IV SA/Wa 3234/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.) Asesor WSA Agnieszka Wąsikowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 października 2020 r. sprawy ze skarg A. F. i I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz A. F. i I. M. kwoty po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. nr [...], [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] określającą środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji pn. Budowa czterech budynków inwentarskich (chlewni) w systemie rusztowym o obsadzie 2.000 sztuk każdy (1120 DJP) na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w [...]. Zaskarżona decyzja była wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej. W dniu [...] marca 2017 r. J.P wystąpił z wnioskiem o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech budynków inwentarskich (chlewni) w systemie rusztowym o obsadzie 2.000 sztuk każdy (1120 DJP) na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], [...], [...], [...] i [...], położonych w [...]. W toku prowadzonego postępowania przez organ I instancji, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] (dalej "[...]") w dniu [...] maja 2017 r. wydał negatywną opinię sanitarną nr [...] w zakresie realizacji planowanego przedsięwzięcia. Organ opiniujący wskazał, iż emisje substancji zapachowo czynnych przekroczą dopuszczalne normy i będą wykraczać swym zasięgiem poza teren planowanego przedsięwzięcia (emisje substancji złowonnych będą drażniąco i niekorzystnie wpływać na zdrowie mieszkańców i będą miały charakter długotrwały i ciągły). Ponadto stwierdził, że inwestor zastosował proceder zamierzonego podziału działki dla unikania wymogów związanych z ochroną środowiska (pozwolenie zintegrowane) dla całej fermy trzody chlewnej 8000 szt. tuczników (1120 DJP). Protest przeciwko planowanemu przedsięwzięciu złożyli I. i P. M. oraz mieszkańcy wsi [...]. Natomiast A.F. złożyła wniosek o uznanie jej za stronę toczącego się postępowania. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w [...] (dalej "[...]"), po uzupełnienia raportu przez inwestora, postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. nr [...] uzgodnił realizacje planowanej inwestycji i określił warunki realizacji przedsięwzięcia. W dniu 24 października 2017 r. Marszałek Województwa [...] zaopiniował pozytywnie realizację planowanej inwestycji i określił warunki jej realizacji. Burmistrz Miasta i Gminy [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanej inwestycji. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż nie zaistniała jakakolwiek negatywna przesłanka określona w prawie materialnym, która uzasadniałaby odmowę uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z uwagi na zmianę stanu prawnego od 1 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1261/18, oddalił sprzeciw wniesiony przez A.F. od powyższej decyzji Kolegium. Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji wystąpił w dniu 28 lutego 2018 r. do inwestora o przedłożenie dodatkowego egzemplarza raportu wraz z jego uzupełnieniami oraz dokonanie w wyznaczonym terminie charakterystyki całego przedsięwzięcia oraz warunków użytkowania terenu w fazie budowy i eksploatacji lub użytkowania, w tym w odniesieniu do obszarów szczególnego zagrożenia powodzią w rozumieniu art. 16 pkt 34 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121). Następnie 5 marca 2018 r. wezwał inwestora do nadesłania wypisów z rejestru gruntów dotyczących nieruchomości oznaczonych numerami: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] ([...]), [...], [...] i [...] ([...]) oraz [...], [...], [...] i [...] ([...]). Żądane dokumenty zostały nadesłane 9 marca 2018 r. W dniu 28 marca 2018 r. Burmistrz Miasta i Gminy [...] wystąpił do organów współdziałających, tj. Marszałka Województwa [...], PPIS w [...], RDOŚ w [...] oraz [...] o uzgodnienie warunków realizacji planowanej inwestycji. Marszałek Województwa [...] w piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w opinii z [...] października 2017 r. RDOŚ w [...] postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...], uzgodnił realizację przedsięwzięcia i określił warunki jego realizacji. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] postanowieniem z [...] maja 2018 r. nr [...] umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. PPIS w [...] nie zajął stanowiska. Organ I instancji postanowieniem z [...] czerwca 2018 r. nr [...] odmówił uwzględnienia żądań dowodowych Stowarzyszenia Zwykłego "[...]" w [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla planowanej inwestycji. Zdaniem organu I instancji w sprawie nie zaistniały negatywne przesłanki do wydania decyzji odmownej. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła A. F. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: art. 80, art. 107 § 1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3, art. 8, art. 10 § 1, art. 9, art. 49 oraz art. 77 § 1 kpa, a także art. 1 pkt 2 ustawy Prawo wodne. Skarżąca wskazała, że akty prawne, na które powołano się w raporcie posiadają status aktów uchylonych. Ponadto jej zdaniem został również naruszony art. 77 kpa w zw. z art. 66 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, szczególnie z uwagi na brak w raporcie informacji o oddziaływaniu skumulowanym (w pobliżu planowanego przedsięwzięcia znajdują się już funkcjonujące chlewnie i kurniki). Skarżąca podniosła tez szereg zarzutów pod adresem raportu oddziaływania na środowisko i stwierdziła, że nie jest on rzetelnie sporządzony, w związku z czym nie mógł stanowić podstawy do wydania decyzji. Podkreśliła też, że inwestor wskazał, że organem właściwym do wydania decyzji środowiskowej powinien być Wójt Gminy [...]. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołanie złożyło również Stowarzyszenie Zwykłe [...] z siedzibą w [...] zarzucając brak przeprowadzenia oceny oddziaływania skumulowanego z istniejącymi instalacjami, oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 oraz właściwego informowania społeczeństwa o prowadzonym postępowaniu. Z uwagi na powyższe wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odwołanie wniosła także I. M.. Skarżąca wskazała, że istnieją obawy zwiększenia zagrożenia biologicznego związanego z realizacją planowanej inwestycji. Argumentowała, że w jej gospodarstwie z uwagi na zatrucie bakteriologiczne produkcja mleka spadła o 70% przez kilka tygodni, padły również 2 krowy, natomiast w raporcie zagrożenia nie zostały uwzględnione, nie wskazano też jakie środki zapobiegawcze planuje podjąć inwestor. W raporcie nie znalazła się również ocena oddziaływania skumulowanego z obiektami sąsiednimi, uwzględniono tylko jedną fermę w miejscowości [...]; brak też jest pełnego opisu racjonalnego wariantu alternatywnego i wariantu najkorzystniejszego dla środowiska; nadto nie określono wielkości zbiorników na gnojowicę, nie uwzględniono zgodności zagospodarowania gnojowicy z wymogami art. 18 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). W ocenie skarżącej pominięto również negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000, nie uwzględniono uwag i wniosków zgłaszanych w trakcie rozprawy administracyjnej, nie wzięto pod uwagę, że planowana inwestycja spowoduje zanieczyszczenie związkami azotu dorzecza rzeki Wkry. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...], [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium wyjaśniło, że planowane przedsięwzięcie należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2017 r., poz. 1405) - dalej w skrócie "uioś" oraz w § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2016 r., poz. 71) – dalej "rozporządzenie", tj. "chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP)". Ponadto w ramach planowanej inwestycji ma być wykonana instalacja wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 70 przywołanego rozporządzenia, tj. "urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiających pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę". Zgodnie z dyspozycją art. 79 ust. 1 uioś, organ pierwszej instancji zapewnił społeczeństwu udział w prowadzonym postępowaniu na każdym jego etapie, poprzez wywieszenie w Urzędzie Miasta i Gminy [...] oraz w miejscu planowanego przedsięwzięcia, [...] i [...], zawiadomienia wydanego w trybie art. 33 ust. 1 uioś oraz poprzez zamieszczenie na stronie internetowej Urzędu. W aktach sprawy znajduje się raport oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko przedłożony przez inwestora i następnie uzupełniony. Ponadto organ orzekający w sprawie w pierwszej instancji uzyskał wymagane przepisem art. 77 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 uioś uzgodnienia dla planowanego przedsięwzięcia od RDOŚ w [...] oraz [...], które to organy jednocześnie uzgodniły warunki, pod którymi przedsięwzięcie to może być realizowane oraz opinię PPIS w [...]. Wobec powyższego organ odwoławczy stwierdził, że w przywołanych aspektach postępowanie w sprawie wydania zaskarżonej decyzji jest zatem zgodne z obowiązującym prawem. Kolegium podkreśliło, iż organy współdziałające mogą działać w różnych formach, możliwe jest bowiem zarówno wyrażenie opinii, zgody lub wyrażenie stanowiska w innej formie, jednakże owo zajęcie stanowiska może mieć różną moc prawną. W ramach współdziałania organ wyraża opinię lub uzgodnienie. Uzgodnienie, w przeciwieństwie do opinii, jest wiąże organ decydujący w postępowaniu głównym. Treść stanowiska zajętego przez organ uzgadniający może przesądzić o treści decyzji, która wydawana jest po uzgodnieniu przez organ decydujący. Opinia taka nie musi być zbieżna z poglądem organu, który wystąpił o jej wydanie, ani wnioskiem strony postępowania. Reasumując opinia wydawana w toku postępowania środowiskowego przez PPIS ma charakter niewiążący, zaś uzgodnienie RDOŚ charakter wiążący. W niniejszej sprawie planowane przedsięwzięcie zostało uzgodnione pozytywnie przez RDOŚ w [...], zatem jego treść powinna zdeterminować przyjęte przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcie. Natomiast opinia PPIS w [...] nie mogła mieć decydującego wpływu na podjęte orzeczenie. W sprawie pozytywną opinię wraz z określeniem warunków realizacji planowanej inwestycji wydał także [...]