, nie wypełnia wymogów prawidłowego prowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz sporządzenia uzasadnienia. Tym samym Kolegium uchybiło normom procesowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Kolegium postanowieniem z dnia [...] września 2017r. (nr wskazany na wstępie) orzekło: w pkt I. na podstawie art. 58 § 2 k.p.a. o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015r. oraz w pkt II. na podstawie art. 144 w zw. z art. 134 k.p.a. stwierdziło uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że z przedstawionych w sprawie okoliczności wynika że: - okoliczności uniemożliwiające E.R. złożenie zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2015r. trwały od dnia 26 maja 2015r., kiedy to odebrała swojego męża ze szpitala wraz ze skierowaniem do hospicjum, do dnia 12 czerwca 2015r. (piątek), to jest do dnia, w którym jej mąż był po raz ostatni poddany naświetleniom w Centrum Onkologii, - bieg siedmiodniowego terminu do złożenia prośby o przywrócenie rozpoczął się w dniu 13 czerwca 2015r. a zakończył w dniu 20 czerwca 2015r., - prośba o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na wspomniane postanowienie Burmistrza Miasta [...] została bezpośrednio złożona w siedzibie tego organu w dniu 22 czerwca 2015r. Z powyższego, zdaniem organu odwoławczego, wynika że E.R. swą prośbę o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia złożyła po upływie terminu o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., co powoduje bezskuteczność wniosku bez względu na okoliczności, które miałyby uzasadniać jego uwzględnienie. Organ zauważył również, że w myśl art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (stosowne pouczenie znajdowało się w orzeczeniu organu I instancji). Konsekwencją niedochowania tego terminu jest stwierdzenie w formie postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W niniejszej sprawie bieg terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] maja 2015r. rozpoczął się z dniem doręczenia skarżonego postanowienia, tj. z dniem 1 czerwca 2015r. a zatem ostateczny termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 8 czerwca 2015r. co oznacza że K.M., E.R. i K.M. składając zażalenie w dniu 22 czerwca 2015r. (pismo datowane na dzień 19 czerwca 2015r. ) bezpośrednio w siedzibie organu I instancji dokonali tej czynności po upływie terminu wskazanego w art. 141 § 2 k.p.a. Niezgadzając się ze wskazanym wyżej postanowieniem Kolegium z dnia [...] września 2017r. E.R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zawarte zostało oświadczenie, iż pismo o przywrócenie terminu zostało złożone przez skarżącą najszybciej jak tylko było to możliwe. Skarżąca przyznała, że naświetlania męża skończyły się 12 czerwca 2015r. jednakże po naświetlaniach bardzo źle się czół. Nie mógł ani jeść ani pić. Kilkakrotnie do niego wzywane było pogotowie. Z powodu odwodnienia i bardzo silnych środków przeciwbólowych (morfina) tracił on przytomność i kontakt z rzeczywistością. wymagał opieki dzień i noc. Skarżąca wskazała również w skardze, że decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. (nr [...]) Kolegium umorzyło toczące się postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie w obwodzie [...] przy ul. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zauważyć należy, że rozpoznawana sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 grudnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 2566/16 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015r. oraz stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz. U. z 2017r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Skoro w rozpoznawanej sprawie przepisy prawne nie uległy zmianie, to organy, jak i Sąd związane są oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku z dnia 6 grudnia 2016r. We wskazaniach wyroku Sąd stwierdził, że Kolegium nie wyjaśniło czy okoliczność wskazywana przez skarżącą tj. śmiertelna choroba męża i czynności życiowe z nią związane stanowią uprawdopodobnienie, że uchybienie nastąpiło bez winy skarżącej. Sąd zgodził się z organem, że co do zasady choroba osoby trzeciej sama w sobie nie uzasadnia przyjęcia kwalifikacji działania bez winy danej osoby. Jednakże w określonych uwarunkowaniach (rodzaj jej i przebieg, powiązania rodzinne i osobiste) choroba ta może oddziaływać w