IV SA/Wa 322/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla K. M. adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W., 2. odmówić K. M. zwolnienia od kosztów sądowych. K. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku z dnia 11 marca 2013 r. oraz zaświadczenia Zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. wynika, że skarżący przebywa w zakładzie karnym, gdzie nie jest zatrudniony. Według wykazu wpływów pieniężnych osadzonego, w lutym, marcu i kwietniu dokonywane były wpłaty w kwotach po 300 zł. K. M. nie posiada majątku nieruchomego, ani wartościowych przedmiotów. Przystępując do oceny sytuacji materialnej i możliwości płatniczych skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Wysokość wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł (§ 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Wysokość ewentualnych innych opłat sądowych w postępowaniu wszczętym skargą na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2012 r., jak opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia, jednorazowo nie przekroczy 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych - Dz. U. Nr 221, poz. 2192, § 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Co istotne, ewentualne uiszczenie wymienionych opłat sądowych nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Z treści powołanych wyżej przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że obowiązek ponoszenia kosztów postępowania przed sądem ma pierwszeństwo przed zobowiązaniami prywatnoprawnymi, do granic zabezpieczenia kosztów koniecznego utrzymania. Ponieważ skarżący przebywa aktualnie w zakładzie karnym, koszty zapewniania mu podstawowych środków do życia, jak całodzienne wyżywienie, odzież, czy środki higieniczne, pokrywane są z budżetu państwa (zob. np. art. 109 § 1 i art. 111 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy - Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). Wedle opisanego wyżej zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2013 r., przynajmniej od trzech miesięcy rachunek K. M. regularnie zasilany jest natomiast wpłatami w kwotach po 300 zł. Skarżący nie wykazał tych wpływów we wniosku z dnia 11 marca 2013 r. Nie wykazał też, aby środki te służyły zaspokojeniu innych niż gwarantowane przez Państwo, koniecznych potrzeb osadzonego. W sytuacji zatem, gdy koszty niezbędnego utrzymania K. M. pokrywane są z budżetu państwa, a na jego rachunek regularnie, co miesiąc wpływają środki w kwotach po 300 zł, należy stwierdzić, że skarżący jest w stanie wygospodarować 200 zł niezbędne do pokrycia kosztów wpisu od skargi, a następnie zabezpieczyć także środki niezbędne do pokrycia innych, ewentualnie należnych opłat sądowych. Możliwości płatnicze skarżącego nie pozwalają zatem na przyjęcie, że spełniają on przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, określone w art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Nie można bowiem stwierdzić, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy wskazać, że zgodnie z art. 113 § 5 Kodeksu karnego wykonawczego na pisemny wniosek skazanego i na jego koszt przekazuje się środki pieniężne i przedmioty wartościowe pozostające do jego dyspozycji na rzecz wskazanych przez niego osób, instytucji i organizacji; w uzasadnionych przypadkach koszty przekazania może pokryć zakład karny. K. M. może zatem, na podstawie powołanego przepisu, zwrócić się z wnioskiem o przekazanie na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwoty należnego wpisu od skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2012 r. Wobec stwierdzenia, że K. M. nie spełnia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, K. M. jest w stanie wygospodarować środki niezbędne do uiszczenia wpisu od skargi i innych, ewentualnie należnych opłat sądowych w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając jednak wielkość wpływów na rachunek skarżącego oraz fakt, że nie jest on zatrudniony i nie dysponuje majątkiem nieruchomym, ani wartościowymi przedmiotami, należy uznać, że nie jest on w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, zostały zatem spełnione. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.