. Ponadto organ podkreślił, iż zgodnie z art. 80 ust. 2 uioś, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach po stwierdzeniu zgodności lokalizacji przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeśli plan ten został uchwalony. Z akt sprawy wynika, że teren inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nie można zatem mówić o niezgodności planowanej inwestycji z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Nie stwierdzono również niezgodności planowanej inwestycji z przepisami szczególnymi. Najbliższym obszarem Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jest obszar specjalnej ochrony ptaków [...] i [...]. Działka inwestycyjna położona jest ok. 200 m od tego terenu, natomiast leży poza obszarami objętymi ochroną z mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.). Jak określił RDOŚ w [...], planowana inwestycja nie będzie ingerować w cenne przyrodniczo tereny, nie będzie też negatywnie wpływać (ani w sposób bezpośredni, ani pośredni) na prawidłowe funkcjonowanie gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk otoczonych ochroną. Ponadto z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nie wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami na obszarze dorzecza. Wobec powyższego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż nie wystąpiły przesłanki negatywne uzgodnienia warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia określone w prawie materialnym. Kolegium po analizie raportu oddziaływania na środowisko wskazało, że pierwotny raport został przedłożony na przełomie marca i lutego 2017 r. Jako racjonalny wariant alternatywny w stosunku do wariantu proponowanego przez inwestora (chów trzody chlewnej o obsadzie do 8.000 szt. tucznika w systemie rusztowym) przedstawiono wariant polegający na zmianie systemu chowu, tj. zamiast rusztowego chów ściołowy. W fazie eksploatacji przedsięwzięcia (zakładając hodowlę w systemie ściołowym) założyć trzeba, że należy spełnić kilka warunków, w tym podstawowy, tj. zapewnienie czystej i suchej ściółki. Stosując ściółkę wilgotną doprowadza się do powstawania pary wodnej, co przy wyższej temperaturze stwarza idealne warunki dla rozwoju patogennej mikroflory powodującej u zwierząt choroby układu oddechowego. Największa ilość bakterii i grzybów występuje właśnie w systemie chowu ściołowego. Ściółka wilgotna jest również bardziej podatna na rozwój drożdży oraz pleśni, sucha sprzyja bardziej rozwojowi bakterii. W Polsce do systemu ściołowego stosuje się głównie słomę, którą należy ciąć na sieczkę, a to prowadzi do zwiększenia zapylenia powietrza (powstaje głównie kurz). Powoduje to nasilenie odczynów alergicznych u zwierząt. Pozytywny aspekt chowu na ściółce to małe znaczenie ciepłochronności przegród budowlanych (obornik podlegając fermentacji wytwarza ciepło). W wyniku porównań zachorowalności i śmiertelności zwierząt w obu systemach nie dostrzeżono istotnych różnic jednakże ustalono, że chów na głębokiej ściółce powoduje większe ryzyko występowania nosicielstwa Salmonelli, wyższe są również koszty utrzymywania zwierząt w systemie ściołowym. Mając na uwadze powyższe oraz analizę budowy planowanej chlewni, w ocenie Kolegium wariant wnioskowany jest korzystny z uwagi na mniejsze zapotrzebowanie terenu potrzebnego dla jednego zwierzęcia, ułatwiony sposób gospodarki nawozami naturalnymi (powstaje tylko gnojowica). Ponadto wadą ściółki jest konieczność pozyskiwania słomy, co generuje koszty (prasowanie i zbiór); okresowe wywożenie obornika. Za technologią rusztową przemawia również łatwość usuwania odchodów i utrzymanie czystości. Dla przedstawionych wariantów - inwestorskiego (hodowla na rusztach) i racjonalnego wariantu alternatywnego (hodowla na ściółce) dokonano również obliczeń dotyczących emisji i ustalono, że emisja NH3 (amoniaku) w przypadku chowu rusztowego (wariant inwestorski) będzie o ok. 64% niższa niż w przypadku chowu ściołowego (racjonalny wariant alternatywny). Na porównywalnym poziomie będą natomiast emisje azotu w obu wariantach. Autor raportu przedstawił także wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Podkreślił, iż nieruchomości, na których planowane jest przedsięwzięcie nie są obecnie efektywnie wykorzystywane. Inwestor posiada obecnie ok. 60 ha gruntów, gdyby nie mógł zrealizować omawianej inwestycji na wskazanym obecnie terenie, próbowałby ją zrealizować na innych działkach, co mogłoby spowodować, że przedsięwzięcie zostałoby zrealizowane bliżej zabudowań mieszkalnych, niż obecnie planowane. Zgodnie z raportem predyspozycje działek wskazują na zasadność realizacji wnioskowanego przedsięwzięcia w jej obrębie. Realizacja inwestycji nie wpłynie też negatywnie na zwiększenie uciążliwości ruchu z uwagi na skalę inwestycji. Lokalizacja planowanego przedsięwzięcia oraz przyjęcie rozwiązań techniczno-technologicznych gwarantujących prowadzenie eksploatacji inwestycji bez naruszenia przepisów prawa, w tym obowiązujących norm sprawia, że wnioskowana inwestycja jest wariantem najkorzystniejszym dla środowiska. Ponadto inwestor przedstawił uzupełnienie do raportu oddziaływania na środowisko, w którym dokonano stosownych obliczeń i analiz dotyczących oddziaływania skumulowanego emisji z innymi obiektami hodowlanymi; dane te objęły najbliżej zlokalizowaną fermę znajdującą się w miejscowości [...]. Obliczenia uwzględniły siarkowodór, amoniak oraz pył PM 10. Kolegium wskazało, że zgodnie z raportem wykonane referencyjne obliczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w powietrzu wykazały wyraźnie, że w związku z planowanym przedsięwzięciem, jak i jego oddziaływaniem skumulowanym z istniejącą fermą drobiu, zapewniona zostanie wymagana ochrona powietrza wynikająca z obowiązujących przepisów prawnych rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. z 2010 r. Nr 16, poz. 87) i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. poz. 1031 ze zm.), bowiem każda z substancji z emitorów obu zakładów nie przekroczy dopuszczalnych wartości odniesienia lub dopuszczalnego poziomu substancji w powietrzu, co oznacza, że oddziaływanie skumulowane fermy inwestora w najgorszych warunkach pracy instalacji mieści się granicach norm określonych obowiązującymi przepisami i spełniony jest warunek art. 144 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.). Reasumując tę część rozważań Kolegium podkreśliło, iż inwestor w raporcie przedstawił wariant alternatywny, wykonał stosowne pomiary i w wyniku obliczeń oraz analiz uznał, iż wariant przedstawiony do realizacji będzie korzystniejszy dla środowiska, niż racjonalny wariant alternatywny. SKO podzieliło ten pogląd wziąwszy pod uwagę fakt, iż realizacja inwestycji w wariancie inwestorskim (chów na rusztach) będzie generowała o 64% amoniaku mniej niż realizacja inwestycji w wariancie alternatywnym (chów na ściółce). W technologii chowu rusztowego będzie powstawała wyłącznie gnojowica, nie będzie natomiast powstawał obornik, co miałoby miejsce w przypadku hodowli na ściółce. Tak więc stężenia substancji złowonnych (odorów), o co obawiają się okoliczni mieszkańcy, będą zdecydowanie mniejsze w przypadku wariantu inwestorskiego. Ponadto zdaniem Kolegium nie ma też przeszkód, aby to właśnie wariant inwestorski został uznany za wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Według organu odwoławczego warianty te mogą się pokrywać. Organ II instancji po analizie raportu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko oraz uzupełnień do raportu i stwierdził, że planowana inwestycja należy do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy uioś oraz § 2 ust. 1 pkt 51 rozporządzenia tj. "chów lub hodowla zwierząt, w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza (DJP)". Ponadto w ramach inwestycji zostanie wykonana instalacja wymieniona w § 3 ust. 1 pkt 70 ww. rozporządzenia, tj. "urządzenia lub zespoły urządzeń umożliwiające pobór wód podziemnych lub sztuczne systemy zasilania wód podziemnych, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 37, o zdolności poboru wody nie mniejszej niż 10 m3 na godzinę". Planowane przedsięwzięcie ma polegać na budowie czterech budynków inwentarskich (chlewni) w systemie rusztowym, o obsadzie 2000 szt. każdy (1120 DJP), na działkach o nr ew. [...], [...], [...], [...] i [...] w [...], w gminie [...]. W ramach inwestycji planowana jest realizacja budynków inwentarskich o wymiarach ok. 150 m x 15 m, wysokości ok. 6,5 m i łącznej powierzchni zabudowy ok. 9000 m2. Chlewnie zostaną wyposażone w systemy pojenia (zasilane wodą z własnego ujęcia) i karmienia (zasilane w paszę z projektowanych silosów paszowych) oraz systemy zbierania, usuwania i magazynowania odchodów zwierzęcych (gnojowicy), tj. w kanały podrusztowe, systemy wentylacyjne wymiany powietrza (dachowe wentylatory wyciągowe i wloty świeżego powietrza), sterowanie klimatem, instalację odgromową, elektryczną, oświetleniową i siłową oraz instalację ppoż. Chlewnie zasiedlane będą ok. 2-miesięcznymi warchlakami, które odchowywane będą do tuczników w wadze jednostkowej od 90 do 110 kg, odbierane przez zewnętrzny podmiot i przekazywane do rzeźni. Okres eksploatacji chlewni wyniesie do 10,5 miesiąca w roku. W każdej części produkcyjnej budynków inwentarskich zastosowany będzie układ technologiczny podłużny - kojce grupowe, rozmieszczone w dwóch rzędach z korytarzem (przejściem) po środku służący do obsługi i kontroli chlewni. System bezściołowy, rusztowy (na betonowej podłodze szczelinowej) utrzymania świń charakteryzować się będzie kojcami grupowymi z rusztami nadkanałowymi, wyprowadzonymi na ok. 2/3 części podłogi każdego kojca. W każdym kojcu świnie utrzymywane będą w zbliżonym wieku. W ramach przedsięwzięcia zaplanowano również montaż 16 silosów paszowych o pojemności maksymalnej 30 Mg każdy, budowę sieci uzbrojenia terenu (studnia głębinowa, kanalizacja, sieć energetyczna), budowę infrastruktury drogowej o powierzchni utwardzonej żwirowej, wykonanie ogrodzenia wraz z bramą wjazdową, a także wykonanie pasów zieleni o roślinności nisko i wysokopiennej. Powierzchnia działek inwestycyjnych wynosi ok. 2,4928 ha. Obszar inwestycyjny stanowi obecnie teren rolny. W sąsiedztwie terenu inwestycyjnego znajdują się: droga gminna, tereny zalesione, uprawy rolne i pojedyncze siedliska w zabudowie zagrodowej. Najbliższa zabudowa mieszkaniowa zlokalizowana jest w odległości ok. 80 m od terenu planowanej inwestycji. Teren planowanej inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W trakcie realizacji przedsięwzięcia wystąpi emisja substancji do powietrza oraz hałasu, spowodowane eksploatacją sprzętu budowlanego i środków transportu. Uciążliwości związane z realizacją planowanej inwestycji będą okresowe i ustąpią po zakończeniu prac budowlanych. W celu zminimalizowania emisji substancji do powietrza, podczas prowadzenia prac budowlanych będzie stosowany sprzęt sprawny technicznie, eksploatowany i konserwowany w sposób prawidłowy, a materiały pyliste zostaną zabezpieczone przed rozwiewaniem (np. poprzez przykrywanie plandekami). W celu minimalizacji emisji hałasu na etapie realizacji przedsięwzięcia zewnętrzne prace budowlane oraz transport materiałów na plac budowy prowadzone będą w godzinach od 6.00 do 22.00. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż na etapie realizacji inwestycji wykopy pod fundamenty prowadzone będą do głębokości ok. 1,5 m p.p.t. Z uwagi na płytki wykop, niesięgający zwierciadła wody podziemnej, nie wystąpi konieczność prowadzenia prac odwodnieniowych. W celu zabezpieczenia środowiska gruntowo-wodnego przed wyciekami płynów technicznych i paliw, prace budowlane wykonywane będą przy użyciu sprawnego technicznie sprzętu, eksploatowanego i konserwowanego w sposób prawidłowy. Na etapie realizacji ścieki bytowe odprowadzane będą do szczelnych zbiorników bezodpływowych przewoźnych toalet. Zbiorniki będą systematycznie opróżniane, bez możliwości ich przepełnienia, przez uprawnione do tego celu podmioty, a ich zawartość wywożona będzie do oczyszczalni ścieków. Prace ziemne poprzedzone zostaną usunięciem z podłoża (na obszarze planowanych prac ziemnych) warstwy urodzajnej gleby. Humus magazynowany będzie w wyznaczonym miejscu, w sposób który zabezpieczy go przed zanieczyszczeniem. Po zakończeniu robót budowlanych humus wykorzystany zostanie w miarę możliwości (tylko gdy nie będzie zanieczyszczony substancjami niebezpiecznymi) na terenie przedsięwzięcia. Jego ewentualny nadmiar przekazany zostanie uprawnionym odbiorcom. Najbliższa zabudowa podlegająca ochronie akustycznej zlokalizowana jest w odległości ok. 80 m od terenu inwestycji. W czasie eksploatacji przedsięwzięcia źródłami emisji hałasu będą wentylatory dachowe budynków inwentarskich oraz środki transportu poruszające się po terenie inwestycji. W celu ograniczenia emisji hałasu ruch pojazdów po terenie inwestycji, związany z obsługą przedsięwzięcia, prowadzony będzie w godzinach od 6.00 do 22.00. Przeprowadzona w raporcie ooś analiza oddziaływania w zakresie emisji hałasu wykazała, że eksploatacja planowanego przedsięwzięcia nie spowoduje przekroczeń dopuszczalnych poziomów hałasu na terenach chronionych akustycznie. Źródłami emisji substancji do powietrza, na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia, będzie system wentylacyjny budynków inwentarskich oraz środki transportu (wykorzystywane do zasiedlania budynków, dowozu paszy, odbioru gnojowicy, ścieków i sztuk padłych) poruszające się po terenie planowanej inwestycji. W celu zminimalizowania emisji substancji odorotwórczych transport gnojowicy do miejsc przeznaczenia prowadzony będzie w sposób zabezpieczający przed niezorganizowaną emisją odorów, za pomocą specjalistycznego sprzętu. Sztuki padłe, do czasu ich wywozu z terenu planowanego przedsięwzięcia, przechowywane będą w warunkach minimalizujących uciążliwość odorową. Ponadto emisja substancji do powietrza będzie ograniczana dzięki sprawnemu czyszczeniu budynku chlewni i systematycznemu wywozowi sztuk padłych. Dodatkowo w celu minimalizacji emisji pyłu do powietrza zapewniona będzie systematyczna konserwacja silosów paszowych, a odpowietrzniki silosów zaopatrzone zostaną w worki odpylające. Przeprowadzona w raporcie ooś analiza rozprzestrzeniania się substancji w powietrzu na etapie eksploatacji planowanego przedsięwzięcia wykazała, że przy zachowaniu warunków określonych w postanowieniu, dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu zostaną dotrzymane. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż planowana inwestycja nie będzie powodowała istotnego oddziaływania na klimat. Jak zaznaczył organ odwoławczy obecnie w Polsce brak jest możliwości oceny uciążliwości odorowej planowanej inwestycji, gdyż brak jest odpowiednich aktów prawnych regulujących te kwestie. Jednakże przeprowadzona ocena oddziaływania planowanej inwestycji na powietrze wykazała, że na etapie eksploatacji przedsięwzięcia, poziomy substancji odoroczynnych, takich jak amoniak czy siarkowodór, pochodzących z procesu technologicznego, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm w tym zakresie, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz. U. Nr 16, poz. 87). Kolegium podkreśliło, że odpady inne niż niebezpieczne powstające na etapie eksploatacji inwestycji, magazynowane będą selektywnie w wyznaczonym miejscu, w przystosowanych do tego celu workach, pojemnikach, kontenerach lub/i innych szczelnych opakowaniach przystosowanych do danego rodzaju odpadu, w sposób zabezpieczający odpady przed opadami atmosferycznymi i zapobiegający zanieczyszczeniu środowiska gruntowo-wodnego. Odpady te zostaną następnie przekazane uprawnionym podmiotom do zagospodarowania. Powstające na etapie eksploatacji inwestycji odpady niebezpieczne magazynowane będą selektywnie w zamkniętych, szczelnych i oznakowanych pojemnikach, odpornych na działanie składników umieszczanych w nich odpadów, zlokalizowanych w wydzielonym pomieszczeniu lub pod zadaszeniem, na utwardzonym podłożu. Odpady przekazywane będą uprawnionym odbiorcom do odzysku lub unieszkodliwienia. Miejsca magazynowania odpadów niebezpiecznych zostaną oznaczone i zabezpieczone przed wstępem osób nieupoważnionych i zwierząt. Gnojowica magazynowana będzie w szczelnych, bezodpływowych kanałach podrusztowych, a następnie przekazywana do nawożenia gruntów rolnych (zgodnie z wymaganiami przepisów prawa o nawozach i nawożeniu) i/lub uprawnionym podmiotom do odzysku lub unieszkodliwiania. Na etapie eksploatacji woda na potrzeby funkcjonowania inwestycji pobierana będzie z planowanego ujęcia własnego - studni głębinowej. Otwór studzienny zostanie wykonany udarowo przy użyciu zestawu wiertniczego do głębokości 100 m z zastosowaniem dwóch kolumn rur, tj. o średnicy 406 mm posadowionej na głębokości ok. 15,0 m p.p.t. oraz o średnicy 356 mm - na głębokości ok. 47,0 m p.p.t. Planowana wydajność eksploatacyjna ujęcia wynosić będzie ok. 21,5 m3/h, przy depresji równej ok. 10,0 m i promieniu leja depresji wynoszącym ok. 300 m. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją, w odległości trzykrotnego, zakładanego promienia leja depresji nie zostały udokumentowane inne otwory studzienne. W związku z powyższym nie wystąpi negatywne oddziaływanie planowanego otworu studziennego na okoliczne ujęcia, ani nie przewiduje się znaczącego oddziaływania na jednolite części wód podziemnych, w obrębie których zlokalizowana będzie planowana inwestycja. W celu kontroli zużycia wody, wielkość jej poboru będzie monitorowana i ewidencjonowana. Do pojenia zwierząt stosowany będzie automatyczny system, minimalizujący zużycie wody. Czyszczenie pomieszczeń inwentarskich wykonywane będzie przy użyciu czystej wody, która będzie kierowana do systemu odprowadzania gnojowicy. Dezynfekcja prowadzona będzie w sposób niepowodujący powstawania ścieków przemysłowych. Na etapie eksploatacji ścieki bytowe odprowadzane będą do szczelnych zbiorników bezodpływowych. Zbiorniki te będą systematycznie opróżniane (bez możliwości ich przepełnienia) przez uprawnione do tego celu podmioty, a ich zawartość wywożona będzie do oczyszczalni ścieków. Wody opadowe i roztopowe z powierzchni utwardzonych oraz z powierzchni dachów odprowadzane będą powierzchniowo na własny teren nieutwardzony, w sposób niepowodujący zalewania terenów sąsiednich oraz niezmieniający stanu wody na gruncie, w szczególności kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. System wodno-ściekowy oraz system gnojowy będzie regularnie i terminowo poddawany próbom szczelności i konserwacjom, a wszelkie wykryte nieszczelności bądź awarie będą niezwłocznie usuwane. Jak zauważył organ odwoławczy z raportu ooś wynika, iż teren przeznaczony pod inwestycję zlokalizowany jest na gruntach użytkowanych rolniczo (uprawa zbóż). Obszar bezpośredniego oddziaływania planowanego przedsięwzięcia ogranicza się do terenu działek budowlanych. Najbliższe sąsiedztwo stanowią grunty orne innych właścicieli, lasy i drogi gruntowe. Inwentaryzowany obszar zasiedlają chwasty typowe dla prowadzonej działalności rolniczej. Oznaczone gatunki roślin są pospolite i nie podlegają ochronie. Występują tutaj głównie zbiorowiska antropogeniczne i dominują pospolite gatunki synantropijne. Są to gatunki rodzime oraz gatunki obce w naszej florze naturalnej, zawleczone i związane głównie z siedliskami synantropijnymi. Antropogeniczny charakter roślinności świadczy o przeciętnych walorach florystycznych analizowanego obszaru. Natomiast na analizowanym gruncie nie można wykluczyć występowania ptaków, związanych z terenami rolnymi, takich jak skowronek i trznadel. Budowa budynków, może zniszczyć siedlisko tych ptaków. Z tego względu RDOŚ nałożył warunek prowadzenia prac budowlanych, ingerujących w siedliska ww. ptaków, poza sezonem lęgowym. W celu poprawy walorów krajobrazowych, tj. wartości przyrodniczych, kulturowych oraz estetyczno-widokowych tego terenu, a także zminimalizowania dla obszarów sąsiednich uciążliwości powstających w wyniku eksploatacji inwestycji, nałożono warunek wykonania zieleni izolacyjnej. Najbliżej położony obszar Natura 2000, obszar specjalnej ochrony ptaków, [...] i [...], zlokalizowany jest w odległości ok. 200 m od terenu przewidzianego pod inwestycję. Analizowany obszar położony jest poza obszarami objętymi ochroną na mocy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2016 r. poz. 2134, ze zm.). W związku z powyższym, po zapoznaniu się z charakterem przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę lokalizację i brak ingerencji w cenne przyrodniczo tereny, Kolegium uznało, iż realizacja inwestycji zarówno w sposób bezpośredni, jak również pośredni, nie będzie skutkowała wystąpieniem negatywnych oddziaływań dla prawidłowego funkcjonowania gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, będących przedmiotem ochrony ww. obszaru Natura 2000. Mając na uwadze skalę, zakres oraz położenie inwestycji organ odwoławczy stwierdził, iż powyższe przedsięwzięcie nie wpłynie znacząco negatywnie na etapie realizacji i eksploatacji na środowisko przyrodnicze. Ponadto ze względu na charakter planowanego przedsięwzięcia, a także jego lokalizację, Kolegium nie stwierdziło aby zachodziła możliwość wystąpienia transgranicznego oddziaływania. Zgodnie z przedłożoną dokumentacją na terenie przedsięwzięcia i w jego otoczeniu nie występują zabytki chronione na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Kolegium zwróciło uwagę, że RDOŚ w [...] nie stwierdził konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy ooś, biorąc pod uwagę w szczególności następujące okoliczności: 1) posiadane na etapie wydawania postanowienia dane na temat planowanego przedsięwzięcia i elementów przyrodniczych środowiska objętych zakresem przewidywanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko pozwalają wystarczająco ocenić jego oddziaływania na środowisko i ustalić warunki jego realizacji; 2) ze względu na rodzaj i charakterystykę planowanego przedsięwzięcia oraz jego powiązania z innymi przedsięwzięciami nie wystąpi ponadnormatywne kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się obecnie na obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie; 3) nie stwierdzono możliwości negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na obszary wymagające specjalnej ochrony ze względu na występowanie gatunków roślin i zwierząt lub ich siedlisk lub siedlisk przyrodniczych objętych ochroną, w tym obszary Natura 2000 oraz pozostałe formy ochrony przyrody. W związku z powyższym Kolegium uznało, że planowane przedsięwzięcie nie będzie w sposób znaczący negatywnie oddziaływać na środowisko. Biorąc powyższe pod uwagę organ II instancji stwierdził, że skoro nie zaistniała jakakolwiek negatywna przesłanka uzasadniająca odmowę uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia, analiza raportu i uzupełnień do niego wykazała, iż eksploatacja planowanej inwestycji nie spowoduje negatywnych, ponadnormatywnych emisji do środowiska, [...] w [...] (organ wyspecjalizowany) uzgodnił środowiskowe uwarunkowania planowanej inwestycji, (pozytywną opinię wydał również [...]), zaś organ I instancji wykazał w zaskarżonej decyzji, iż w sprawie nie miały miejsce okoliczności uzasadniające odmowę uzgodnienia środowiskowych uwarunkowań, to należało utrzymać zaskarżoną decyzję w mocy. Odnosząc się do zarzutów A. F. Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji miał obowiązek prowadzić postępowanie zgodnie z wytycznymi zawartymi w decyzji kasacyjnej organu odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. W kwestii dokumentów, na podstawie których organ rozpatrywał ponownie sprawę, SKO wyjaśniło, że organ mógł działać na podstawie nie oryginałów, ale uwierzytelnionych kserokopii akt, które pozostawił w swoich zasobach. W związku z powyższym zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 kpa uznał za nieuprawniony. Dodał, iż A. F. w dniu 12 marca 2018 r. została prawidłowo poinformowana, iż z uwagi na fakt, że liczba stron postępowania przekracza 20 osób, w sprawie zostanie zastosowany art. 49 kpa, a więc o wszelkich czynnościach i decyzjach strony będą informowane w trybie obwieszczeń. Wobec tego uznał, że zarzut naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego nie znalazł potwierdzenia, zaś stanowisko skarżącej, że nie została poinformowana o konieczności zastosowania art. 49 Kpa nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. W stosunku do polemiki dotyczącej zapisów raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko Kolegium zaznaczyło, iż został on poddany ocenie wyspecjalizowanego organu, tj. RDOŚ w [...], jak również został przeanalizowany przez organy obu instancji. Wobec tego zdaniem Kolegium ustalenia raportu (w tym analizy i obliczenia np. na temat zapotrzebowania na wodę czy inwentaryzacji przyrodniczej), mógłby podważyć wyłącznie specjalista w formie kontrraportu. Ponadto inwestor nie był zobowiązany do przedłożenia jednolitej wersji raportu, zatem organ I instancji mógł (ale nie musiał) wezwać inwestora do przedłożenia ujednoliconego tekstu. Nadto jak już wyżej wskazano, opinia (nie zaś uzgodnienie lub jego brak) PPIS nie mogło zdeterminować treści wydanego rozstrzygnięcia, bowiem decydujące dla sprawy było stanowisko wyspecjalizowanego organu, tj. RDOŚ w [...], który uzgodnił realizację planowanej inwestycji i określił warunki, pod jakimi owo przedsięwzięcie może być zrealizowane, co ma na celu zapewnienie jak najmniejszych negatywnych wpływów tej inwestycji na środowisko. Z kolei stanowisko skarżącej w zakresie ilości stron postępowania uznał za niekonsekwentne. Jednocześnie Kolegium zauważyło, iż w momencie wydawania decyzji kasacyjnej nie było jeszcze przepisów przejściowych ustawy Prawo wodne, które m.in. nowelizowały art. 74 ust. 3 a uioś. Wobec tego organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien był (oprócz dokonania wymaganych ustaleń co do uzgodnień wodnoprawnych) rozważyć sprawę stron postępowania. W związku z tym organ I instancji w lutym 2018 r. (a więc w momencie, gdy przepisy przejściowe nie zostały jeszcze wprowadzone) wezwał inwestora do wskazania właścicieli określonych nieruchomości położonych w miejscowościach: [...], [...]oraz [...], tj. działek będących w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości i w związku z powyższym powiększył krąg stron postępowania. Ponadto organ odwoławczy uznał, że nieprawidłowe oznaczenie aktów promulgacyjnych nie mogło wpłynąć na zdyskwalifikowanie raportu. Jako nietrafny ocenił także zarzut skarżącej, iż realizacja planowanego przedsięwzięcia nastąpi z naruszeniem przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wyjaśnił, że decyzja o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanej inwestycji nie jest wydawana w oparciu o wskazane przepisy, bowiem jest to niejako decyzja wstępna w procesie inwestycyjnym, a po niej następują kolejne decyzje, tj. decyzja o warunkach zabudowy oraz pozwolenie na budowę - wskazane przez skarżącą uregulowania będą niewątpliwie brane pod uwagę właśnie na tym ostatnim etapie postępowania. Na zakończenie Kolegium podkreśliło, iż zawarte w raporcie sformułowanie, iż organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest Wójt Gminy [...] należy uznać za oczywistą omyłkę, która nie mogła rzutować ani na ocenę raportu, ani też na ocenę samej decyzji organu I instancji. Skoro nieruchomość, na której planowana jest inwestycja, położona jest w [...], gm. [...], to oczywistym jest, że właściwym miejscowo (a także rzeczowo) do wydania wskazanej decyzji był Burmistrz Miasta i Gminy [...]. Z kolei Stowarzyszenie Zwykłe "[...]" podniosło, że społeczeństwo nie było prawidłowo informowane o sprawie. Z zebranej dokumentacji wynika, iż informacja o wydanej przez organ I instancji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach była obwieszczona mieszkańcom sołectwa [...] w sposób zwyczajowo przyjęty, tj. okólnikiem. Organ I instancji wbrew twierdzeniu skarżącego Stowarzyszenia dokonał również oceny oddziaływania planowanej inwestycji na obszar Natura 2000. Natomiast odnosząc się do stanowiska I. M. wskazującego na subiektywne obawy, tj. zwiększenie zagrożeń biologicznych, Kolegium uznało, iż przedstawionych przez skarżącą zatruć bakteryjnych występujących w jej gospodarstwie nie mogła spowodować omawiana inwestycja, bowiem przedsięwzięcie jest dopiero na etapie planowania. Natomiast nie wiadomo, co spowodowało zatrucia, zaś stanowisko, że kwestia ta nie została ujęta w raporcie jest nieuprawnione. Na stronie 66 pierwotnego raportu wyraźnie wskazano, że w planowanych do realizacji chlewniach będą stosowane szczepienia profilaktyczne, utrzymane zostaną zasady prawidłowej higieny, a także zapewniony zostanie dozór weterynaryjno-zootechniczny, co zapewni dobrą zdrowotność utrzymywanych zwierząt, zapobiegając chorobom i minimalizując liczbę padłych zwierząt, tym samym zapobiegając emisji zanieczyszczeń mikrobiologicznych. SKO dodało, iż decyzja organu I instancji zawiera warunki, które pozwolą zminimalizować sygnalizowany problem przez zapewnienie sprawnego czyszczenia chlewni, systematyczny wywóz sztuk padłych, gospodarkę wodą i odpadami, dezynfekcję pomieszczeń itp. W stosunku do gospodarki gnojowicą zauważyło, że na stronie 22 raportu określono, że będzie ona zagospodarowana zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. Nr 147, poz. 1033 ze zm.). Ponadto w decyzji również wskazano warunki, pod jakimi ma się odbywać wykorzystanie gnojowicy - m.in. pkt 15 (transport gnojowicy). Decyzja zawiera też w pkt 8 (Ograniczenia uciążliwości zapachowej), szczegółowe wskazania, jak należy zagospodarować wskazany odpad. Raport zawiera również alternatywny wariant racjonalny i wariant najkorzystniejszy dla środowiska. Ponadto Kolegium wskazało, iż wyspecjalizowany organ, tj. RDOŚ w [...] określił, że planowana inwestycja nie będzie negatywnie wpływać na prawnie chroniony obszar Natura 2000. Poza tym w decyzji organ I instancji odniósł się do uwag zgłaszanych przez mieszkańców. Natomiast stanowisko mieszkańców nie stanowi swego rodzaju prawa veta wobec planowanej inwestycji, gdyż udział społeczeństwa nie jest swoistym referendum w tej sprawie, a zgłaszane uwagi i żądania mogą być wzięte pod uwagę, ale nie mogą zdeterminować treści rozstrzygnięcia. Kolegium ustosunkowując się do zarzutu braku przeprowadzenia oceny oddziaływania skumulowanego, wyjaśniło, iż zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 3 lit. b uioś, raport oddziaływania na środowisko powinien zawierać informacje na temat powiązań z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych, zrealizowanych lub planowanych, dla których wydano decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia - w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania z planowanym przedsięwzięciem. W niniejszej sprawie autor raportu dokonał analiz i obliczeń w stosunku do oddziaływań skumulowanych planowanej inwestycji z najbliżej położoną fermą drobiu zlokalizowaną w [...]; obliczenia wykonano w odniesieniu emisji do powietrza podstawowych substancji, tj.: siarkowodoru, amoniaku i pyłu PM 10. Na podstawie wyników obliczeń określono, iż zostanie zapewniona wymagana ochrona powietrza wynikająca z przepisów rozporządzenia z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu, zaś oddziaływanie skumulowane fermy inwestora w najgorszych warunkach pracy instalacji mieści się w granicach norm określonych obowiązującymi przepisami i spełniony jest warunek art. 144 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska (standardy jakości powietrza zostaną dotrzymane). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. F.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, art. 8, art. 15 kpa i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 80 uioś przez zignorowanie kwestii czy inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego; 2. art. 77 kpa i art. 66 uioś, w szczególności ust. 1 pkt 3 lit. b tego artykułu, przez uznanie raportu za kompleksowy i rzetelny mimo, iż nie zawiera on wyliczeń oddziaływania skumulowanego z fermą zlokalizowaną w Myślinie oraz pominięcie oddziaływania skumulowanego innych działających już ferm; raport uznano za spójny mimo, iż zawiera on sprzeczne informacje dotyczące tego, które ferma jest najbliżej zlokalizowana; 3. zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 oraz art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego w sprawie; 4. zasady pogłębiania zaufania wyrażonej w art. 8 oraz art. 107 § 3 kpa; 5. zasady swobodnej oceny materiału dowodowego z art. 80 kpa poprzez prowadzenie postępowania i wydawanie decyzji mimo nieposiadania kompletnego materiału dowodowego oraz art. 107 § 1 pkt 6 w związku z art. 107 § 3 kpa przez odwoływanie się w treści decyzji do zapisów raportu, postanowień i opinii, podczas gdy organ tymi dokumentami nie dysponował; 6. art. 66 uioś z uwagi na braki raportu ooś inwestora m.in. w zakresie analizy racjonalnego wariantu alternatywnego; 7. art. 66 ust. 1 pkt 11 lit. a uioś z uwagi na braki raportu ooś inwestora m.in. w zakresie analizy z dokumentami strategicznymi istotnymi z punktu widzenia przedsięwzięcia; 8. art. 66 ust. 1 pkt 1 uioś z uwagi na brak odniesienia się w raporcie ooś oraz aneksie nr 1, 2 i 3 do uwag Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...]. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie skarżącej zgodnie raportem ooś, opinią sanitarną [...] oraz stanowiskiem organu I instancji zaprezentowanym na rozprawie administracyjnej inwestycja wymaga uzyskania pozwolenia zintegrowanego, co jest równoznaczne z koniecznością opracowania planu nawożenia. Jednak decyzja organu I instancji nie nakłada na inwestora obowiązku złożenia planu nawożenia w ramach analizy porelizacyjnej, a SKO nie odniosło się do powyższej kwestii. Ponadto raport inwestora jest nie spójny, bowiem inwestor podaje sprzeczne informacje tj. najpierw stwierdza, że najbliższą fermą ma być ferma znajdująca się na działce [...] w [...], a następnie, że ferma na działce [...] w [...], która zlokalizowana jest o 40 metrów bliżej niż pierwsza. Dodatkowo raport jest nierzetelny w obliczeniach dotyczących oddziaływania skumulowanego emisji z innymi obiektami hodowlanymi, bowiem dokonano go dla dowolnej fermy zlokalizowanej w pobliżu. Przepisy nie definiują zasięgu jaki powinno się brać pod uwagę przy obliczaniu oddziaływania skumulowanego, jednak bez wątpienia musi to być zasięg referencyjny. Działka [...] otoczona jest dziewięcioma inwestycjami typu chlewnie i kurniki. Reasumując inwestor do wykonania obliczeń oddziaływania skumulowanego przyjął fermę hodowlaną, która ani nie jest najbliższa ani największa. Ponadto zdaniem skarżącej raport inwestora oraz wycinek mapy ewidencyjnej znajdującej się w decyzji organu I instancji w sposób jednoznaczny wskazuje, iż znaczące oddziaływanie przedsięwzięcia zamknie się w granicach działek inwestycyjnych tj. działek o numerach [...], [...], [...] i [...] położonych w [...]. Wobec tego organ I instancji niezasadnie rozszerzył krąg stron postępowania o działkę [...] położoną w [...], która bezpośrednio graniczy z działką [...]. Działka [...] zdaniem organów obu instancji znajduje się "w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia", a bezpośrednio przylegająca do niej działka [...], na której znajdują się 3 obiekty inwentarskie zdaniem organu I i II instancji nie zasługuje na wliczenie w poczet inwestycji względem, których winno liczyć się oddziaływanie skumulowane. Skarżąca podkreśliła również, iż organ odwoławczy nie odniósł się do wszystkich zarzutów jej odwołania, mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. kwestii posadzenia krzewów bądź drzew, które mają chronić przed wydmuchiwanymi odorami przez wentylatory znajdujące się na poziomie 6,5 metra nad poziomem terenu, ustalenia dla pojedynczego wentylatora maksymalnej mocy na poziomie 74,9 dB skoro z raportu inwestora wynika, iż moc wszystkich zainstalowanych wentylatorów nie przekroczy tego poziomu oraz pomięcia braku drogi dojazdowej. W opinii skarżącej istnieje również prawdopodobieństwo, że postępowanie było prowadzone nie na podstawie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów, lecz nie potwierdzonych kopii dokumentów. Nadto organy nie dokonały rzetelnego porównania wariantu inwestorskiego z alternatywnym oraz rzeczowego odniesienia się do celów środowiskowych wynikających z dokumentów strategicznych istotnych z punktu widzenia przedsięwzięcia. Jak zauważyła skarżąca Marszałek Województwa [...] w uwagach zawartych w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] stwierdził, że w uzupełnieniu raportu ooś w sposób niewystarczający odniesiono się do ust. III pkt 2 wezwania RDOŚ W [...] z [...] maja 2017 r. znak [...]w zakresie oceny wpływ inwestycji na zasoby naturalne, w tym zasoby dyspozycyjne wód. W uzupełnieniu raportu brak jest załącznika graficznego z lokalizacją ujęcia wody wraz z zaznaczeniem zasięgu leja depresji dla danego ujęcia i dla hodowli sąsiednich. W raporcie, jak i jego późniejszych uzupełnieniach, nie zdefiniowano też co w przypadku gdy pojemność kanałów podrusztowych będzie niewystarczająca, na co zwrócono uwagę w ww. piśmie z 23 czerwca 2017 r. Inwestor posiada 60 ha, natomiast areał umożliwiający zagospodarowanie gnojowicy z planowanej inwestycji to ok. 518 ha. Tym samym nie słuszne jest stanowisko Kolegium, że raport ooś inwestora jest kompletny, rzetelny i kompleksowy. Skargę na decyzję SKO z dnia [...] września 2018 r. wniosła również I. M., podtrzymując dotychczas wniesione zarzuty oraz uwagi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i ustaleń stanu faktycznego przy braku przeprowadzenia pełnej analizy i oceny wniesionych zarzutów jak i dowodów mogących mieć istotne znaczenie dla sprawy. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na powyższe skargi SKO wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 22 lipca 2020 r. uczestnik postępowania J. P. wniósł o oddalenie skarg, uznając zarzuty skarg za bezpodstawne. Inwestor podzielił stanowisko organu oraz stwierdził, że zarzuty w zakresie rzekomych braków przełożonego raportu nie zasługują na uwzględnienie. Postanowieniem z dnia 22 października 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył sprawę ze skargi A. F. o sygn. akt IV SA/Wa 3234/18 ze sprawą ze skargi I. M. o sygn. akt IV SA/Wa 3235/18 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzenia pod sygn. akt IV SA/Wa 3234/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gmin [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie czterech budynków inwentarskich (chlewni) w systemie rusztowym o obsadzie 2.000 sztuk każdy (1120 DJP) na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów numerami [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w [...]