IV SA/Wa 3242/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3242/15, odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań dla realizacji przedsięwzięcia postanawia: - utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 22 stycznia 2016 r. A. W. w piśmie z dnia 9 listopada 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 30 listopada 2015 r. skarżący nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. We wniosku A. W. oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką – studentką I roku studiów dziennych, a na ich dochody składa się emerytura skarżącego w wysokości 1.981,32 zł oraz żony skarżącego – 666,00 zł. Stwierdził ponadto, że posiada dom o pow. 120 m2, nieruchomość rolną zabudowaną budynkiem gospodarczym oraz inwentarz żywy (20 kur) a także samochód osobowy. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał ponadto, że podstawowym obciążeniem domowego budżetu są wydatki związane ze studiami córki (ok. 1.600 zł. miesięcznie). Wśród innych wydatków wymienił opłaty za: gaz (26 zł.), prąd (155,34 zł.), wodę (176 zł.), odpady komunalne (18 zł.), podatek od nieruchomości, ubezpieczenie nieruchomości oraz samochodu (64 zł.) W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący przy piśmie z 11 stycznia 2016 r. wnioskodawca nadesłał wyciągi z rachunków bankowych, kopie rachunków za gaz, energię elektryczną, telefon, wywóz nieczystości, decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, kopię umowy najmu pokoju przez jego córkę (czynsz najmu 750 zł. miesięcznie). Wyjaśnił, ze gospodarstwo rolne prowadzi syn i to on pobiera dopłaty bezpośrednie. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych z uwagi na posiadane oszczędności. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw wskazując, iż środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym "w zdecydowanej większości" są własnością jego syna, który obecnie przebywa za granicą. Wyjaśnił, że syn przekazuje mu pieniądze, ponieważ nie ma własnego konta w Polsce. Ponadto wskazał, że żona jest osobą chorą i wymaga opieki lekarskiej. Zdaniem skarżącego nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r. - rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie zaznaczenia wymaga, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym wymagalnym od skarżącego kosztem jest wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wynika z tego, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Trzeba również wyjaśnić, że obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową strony skarżącej oraz jej zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że utrzymuje się wraz z żoną ze świadczeń emerytalnych w wysokości 2.650 netto. Natomiast z przedstawionego wyciągu rachunku bankowego wynika, że skarżący dysponuje kwotą 4.716,28 zł. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że referendarz sądowy prawidłowo ocenił, iż skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Przy ocenie czy sytuacja finansowa strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze pod uwagę nie tylko wysokość uzyskiwanych dochodów, ale również jej stan majątkowy. W niniejszym przypadku zauważenia wymaga, że skarżący oprócz stałego dochodu posiada oszczędności, które umożliwiają pokrycie kosztów postępowania sądowego (na obecnym etapie uiszczenia wpisu od skargi). