IV SA/Wa 3214/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu. oddala skargę Decyzją Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2014 r. Nr [...] odmówiono udzielenia cudzoziemcom ochrony międzynarodowej. K. A. (dalej Cudzoziemka, Strona, Skarżąca) wraz z jej mężem oraz dziećmi. Rozstrzygnięcie to utrzymała następnie w mocy Rada do Spraw Uchodźców decyzją z [...] września 2014 r. Nr [...]. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została oddalona wyrokiem z 29 stycznia 2015 r. (sygn. akt SA/Wa 2167/14). Wcześniej postanowieniem z 20 listopada 2014r. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Wobec upływu w dacie [...] lutego 2015 r. 30-dniowego terminu do opuszczenia przez skarżącą terytorium Polski, wskazanego w decyzji z [...] września 2014 r. wydanej wobec męża Strony, a przedłużonego wobec wstrzymania jej wykonania przez WSA w Warszawie, Komendant Placówki Straży Granicznej [...] decyzją z [...] marca 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 6 i 16a, art. 310 pkt 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 315 ust. 1 oraz art. 319 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. 2013 r. poz. 1650 z późn. zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach) zobowiązał Stronę do powrotu do kraju pochodzenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakazał ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu, a także zakazał wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat, w przypadku niewykonania decyzji lub próby przekroczenia granic wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu decyzji Komendant wskazał, że wobec braku udzielenia Stronie ochrony międzynarodowej, odmowy przyznania statusu uchodźcy oraz braku podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany, przepisy nakazują wydanie decyzji zobowiązującej do powrotu do kraju pochodzenia. Ponadto w sprawie nie zaistniały negatywne przesłanki ustawowe do wydania takiego rozstrzygnięcia. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jego uchylenia i umorzenia postępowania w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz udzielenia zgody na pobyt na terytorium rzeczpospolitej Polskiej ze względów humanitarnych. W uzasadnieniu odwołania zarzucono brak zebrania i prawidłowej oceny materiału dowodowego w sprawie. Strona podniosła, że powrót do kraju pochodzenia stanowi dla niej oraz jej rodziny poważne niebezpieczeństwo zaburzeń psychofizycznych u dzieci, a także niebezpieczeństwo utraty zdrowia i życia przez nią lub jej męża. Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców decyzją z [...] października 2016 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 16a , art. 315 ust. 1, art. 318 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 319 pkt 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.; dalej: k.p.a.) uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie wskazania terminu dobrowolnego powrotu, wyznaczając nowy - 30 dni i utrzymał ją w mocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu decyzji Szef Urzędu przytoczył treść art. 302 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wydaje się cudzoziemcowi, gdy została wydana decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej, o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny, o umorzeniu postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub decyzja o pozbawieniu go statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej i cudzoziemiec nie opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie i przypadku, o których mowa w art. 299 ust. 6 pkt 2, tj., gdy cudzoziemiec jest obowiązany opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja w przedmiocie objęcia ochroną międzynarodową stała się ostateczna, a w przypadku wydania decyzji przez organ wyższego stopnia, od dnia, w którym decyzja ostateczna została cudzoziemcowi doręczona. Takie okoliczności miały zdaniem Szefa Urzędu miejsce w niniejszej sprawie, albowiem wydana wobec męża Cudzoziemki decyzja z [...] września 2014 r. o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej obejmowała także Stronę. W wyniku wstrzymania wykonania decyzji przez WSA w Warszawie termin opuszczenia kraju został wydłużony, jednakże wobec wydania 29 stycznia 2015 r. wyroku oddalającego skargę na ww. decyzję, termin mijał Stronie [...] lutego 2015 r. Szef Urzędu zaznaczył, że