. Przypomnieć należy, że przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było ustalenie, na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 i nast. uioś, środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o którym mowa w § 2 ust.1 pkt 51 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (chów lub hodowla zwierząt w liczbie nie mniejszej niż 210 dużych jednostek przeliczeniowych inwentarza - DJP). W ocenie Kolegium oraz organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważniał do pozytywnego rozpatrzenia wniosku inwestora, tj. do ustalenia dla planowanego przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań. Pozytywne rozstrzygnięcia organów obu instancji jest jednak przedwczesne, albowiem zarówno organ I instancji, jak i II instancji, nie dokonał prawidłowej analizy racjonalnego wariantu alternatywnego oraz nie wyjaśnił istotnych wątpliwości związanych z oddziaływaniem skumulowanym emisji z innymi obiektami hodowlanymi, zagospodarowaniem gnojowicy oraz uciążliwością odorową przedsięwzięcia. Ustalanie decyzją administracyjną środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco (zawsze lub tylko potencjalnie) oddziaływać na środowisko odbywa się na zasadach i w trybie, który regulują przepisy Działu V Rozdziału 3 (art. 71 – 87) uioś. Z art. 59 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy wynika, iż realizacja przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko (tj. przedsięwzięcia, którego dotyczy niniejsza sprawa) wymaga przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Tym samym ustalenie środowiskowych uwarunkowań dla każdego z tego rodzaju przedsięwzięć każdorazowo łączy się z obowiązkiem przeprowadzenia pełnej oceny tego oddziaływania (a zatem inaczej niż ma to miejsce w odniesieniu do przedsięwzięć, jedynie potencjalnie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gdzie na zasadach określonych w art. 59 ust. 1 pkt 2 i 63-65 uioś dopuszczalne jest przeprowadzanie wyłącznie oceny uproszczonej). Istotę prawną oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko zawarto w art. 3 ust. 1 pkt 8 uioś, wskazując iż przez ocenę tę należy rozumieć postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko planowanego przedsięwzięcia, obejmujące w szczególności: a) weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, b) uzyskanie wymaganych ustawą opinii i uzgodnień, c) zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu. Uznać należy, iż postępowanie w sprawie oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na środowisko służy zidentyfikowaniu wszystkich potencjalnych zagrożeń dla środowiska, mogących wiązać się z realizacją przedsięwzięcia, a następie wskazaniu rozwiązań eliminujących lub minimalizujących te zagrożenia. Stosownie do powyższego, zgodnie z art. 62 ust. 1 ww. ustawy, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia: 1) bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na: a) środowisko oraz zdrowie i warunki życia ludzi, b) dobra materialne, c) zabytki, ca) krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, d) wzajemne oddziaływanie między elementami, o których mowa w lit. a-ca, e) dostępność do złóż kopalin; 1a) ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych; 2) możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 3) wymagany zakres monitoringu. W myśl art. 80 ust. 1 uioś jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1; 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Obowiązkiem organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko jest poczynienie wszechstronnych ustaleń na temat spodziewanego oddziaływania przedsięwzięcia na szeroko rozumiane środowisko, w tym na ludzi (art. 62 ust.1 pkt 1 ww. ustawy). Zgodnie z art. 85 ust. 2 pkt 1 uioś przeprowadzenie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, obliguje organ do zawarcia w uzasadnieniu wydanej decyzji, niezależnie od wymagań wynikających z przepisów postępowania: a) informacji o przeprowadzonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa oraz o tym, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę, i w jakim zakresie zostały uwzględnione uwagi i wnioski zgłoszone w związku z udziałem społeczeństwa, b) informacji, w jaki sposób zostały wzięte pod uwagę i w jakim zakresie zostały uwzględnione: - ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, - uzgodnienia i opinie organów, o których mowa w art. 77 ust. 1, - wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone, c) uzasadnienia stanowiska, o którym mowa w art. 82 ust. 1 pkt 4. W ocenie Kolegium i organu I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy upoważniał do pozytywnego rozpatrzenia wniosku inwestora, tj. do ustalenia dla planowanego przedsięwzięcia środowiskowych uwarunkowań. Pozytywne rozstrzygnięcia organów obu instancji jest jednak przedwczesne, albowiem organ II instancji, nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji jego analizy. Organ wydający decyzję środowiskową oparł swoje ustalenia i oceny głównie o raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko w zakresie wyznaczonym w art. 62 ust. 1 uioś. Niewątpliwie raport jest najważniejszym dowodem w sprawie i jego racjonalność, logiczność, obiektywizm przedstawionej przez inwestora argumentacji powinien być poddany wnikliwej analizie organu wydającego decyzję, w szczególności pod kątem zawartości wyszczególnionej w art. 66 uioś. Raport ooś powinien uwzględniać wszystkie potencjalne zagrożenia środowiskowe związane z realizacją planowanej inwestycji. Powinien on być wszechstronnie przeanalizowany przez organ decyzyjny, a pojawienie się wątpliwości co do jego kompletności czy rzetelności ocen w nim przedstawionych zobowiązuje organ prowadzący postępowanie w pierwszej kolejności do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy. Organ odwoławczy swoje przekonanie o rzetelności i kompletności raportu oparł niewątpliwie na błędnym uznaniu o wiążącym charakterze pozytywnego stanowiska wyrażonego przez RDOŚ w [...] i Marszałka Województwa [...]. Organ pominął przy tym fakt negatywnej opinii [...] w [...], który zwrócił uwagę, że planowana inwestycja będzie generowała duże ilości substancji odorowych zagrażających w sposób bezpośredni ludziom. Zauważyć należy, że w toku postępowania administracyjnego organy wzywały Burmistrza Miasta i Gminy [...] do uzupełnienia raportu ooś, co następnie inwestor czynił. Jednakże sama okoliczność, iż raport ooś został uzupełniony zgodnie z wytycznymi, nie zwalnia organów od jego dalszej merytorycznej analizy. Organ odwoławczy nie dostrzegł, że przedstawione przez inwestora informacje (po uzupełnieniu) nadal są nie wystarczające do dokonania oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym do wydania pozytywnej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż raport zawierający elementy określone w art. 66 uioś oraz przeważająca pozytywna opinia co do raportu nie stanowi sama przez siebie o tym, iż raport został sporządzony z zachowaniem rzetelności, a tym samym powinien zostać w pełni zaakceptowany przez organ prowadzący postępowanie w zakresie ustaleń środowiskowych. W niniejszej sprawie organy nie tylko nie dokonały weryfikacji raportu, ale i bezkrytycznie przyjęły zawarte w nim ustalenia za swoje. Sąd wskazuje, że uzgodnienie ma charakter wiążący w odniesieniu do warunków określonych przez organ uzgadniający, które z kolei powinny znaleźć odzwierciedlenie w wydawanej ewentualnej pozytywnej decyzji, ale nie oznacza to, iż raport podlega pełnej akceptacji i obliguje do wydania decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania. Nie można zgodzić się z tym, że organ prowadzący postępowanie ocenowe z chwilą dokonania uzgodnienia przez właściwe organy traci swoje kompetencje do rozpatrzenia wniosku i samodzielnej oceny czy możliwe i dopuszczalne jest wydanie pozytywnej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania. Takie rozumienie roli organu uzgodnieniowego jest sprzeczne z treścią przytaczanego art. 80 ust. 1 uioś. Organ właściwy do prowadzenia postępowania o ustalenie środowiskowych uwarunkowań jest upoważniony do samodzielnej oceny kompletności i merytorycznej zawartości raportu złożonego przez wnioskodawcę. W tej konkretnej sprawie pozytywne stanowisko organu uzgodnieniowego nie mogło być traktowane jako rezultat wnikliwej analizy raportu ooś, zwłaszcza, iż PPIS wydała opinię negatywną. Organ odwoławczy powołując się na informacje zawarte w raporcie oraz jego uzupełnieniach i dokonując porównania z warunkami wymienionymi w art. 66 uioś, pominął konieczność oceny merytorycznej zawartości tych elementów w raporcie. Zdaniem Sądu oceny takiej w ogóle nie dokonał i poprzestał na analizie dokonanej przez organ uzgodnieniowy. Sąd zwraca uwagę, że przedłożony raport nie zawiera także rzetelnego wariantu alternatywnego, pomimo iż Inwestor jest zobligowany do jego przedłożenia.. Jak wynika z art. 81 ust 1 uioś, jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, za zgodą wnioskodawcy, wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji lub, w razie braku zgody wnioskodawcy, odmawia zgody na realizację przedsięwzięcia. Odnosząc się do przedstawionych w raporcie wariantów realizacji planowanego przedsięwzięcia wskazać należy, że racjonalny wariant alternatywny, który był analizowany w toku opracowywania raportu, przy zachowaniu tego samego rodzaju przedsięwzięcia na tym samym terenie, polegał na zmianie systemu chowu trzody chlewnej z rusztowego na ściołowy. W zakresie tego wariantu w raporcie wskazano, że przy wykorzystaniu ściółki konieczne jest pozyskiwanie słomy, co generuje koszty (prasowanie i zbiór). Ponadto obliczono, że przy hodowli w systemie ściołowym emisja NH3 (amoniaku) będzie o ok. 64% wyższa niż w przypadku chowu rusztowego. Na porównywalnym poziomie będą natomiast emisje azotu w obu wariantach. Racjonalny wariant powinien być alternatywą dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę. Tak opisany wariant alternatywny nie stanowi alternatywy dla wariantu proponowanego przez wnioskodawcę, a jedynie pozorny wariant alternatywny. Z orzecznictwa NSA wynika, że akceptacja raportu, co do którego istnieją wątpliwości, stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu znacznym. Inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 uioś, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Kryterium ekonomiczne w tym również zasada zrównoważonego rozwoju, może stanowić element uzasadnienia wyboru określonego wariantu, ale nie usprawiedliwia pominięcia w raporcie, co do zasady, analizy racjonalnego wariantu alternatywnego, jak również wariantu najkorzystniejszego dla środowiska. Zdaniem Sądu, nie uzasadniono prawidłowo wyboru przedstawionych w raporcie wariantów. W literaturze zwrócono uwagę, że "wariantowanie" przedsięwzięcia obejmuje: lokalizację przedsięwzięcia, zagospodarowanie terenu, rozwiązania dotyczące obiektów zewnętrznych, sieci transportu, zasilania, organizacji robót, doboru materiałów, czasu realizacji oraz inne (zob. G. Dobrowolski, Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, Toruń 2011, s. 189). Trzeba pamiętać, iż wariantowość przedsięwzięcia ma ten cel aby organ mógł racjonalnie dokonać wyboru najbardziej korzystnego dla środowiska wariantu realizacji przedsięwzięcia. W niniejszej sprawie racjonalną alternatywą byłoby przedstawienie innego wariantu realizacji przedsięwzięcia, który nie tylko jest możliwy do realizacji, ale też nie jest mniej korzystny dla środowiska. Zamiarem ustawodawcy było bowiem stworzenie warunków dla szerszego wyboru, niż tylko wyboru pomiędzy realizowaniem przedsięwzięcia a jego zaniechaniem. Chodziło o wybór pomiędzy wariantami oddziałującymi w różny sposób na środowisko. Inaczej ustawodawca nie nakazywałby w art. 66 ust. 1 pkt 6 uioś określania przewidywanego oddziaływania na środowisko analizowanych wariantów. W okolicznościach niniejszej sprawy z uwagi na pozorny wariant alternatywny, niemożliwe jest dokonanie oceny, czy zasadne jest realizowanie przedmiotowego przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez inwestora. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż wybór wariantu ma istotny wpływ na środowisko, dlatego też inwestor jest obowiązany przedłożyć taki raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w którym zostanie rzetelnie przedstawiona analiza wszystkich wariantów, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy ooś, a nie tylko wariantu, którym z przyczyn oczywistych inwestor jest zainteresowany. Jak wyżej wskazano, raport powinien zawierać opis trzech wariantów, w opisie których powinny być zachowane jednakowe proporcje. Podsumowując w ocenie Sądu, przedstawiony w raporcie wariant alternatywny nie spełnia wymogu przewidzianego w art. 66 ust. 1 pkt 5 i 6 uioś. Z uwagi na powyższe opis wyboru wariantu najkorzystniejszego dla środowiska, w tym wypadku inwestora, przy pozornym racjonalnym raporcie alternatywnym, i stwierdzenie, że będzie on lepiej zabezpieczał środowisko jako całość, jest przedwczesne. Ponadto niewątpliwie przedstawiony przez inwestora raport nie zawiera w istocie oceny skumulowanego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Organ również nie wziął pod uwagę, iż w okolicy znajduje się więcej takich przedsięwzięć, które łącznie z planowanym mogą mieć znaczny wpływ na środowisko. Przepis art. 63 ust. 1 pkt 1 lit. b uioś określa kryteria brane pod uwagę przy dokonywaniu takiej oceny. Nakazuje on m.in. uwzględnić jako kryterium, powiązania z innymi przedsięwzięciami, w szczególności kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych, dla których została wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdujących się na terenie, na którym planuje się realizację przedsięwzięcia, oraz w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia lub których oddziaływania mieszczą się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w zakresie, w jakim ich oddziaływania mogą prowadzić do skumulowania oddziaływań z planowanym przedsięwzięciem. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że ocena oddziaływania była obowiązkowo wymagana, a raport powinien być odzwierciedleniem podlegających ocenie zagadnień. Kumulowanie się oddziaływań przedsięwzięć realizowanych i zrealizowanych stanowi więc konieczny element przeprowadzanej oceny oddziaływania na środowisko w sytuacji, gdy zachodzi jakakolwiek wątpliwość co do możliwości kumulacji oddziaływań. Z raportu wynika, że dokonano analiz i obliczeń w stosunku do oddziaływań skumulowanych planowanej inwestycji z najbliżej, zdaniem autora raportu, położoną fermą drobiu zlokalizowaną w [...]. Organy obu instancji powieliły to stanowisko nie przeprowadzając w tym zakresie własnej oceny. Natomiast już na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego strony postepowania wskazywały, że na terenie powiatu [...] następuje ekspansja przemysłowego chowu zwierząt, a zgodnie z opinią PPIS w [...] emisja substancji odorowych będzie wykraczała swym zasięgiem poza obszar planowanego przedsięwzięcia. Oczywistym jest również, iż przy inwestycjach z zakresu ferm hodowlanych (kurników, chlewni, itd.) istotne znaczenie ma kwestia ewentualnej uciążliwości odorowej tych obiektów. Zasięg takiej uciążliwości musi być zatem zbadany w każdej takiej sprawie. Okolicznością bezspornie utrudniającą badanie ww. uciążliwości jest brak w obowiązującym systemie prawa norm określających dopuszczalne wartości odorów, w tym w szczególności odorów emitowanych przez fermy hodowlane (brak norm odorowych). Sąd przychyla się jednakże do tej linii orzecznictwa sądowego, która stoi na stanowisku, iż taki stan normatywny bynajmniej nie zwalania organów orzekających w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań z obowiązku dokładnego wyjaśnienia, czy ryzyko wystąpienia uciążliwości odorowej wystąpi w danej sprawie i w jaki sposób uciążliwości tej można zapobiec (por. np. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1238/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1196/17). Jak już wspomniano, brak regulacji odorowych wprawdzie utrudnia dokonywanie koniecznych ustaleń faktycznych, ale w żadnym razie ich nie uniemożliwia, w szczególności przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych. W sytuacji, w której inwestycje z zakresu ferm hodowlanych nie należą do przedsięwzięć co do istoty nowatorskich, eksperymentalnych a przeciwnie do przedsięwzięć realizowanych i funkcjonujących co najmniej od kilkudziesięciu lat, to w oczywisty sposób różne aspekty tego funkcjonowania, w tym powodowanie uciążliwości odorowych (w tym w szczególności typowy zasięg terytorialny takich uciążliwości, jak też co najmniej szacunkowa skala natężenia takiej uciążliwości) są bez wątpienia znane osobom posiadającym odpowiednią wiedzę w tym zakresie. Zdecydowanie również należy odrzucić, jako okoliczność mogącą uzasadniać odstępowanie od dokonywania takich ustaleń, rzekomą całkowitą relatywność, czy też subiektywizm ocen co do uciążliwości odorowej danego przedsięwzięcia (pogląd ten miałaby się zatem zasadzać na nieakceptowalnym w ocenie Sądu przekonaniu, iż całkowicie niemożliwym jest, w braku norm odorowych, wskazanie jakiegokolwiek kryterium uciążliwości odorowej). Powyższe stanowisko kłóci się bowiem w oczywisty sposób ze wskazaniami doświadczenia życiowego, w świetle których wprawdzie próg odczuwania uciążliwości odorowej może różnić się w przypadku poszczególnych osób, niemniej okoliczność ta nie jest równoznaczna z nieistnieniem utrwalonej i łatwo dostępnej wiedzy na temat stopni uciążliwości odorowej, odbieranej przez zdecydowaną większość ludzi jako np. niska, średnia, wysoka, czy też bardzo wysoka. Sąd orzekający w niniejszej sprawie wyraża tym samym pogląd, iż wykazanie w toku postępowania administracyjnego, iż w świetle specjalistycznej wiedzy odorowa uciążliwość danego przedsięwzięcia oddziaływałaby w sposób zbyt daleko idący na najbliższe sąsiedztwo (w szczególności zajęte pod zabudowę mieszkalną) upoważnia organ orzekający w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań do odmowy wydania takiej decyzji. Należy w tym kontekście wyraźnie zaznaczyć, iż podstawą odmowy nie jest w tej sytuacji sam sprzeciw lokalnej społeczności (bezspornie bowiem okoliczność tego rodzaju nie może, przy spełnianiu przez przedsięwzięcie wymogów środowiskowych, stanowić samoistnej przeszkody do wydania żądanej przez wnioskodawcę decyzji), a jest nią brak możliwości zapobieżenia istotnemu negatywnemu oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (tj. oddziaływaniu na warunki życia ludzi, o których to warunkach mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. a uioś.). Zagadnienie uciążliwości odorowej należy przy tym ściśle odróżniać od zagadnienia emisji gazów do powietrza (amoniaku, czy też siarkowodoru). Aczkolwiek ww. gazy mają właściwości odorotwórcze, to dotrzymywanie przez inwestora wymogów co do dopuszczalnego pułapu takiej emisji (wymogi te ściśle określają stosowne przepisy wykonawcze) nie można automatycznie utożsamiać z brakiem uciążliwości odorowych. Istotną kwestią w niniejszej sprawie jest zatem ustalenie, czy planowane przedsięwzięcie będzie źródłem emisji odorów oddziałujących w sposób nieakceptowalny na otoczenie terenu inwestycji, tj. w szczególności na pobliską zabudowę mieszkaniową, znajdującą się w odległości ok. 80 metrów od granicy terenu inwestycji. Chodziło zatem o jednoznaczne ustalenie, czy odległość ta jest wystarczająca do uznania, że uciążliwość ta jest z punktu widzenia stałego pobytu ludzi akceptowalna, czy też nie. Istotne znaczenie ma przy tym fakt, iż organy obu instancji przyjęły, że brak unormowań w zakresie stężeń odorantów uniemożliwia porównanie przewidywanych stężeń z poziomami dopuszczalnymi. Jednakże przeprowadzona ocena oddziaływania w zakresie emisji substancji odoroczynnych jak amoniak czy siarkowodór, nie spowodują przekroczenia aktualnie obowiązujących norm, a tym samym nie nastąpi przekroczenie obowiązujących wartości stężeń substancji w powietrzu ze wszystkich źródeł. W ocenie Sądu takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z zaprezentowanym powyżej stanowiskiem w kwestii substancji odoroczynnych. Co prawda Kolegium wskazało na konkretne rozwiązania technologiczno-organizacyjne mające służyć ograniczeniu emisji odorów, jednakże zdaniem Sądu nie jest jasne, czy zaproponowane rozwiązania można traktować jako adekwatne do skali spodziewanej emisji odorów w sytuacji, w której skala tej emisji nie została w żaden sposób oceniona przez organy. Ani w raporcie ani w uzupełnieniach raportu nie dokonano szacunkowej oceny zasięgu oddziaływania odorowego. Natomiast organ odwoławczy badając powyższą kwestię powielił w istocie lakoniczne stanowisko organu I instancji nie dokonując w tym zakresie własnej oceny. Tym samym ani w raporcie ani w pozostałym materiale dowodowym sprawy nie znajduje się