taki sposób na drugą osobę zdrową, że jej stan będzie wyłączał racjonalne działanie. A zatem jeżeli skarżąca udowodniła swoją sytuację życiową i twierdziła, że choroba męża wykluczyła ją z normalnego funkcjonowania organ powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia sytuacji skarżącej i jej stanu zdrowotnego, który powodował niemożność zorganizowania spraw życiowych, a w konsekwencji może zostać zakwalifikowany jako zaniechanie bez cechy winy. Tymczasem rozpatrując ponowienie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostosowało się w całości do wskazań i oceny prawnej zawartej w wyroku. Organ co prawda zwrócił się do skarżącej pismem z dnia 22 marca 2017r. o wykazanie, "że w czasie którym biegł termin do dokonania wskazanej czynności procesowej, znajdowała się (...) w sytuacji powodującej "niemożność zorganizowania spraw życiowych" i "wykluczenie z normalnego funkcjonowania", w stopniu uniemożliwiającym dokonanie czynności z zachowaniem terminu, w szczególności dokonanie tej czynności za pośrednictwem osoby trzeciej, w tym pozostałych osób zobowiązanych do uiszczenia ustalonych rzeczonym postanowieniem kosztów, tj. K.M. i K.M.". Jednakże po otrzymaniu odpowiedzi skarżącej z dnia 1 kwietnia 2017r. nie podjął już dalszych czynności wyjaśniających w tym zakresie mimo, iż z treści wskazanego pisma nie wynika dlaczego skarżąca nie mogła np. posłużyć się innym dorosłym domownikiem (postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2015r. zostało odebrane przez dorosłego domownika – córkę skarżącej) i złożyć zażalenie w terminie. Organ nie wezwał również skarżącej do uprawdopodobnienia (np. poprzez złożenie stosownego zaświadczenia od lekarza), że w czerwcu 2015r. korzystała ona z porad lekarskich i były jej przepisywane leki antydepresyjne (oświadczenie skarżącej zawarte w skardze kierowanej do Sądu z dnia 2 września 2016r.), co niewątpliwie potwierdzałoby twierdzenia skarżącej o złym stanie psychicznym i niemożności zajmowania się w tym okresie sprawami życia codziennego w tym również sprawami urzędowymi. Zdaniem Sądu sytuacja, w której znalazła się skarżąca, a którą potwierdzają złożone przez nią kopie dokumentów może wskazywać na niezawinione niezłożenie zażalenia w terminie. Niewątpliwie nagłą śmiertelna choroba męża może wpływać na podmiot zobowiązany do podjęcia w określonym terminie pewnych czynności prawnych, w sposób wyłączający racjonalne działanie w tym również zadbanie o własne interesy. Jednakże w takich wypadkach organ zobligowany jest do podjęcia czynności wyjaśniających, które pozwolą na ustalenie, czy nie mogła się ona posłużyć inną osobą przy dokonaniu danej czynności oraz ustalenie kiedy wskazany stan minął by móc ustalić czy zachowany został 7 dniowy (nieprzywracalny ) termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie natomiast, jak wskazano powyżej brak jest informacji czy skarżąca mogła posłużyć się innym dorosłym domownikiem (poza informacjami dotyczącymi K.M. i K.M.) oraz z treści wydanego przez Kolegium rozstrzygnięcia nie wynika dlaczego zdaniem organu przyczyny, które spowodowały uchybienie terminu ustały w dniu 12 czerwca 2015r. Fakt, iż w tej dacie mąż skarżącej zakończył radioterapię nie oznacza zdaniem Sądu, że przyczyna, która spowodowała uchybienie terminu ustała w tej dacie. Skarżąca wskazuje bowiem, że po zakończeniu radioterapii w dalszym ciągu musiała czuwać nad mężem, gdyż wymagał on całodobowej opieki i żyła w ciągłym stresie o jego życie. Z treści pism skarżącej złożonych w sprawie nie wynika kiedy zorientowała się, że minął jej termin do złożenia zażalenia. Wszystkie te okoliczności prowadzą do wniosku że Kolegium uchybiło normom procesowym tj. art. 7, 77 § 1 a także art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zdaniem Sądu organ naruszył również przepis art. 153 p.p.s.a poprzez niewykonanie w całości zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 6 grudnia 2016r. sygn. akt IV SA/Wa 2566/16. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Kolegium uwzględni powyższą ocenę prawną i wskazania Sądu, zgromadzi materiał dowodowy pozwalający na ustalenie stanu faktycznego, dokona wszechstronnej analizy materiału dowodowego, a następnie wyda stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 58 k.p.a. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.