konstrukcja przepisu przewiduje obligatoryjne wydanie decyzji o zobowiązaniu do powrotu i brak jest miejsca na uznanie administracyjne. Jednocześnie w sprawie nie wystąpiły przesłanki negatywne zobowiązania cudzoziemca do powrotu do kraju pochodzenia, o których mowa w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, ani też przesłanki do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych określone w art. 348 ustawy., czy też podstawy do wydania zgody na pobyt tolerowany wskazane w art. 351 ustawy. Szef Urzędu wskazał, że podnoszone przez Stronę argumenty, uzasadniające obawę przed powrotem do G. tj. prześladowanie jej męża z uwagi na przynależność do określonej partii politycznej, a także groźby utraty zdrowia i życia, były przedmiotem badania w toku postępowań dotyczących udzielenia Stronie i jej mężowi ochrony międzynarodowej, a także w niniejszym postępowaniu. Jednakże ogół przedstawionych okoliczności nie przemawia za realnością obaw dotyczących prześladowania rodziny ze względów politycznych. Zaznaczono, że sytuacja wewnętrzna w G. jest stabilna, a organy państwowe funkcjonują poprawnie. Groźby kierowane wobec Strony i jej męża oraz dzieci, jakkolwiek mogły w ocenie organu mieć miejsce, mają charakter zdarzeń kryminalnych i jako takie powinny być zwalczane przez Stronę przy pomocy władz [...]. Odnosząc się do kwestii poszanowania życia rodzinnego, organ wskazał, ze brak jest takiego zagrożenia, albowiem nie wykazano związków rodzinnych z obywatelem RP ani innymi cudzoziemcami mającymi zezwolenie na pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego. Wobec męża Strony również została wydana decyzja o zobowiązaniu do powrotu, a więc nie dojdzie do rozdzielenia rodziny. Strona nie przebywa w Polsce długo, nie posiada w Polsce majątku ani źródła utrzymania, Nie można stwierdzić, że centrum, jej spraw życiowych przeniesione zostało do Polski. Nie stwierdzono także zagrożenia dla rozwoju psychofizycznego dzieci Strony, spowodowanego koniecznością powrotu do kraju pochodzenia. Strona złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz wstrzymanie wykonania decyzji. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia: – art. 80 w związku z art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, w wyniku wzięcia pod uwagę przy rozpatrywaniu poniższej sprawy w zakresie zagrożenia naruszeniem praw dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu jedynie dowodów potwierdzających przyjętą przez organ tezę, brak odniesienia się do pozostałych dowodów, co spowodowało błędne uznanie, że w najlepszym interesie dziecka pozostaje zobowiązanie moich małoletnich córek do powrotu do kraju pochodzenia; – art. 7, 77 § 1 i § 2 i art. 80 k.p.a w zw. z art. 348 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach poprzez brak sprawdzenia, czy zobowiązanie Skarżącej do opuszczenia terytorium RP może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284; dalej: Konwencja) mogła by zostać poddana nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu w wyniku zaniechania wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co spowodowało błędne uznanie, że w przypadku jej powrotu do kraju pochodzenia nie dojdzie do naruszenia prawa dzieci, określonych w Konwencji o prawach dziecka w stopniu istotnie zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu; – art. 7, 77 § 1 i § 2 i art. 80 k.p.a w zw. z art. 348 pkt 1 lit. a i b ustawy o cudzoziemcach poprzez niesprawdzenie, czy zobowiązanie Skarżącej do opuszczenia terytorium RP może nastąpić jedynie do państwa, w którym, w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności mogłaby zostać poddana nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu w wyniku zaniechania zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, co spowodowało błędne uznanie, że w przypadku powrotu do kraju pochodzenia nie dojdzie do zagrożenia prawa Skarżącej do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego oraz poddania torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu i w efekcie odmowy wydania zgody na pobyt humanitarny w Polsce; – art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 348 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez niewskazanie w uzasadnieniu do decyzji dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej w zakresie w jakim orzekł, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesyłki warunkujące udzielenie zgody na pobyt humanitarny. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że córki Skarżącej większość swojego życia spędziły w Polsce, przystosowują się do życia w tym kraju i nie pamiętają G. – kraju ojczystego. Natomiast organy w sposób całkowicie oderwany od stanu faktycznego sprawy przyjęły, że dzieci lepiej odnajdą się w – obcym dla nich obecnie - środowisku kraju pochodzenia. Pominięto przy tym wniosek dowodowy Skarżącej o zasięgnięcie opinii pracowników Oddziału Przedszkolnego Zespołu Szkół w O. Ponadto Skarżąca podniosła, że powrót do G. może wiązać się z ryzykiem utraty zdrowia przez nią samą – z uwagi na stosunek rodziny męża do jej osoby, jak i jej męża, który narażony będzie na prześladowania ze względu na poglądy polityczne. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie Sąd pragnie zauważyć, że niesporne w sprawie są okoliczności dotyczące wystąpienia przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu Cudzoziemki do powrotu do kraju pochodzenia. Została bowiem wydana decyzja o odmowie udzielenia ochrony międzynarodowej obejmująca Skarżącą, a wraz z upływem wskazanego w tej decyzji terminu nie opuściła ona terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Spór sprowadza się do kwestii czy zachodzą negatywne przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu do powrotu - zaistnienia w sprawie okoliczności, które pozwalałyby na udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Organ administracji dokonał w tym zakresie prawidłowej oceny stanu faktycznego i właściwej subsumpcji przepisów prawa. Przytaczanie jego argumentacji byłoby niezasadne wobec uprzedniego zreferowania. Odnosząc się do zarzutów skargi wypada wskazać co następuje: Jak wskazał organ administracji, sytuacja Skarżącej w kraju pochodzenia była badana w ramach postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. W szczególności ocenie zostały poddane argumenty dotyczące zagrożenia męża Skarżącej represjami z uwagi na poglądy polityczne. W toku niniejszego postępowania ponownie podniesiono te okoliczności, które jednak, z uwagi na niewielki upływ czasu oraz zasadniczą tożsamość, nie mogły zostać ocenione w inny sposób niż to zostało już dokonane w toku postepowania o udzielenie ochrony międzynarodowej. Skarżąca oraz jej mąż wskazywali, że był on celem ataków fizycznych, gróźb pozbawienia zdrowia i życia. Sąd podkreśla w tym miejscu, że obawa cudzoziemca przed zagrożeniem represjami i przemocą po powrocie do kraju pochodzenia musi być obiektywna i nie może ograniczać się do przekonania strony o grożącym jej niebezpieczeństwie. Należy zgodzić się tutaj z oceną poczynioną przez organ, iż problemy wskazywane przez Skarżącą mają charakter kryminalny i mogą być rozwiązane z pomocą właściwych służb [...] – policji i prokuratury. Te bowiem funkcjonują w G. w prawidłowy sposób i brak jest w niniejszej sprawie podstaw do twierdzenia, że Skarżąca i jej rodzina nie otrzymają ze strony władz pomocy. Nie można także uczynić zarzutu organowi, że oparł się w toku dokonywania swej oceny na materiałach uzyskanych przy rozpatrywaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Materiały te zostały bowiem już raz zweryfikowane, również w drodze postepowania sądowego i ponadto dotyczyły tych samych okoliczności. Podobnie należy zgodzić się z oceną dokonaną w kwestii rzekomego zagrożenia ze strony rodziny męża, nieakceptującej jego ponownego związku. Nie są to problemy stanowiące podstawę do udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Powyższe problemy należy rozwiązywać w drodze adekwatnego ułożenia relacji z niechętnie nastawioną rodziną, a ewentualne kłopoty natury kryminalnej ponownie rozwiązywać przy pomocy odpowiednich władz. Istnieje także możliwość relokacji wewnątrz G. Odniesienie się do zarzutu naruszenia Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w odniesieniu do sytuacji dzieci Skarżącej wymaga przeprowadzenia wywodu natury ogólnej. Obecne realia życia społecznego charakteryzują się migracją osób dorosłych, w dużej mierze ze względów ekonomicznych (poszukiwanie pracy, delegowanie przez pracodawcę itp.). Konsekwencją tego zjawiska jest migracja całych rodzin, wraz z małoletnimi dziećmi. Nie oznacza to negacji faktu, że zmiana środowiska może wiązać się dla dziecka także z poważnym przykrymi przeżyciami. Zdarzenia tego rodzaju jest