analiza, pozwalająca na oszacowanie: 1) zasięgu terytorialnego (raport jedynie przytacza lokalizację najbliższej zabudowy, a za nim organy) 2) skali (natężenia, czasu trwania) w stosunku do planowanej skali inwestycji (przyjmując emisję odoru przypadającą na jedno zwierzę bez wyliczenia przewidywanej obsady) - przewidywanych oddziaływań odorowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do zweryfikowania tezy organu odwoławczego, że odległość planowanego przedsięwzięcia od siedzib ludzkich w połączeniu ze wspomnianymi wcześniej środkami techniczno-organizacyjnymi istotnie zapobiegną nadmiernie uciążliwej ekspozycji ww. sąsiedztwa na oddziaływania odorowe. Podkreślić w tym kontekście należy znaczne rozmiary przedsięwzięcia (4 chlewnie każda o obsadzie do 2.000 sztuk tucznika). W ocenie Sądu powstanie w sprawie wyżej opisanych wątpliwości wymaga przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu uciążliwości odorowej. Sąd przychyla się zatem do stanowiska sformułowanego w wyroku WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 192/13, publ. LEX, w myśl którego: "Skoro organ ma trudności z interpretacją raportu, czy innych specjalistycznych dokumentów złożonych w toku postępowania, winien rozważyć przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który na użytek toczącego się postępowania dokona obiektywnej oceny zarzutów, które odnoszą się do raportu.". Jak już wskazano, konieczność przeprowadzenia w sprawie ww. dowodu bezwzględnie wystąpiła. Sąd, ponownie podkreśla, że brak sparametryzowanych kryteriów dotyczących stopnia ogólnej uciążliwości zapachowej instalacji, nie może uzasadniać odstąpienia w raporcie od jednoznacznej oceny tej uciążliwości. Zasada przezorności uregulowana w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r. poz. 519 ze zm.), zgodnie z którą kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze, obliguje w pierwszej kolejności autora raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, w przypadku, gdy dany rodzaj zagrożenia związanego z realizacją przedsięwzięcia jest trudny do określenia i przewidzenia, do sporządzenia takiej oceny. Jeżeli bowiem z ustaleń faktycznych zinterpretowanych przy wykorzystaniu treści zasady przezorności wynika, że zakres oddziaływania odorowego planowanego przedsięwzięcia jest trudny do przewidzenia, to nie można odstąpić od przeprowadzenia takiej oceny przedsięwzięcia z powołaniem się na brak regulacji prawnych dotyczących jakości zapachowej powietrza. Z treści zasady przezorności, wynika, że dopuszczalne jest ograniczenie bądź zakaz realizacji przedsięwzięcia mogącego negatywnie oddziaływać na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi, także w sytuacji, gdy ta możliwość nie została jeszcze w pełni, naukowymi metodami, dowiedziona i wykazana oraz z uwagi na brak regulacji prawnych w tym zakresie. Zasada przezorności oznacza, że należy zapobiegać wszelkim potencjalnym zagrożeniom dla środowiska poniżej poziomu, od którego należy już liczyć się z prawdopodobieństwem ich wystąpienia w przyszłości, wykorzystując w tym celu osiągnięcia nauki techniki. W postępowaniu w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia opartym na zasadzie przezorności istotne znaczenie ma odsunięcie wszelkich potencjalnych zagrożeń związanych z realizacją planowanego przedsięwzięcia. Ingerencje w środowisko powinny być ograniczone niezależnie od rozpoznanego stopnia istniejących obciążeń, tzn. niezależnie od norm imisji. Zakres dozwolonej ingerencji wyznacza dokonanie redukcji emisji w stopniu określonym za pomocą progresywnych reguł techniki (zob. J. Rotko, Normy techniczne w prawie ochrony środowiska, Wrocław 2000, s. 39.). Brak norm prawnych określających standardy zapachowe instalacji nie może stanowić uzasadnienia dla odstąpienia od stosowania zasady przezorności. Obowiązywanie tej zasady jest konsekwencją potencjalnego ryzyka związanego z wystąpieniem bezpośredniego i pośredniego wpływu przedsięwzięcia na środowisko oraz życie i zdrowie ludzi. Oznacza to, że nawet w sytuacji, kiedy to ryzyko nie może być w pełni udowodnione, udokumentowane lub jego skutki nie mogą być w pełni ustalone z uwagi na niewystarczający stan danych naukowych i wiedzy technicznej oraz brak regulacji prawnych istnieje obowiązek stosowania zasady przezorności. Należy również zauważyć, że w raporcie, jak i jego późniejszych uzupełnieniach nie wyjaśniono kwestii zagospodarowania gnojowicy planowanej inwestycji. Produkcja gnojowicy będzie wynosiła 24.493 m3. Areał umożliwiający zagospodarowanie takiej wielkości gnojowicy wynosi ok. 518 ha, natomiast inwestor posiada 60 ha. Autor raportu nie wskazał w jaki sposób będzie ona zagospodarowana, a jedynie stwierdził ogólnie, że nawóz ten będzie wykorzystywany na gruntach własnych inwestora bądź przekazywany innym podmiotom na podstawie stosownych umów do rolniczego wykorzystywania. Oceniając tą kwestię organ odwoławczy wskazał, że w stosunku do gospodarki gnojowicą będzie ona zagospodarowana zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu. Takiej oceny organu nie można uznać za wystarczającą, bowiem powielenie stanowiska autora raportu nie stanowi o rzetelności dokonanej oceny, która musi spełniać wymogi art. 85 ust. 2 pkt 1 uioś. Reasumując organy I i II instancji nie dokonały zatem rzetelnej oceny raportu. Organ ocenia raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko swobodnie, nie jest zatem związany tym raportem. Może go przyjąć, jeśli uzna, że zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, ale może go całkowicie lub częściowo zdyskwalifikować. Organy przeprowadzając ocenę raportu ograniczyły się w uzasadnieniach decyzji do powołania się na konkluzje zawarte w tym dokumencie oraz stanowisko organów uzgodnieniowych. Natomiast nie sprawdzono na jakich przesłankach sporządzający raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko oparł swoje wnioskowanie i nie skontrolowano prawidłowości rozumowania autora raportu. To organ, a nie sporządzający raport, decyduje o załatwieniu sprawy. Inwestor składając raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko przedstawia dokument prywatny w kwestii faktycznej, której rozstrzygnięcie jest niezbędne do wydania przez organ decyzji środowiskowej. Sam raport podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po wyjaśnieniu zastrzeżeń strony do raportu i pełnego zebrania materiału dowodowego, organ może dokonać ustaleń i ocen potrzebnych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie zobowiązany do ponownego i wyczerpującego rozważenia całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Analiza w tym zakresie winna znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia skonstruowanym stosownie do art. 107 § 3 kpa. Należy podkreślić, że treść raportu należy rozpatrywać w kategorii wytycznych dotyczących realizacji przedsięwzięcia zgodnie z wiedzą specjalistyczną oraz wymaganiami prawa ochrony środowiska. Jedną z istotnych cech charakterystycznych postępowania dotyczącego ocen oddziaływania na środowisko jest prewencyjne zapewnienie celów ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Jego podstawowym celem jest dostarczenie wiedzy na temat ograniczenia potencjalnych negatywnych skutków przedsięwzięcia na środowisko. W ocenie planowanego przedsięwzięcia szczególną rolę odgrywa ogólny cel w postaci ograniczenia potencjalnych negatywnych sutków np. danej inwestycji budowlanej na środowisko. Ocena raportu powinna zmierzać do zidentyfikowania wszystkich potencjalnych zagrożeń środowiskowych związanych z realizacją planowanej inwestycji, co jest niezbędne do wyznaczenia konkretnych wymagań ochrony środowiska, które muszą zostać uwzględnione na kolejnych etapach procesu inwestycyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 1858/13). Raport powinien uszczegółowiać wymagania ochrony środowiska w związku z realizacją przedsięwzięcia. Istnieje w związku z tym konieczność weryfikacji wszystkich elementów treści raportu zgodnie z zasadami prawa ochrony środowiska, w szczególności dotyczy to, jak już wyżej wspomniano, badania zgodności ustaleń dotyczących oddziaływań odorowych z treścią zasad prewencji i przezorności. Biorąc powyższe pod uwagę przedłożony raport nie spełnia przesłanek wymienionych w art. 66 uioś, a tym samym nie może być uznany za dowód w sprawie, że planowana inwestycja nie stwarza potencjalnych zagrożeń dla środowiska oraz zdrowia ludzi. Orzekanie na podstawie wadliwego raportu stanowi naruszenie przepisów postępowania skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Brak ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy stanowi naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 kpa. Takie naruszenie przepisów procedury administracyjnej mogło mieć istotny wpływ na treść wydanych w tej sprawie decyzji administracyjnych w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W konsekwencji skoro organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji dotkniętą naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, to tym samym powielił te naruszenia i dodatkowo orzekł z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie uwzględnić wyrażoną przez Sąd ocenę prawną i wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia braków raportu, a następnie przeprowadzić postępowanie z zagwarantowaniem praw stron i udziału społeczeństwa, w którym powinien dokonać wszechstronnej i wnikliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. W szczególności organ weźmie pod uwagę łącznie okoliczność złożenia protestów mieszkańców przeciwko planowanemu przedsięwzięciu, negatywną opinię sanitarną i oddziaływanie odorowe. Z powyższych względów Sąd orzekł jak w punkcie 1. sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.; dalej "ppsa") O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął w punkcie 2. wyroku, na mocy art. 200 ppsa, zasądzając na rzecz skarżących A. F. i I. M. kwoty po 200 zł, stanowiące równowartość uiszczonych przez nie wpisów sądowych.