IV SA/Wa 322/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Agnieszka Góra-Błaszczykowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. M. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla K. M. adwokata, 2. odmówić K. M. zwolnienia od kosztów sądowych. K. M. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od wskazanego postanowienia, w przewidzianym prawem terminie, skarżący wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że środki, na które powołał się referendarz sądowy podnosząc, że mogą one służyć skarżącemu do pokrycia kosztów w niniejszym postępowaniu, zostały mu przekazane przez rodzinę w konkretnym celu. Nie może on zatem dowolnie dysponować tymi środkami. Środki te służą do zakupu żywności, niezbędnych leków, takich jak aspiryna, czy witaminy oraz innych produktów, które nie mogą być dostarczone do jednostki penitencjarnej. Skarżący ponadto podkreślił, że wieloletnie przebywanie w zakładzie karnym w "nieludzkich warunkach" naraziło go na utratę zdrowia. Trudna sytuacja zakładu karnego oraz złe warunki bytowe sprawiają, że bez pomocy rodziny nie jest on w stanie zaspokoić podstawowe potrzeby codziennego utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Jako że sprzeciw nie został odrzucony sprawa, zgodnie z powyższym przepisem, podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z regulacji prawnej zawartej w P.p.s.a., dotyczącej kosztów sądowych wynika, że zasadą jest ponoszenie kosztów sądowych przez każdego, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie, w tym skargę (art. 219 § 1 p. p. s. a., art. 220 § 1 P.p.s.a., art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a.) Zgodnie z treścią art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. stronie wnoszącej skargę może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest zatem wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a). Rozpatrując w pierwszej kolejności wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy mieć na uwadze, że na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Należy zatem rozważyć, czy skarżący składając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wykazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów we wskazanej powyżej wysokości. Jak wynika z zaświadczenia zastępcy Dyrektora Zakładu Karnego w P. z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżący posiada środki pieniężne w wysokości 900 zł. W sprzeciwie skarżący podniósł, że środki te pochodzą od jego rodziny i służą do zaspokojenia jego niezbędnych potrzeb. Wnioskodawca wskazał, że uzyskiwane od rodziny środki zmuszony jest przeznaczać na zakup żywności oraz niezbędnych lekarstw. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 167, poz. 1633 ze zm.) osadzony otrzymuje wyżywienie odpowiadające danej wartości dziennej według przysługującej mu normy wyżywienia lub rodzaju diety. Stosowanie zaś do art. 115 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, skazanemu zapewnia się bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. W ocenie Sądu nie można zatem przyjąć, że posiadane przez skarżącego środki pieniężne, które w jego ocenie służą do zaspokojenia koniecznych potrzeb życiowych, nie mogą być przeznaczone na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Należy podkreślić, iż koszty niezbędnego utrzymania oraz leczenia skarżącego, przebywającego w jednostce penitencjarnej, pokrywane są z budżetu państwa. Zakład karny, w którym przebywa skarżący zapewnia mu niezbędne środki do życia, jak całodzienne wyżywienie, odzież, środki higieny, czy lekarstwa. Możliwości płatnicze wnioskodawcy są zatem wystarczające aby uznać, że jest on w stanie ponieść koszty wpisu sądowego od skargi (100 zł) oraz inne opłaty sądowe. Uwzględniając powyższe, należy stwierdzić, że w stosunku do skarżącego nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Oceniając natomiast wniosek K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. ustanowienia adwokata należy uznać, że zasługuje on na uwzględnienie. Wysokość środków pieniężnych, którymi dysponuje skarżący (900 zł), po odliczeniu kosztów wpisu sądowego oraz innych ewentualnych opłat sądowych, nie daje podstaw aby uznać, że skarżący będzie w stanie samodzielnie ponieść koszty profesjonalnego pełnomocnika. Tak ukształtowana sytuacja materialna skarżącego pozwala na stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z tych względów, na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.