jednak akceptowane, gdyż pozostają w związku z ochrona innej wartości, jaką jest jedność rodziny i możliwość sprawowania opieki nad dziećmi przez ich rodziców, którzy decydują się na zmianę miejsca zamieszkania. Nie sposób uznać, aby konieczność zmiany miejsca pobytu małoletnich dzieci, które z natury integrują się intensywnie ze środowiskiem rówieśniczym, a ich wrażliwość na rozstania jest znacznie większa niż u osób dorosłych, automatycznie godziła w ich prawa chronione Konwencją czy Konwencją o Prawach Dziecka z 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 Nr 120 poz. 526). Powyższe uwagi należy odnieść wprost do sytuacji dzieci Skarżącej. Podjęła ona wraz z mężem decyzję o poszukiwaniu lepszych warunków osiedlenia za granicą. Jednakże, wobec braku wystąpienia warunków objęcia ich ochroną międzynarodową, zobowiązani są do powrotu. Rodzić to będzie określone reperkusje dla życia ich dzieci, także negatywne, w tym konieczność pozostawienia środowiska rówieśników. Nie sposób jednak uznać, aby stanowiło to ingerencję w ich chronione prawo. Podlega ono bowiem ograniczeniu, wobec ochrony innych wartości, takich jak porządek i bezpieczeństwo publiczne. W tym segmencie trzeba bowiem postrzegać regulacje administracyjne, dotyczące migracji przez granice. Nie znaczy to aby nie mogły wystąpić szczególne sytuacje, gdy zmiana miejsca zamieszkania przez małoletnie dzieci byłaby nie do zaakceptowania w kontekście ochrony praw podstawowych. Nie można wykluczyć sytuacji, gdy szczególny stan psychofizyczny dziecka przemawia przeciw zmianie miejsca pobytu np. w przypadku określonych zaburzeń chorobowych. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uwarunkowania nie zostały jednak zasygnalizowane przez Skarżącą na żadnym etapie postępowania. Nie sposób z kolei uznać, że rolą organów administracji było badanie w każdym przypadku – np. w drodze opinii psychologa lub psychiatry – czy w sprawie zachodzą szczególne zaburzenia emocjonalności dzieci. Sama okoliczność zmiany miejsca zamieszkania i, co za tym idzie, zmiany środowiska, jakkolwiek może powodować różne reakcje dziecka, nie jest okolicznością szczególną, uzasadniającą pozostawienie cudzoziemców na terytorium kraju ze względów humanitarnych. Brak jest bowiem podstaw do twierdzenia, że małoletnie dzieci Skarżącej nie odnajdą się w rzeczywistości [...] równie dobrze, a nawet lepiej, niż udało im się to uczynić w P. Jak słusznie zauważył organ, w przedstawianej przez Skarżącą opinii wychowawcy z Oddziału Przedszkolnego Zespołu Szkół w O. wynika, że córki skarżącej potrzebują dalszej zindywidualizowanej pracy w domu i w szkole, jednak nie ogranicza to możliwości zmiany tejże szkoły. Stosunkowo krótki okres pobytu dzieci w P. również nie przemawia za uznaniem, że zobowiązanie do powrotu naruszałoby prawa dziecka w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu. Ponadto decyzja o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium kraju odnosi się do całej rodziny skarżącej, a więc również do córek. Nie zachodzi tu zatem problem rozdzielenia rodziców od dzieci, co istotnie mogłoby mieć negatywny wpływ na ich rozwój. Stąd nie jest zasadny zarzut braku przeprowadzenia przez organ dodatkowego postępowania wyjaśniającego, bowiem okoliczności sprawy nie wskazywały na zasadność takiego postepowania. W takiej sytuacji przeprowadzenie dodatkowych czynności godziłoby w zasadę ekonomii postępowania wyrażoną w art. 11 § 1 k.p.a. Za nieuzasadnione należy zatem uznać zarzuty naruszenia art. 7, 77 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. Skarżąca nie wskazała bowiem żadnych konkretnych nowych okoliczności, których organy nie wzięły pod uwagę przy rozpatrywaniu sprawy. Natomiast wnioskowany dowód z przesłuchania pracowników Oddziału Przedszkolnego Zespołu Szkół w O. nie wnosił nowych okoliczności do sprawy. Organy nie negowały bowiem tego, że córki Skarżącej integrują się w środowisku przedszkolnym, lecz to, jakoby stanowiło to przeszkodę dla zobowiązania rodziny do powrotu. Zaś wszelkie pozostałe okoliczności, podniesione w toku postępowania, zostały przez organy zbadane i ocenione. W sprawie brak jest obiektywnych okoliczności, uzasadniających udzielenia zezwolenia na pozostanie na terytorium rzeczpospolitej Polskiej ze względów humanitarnych lub na pobyt tolerowany. Z powyższych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.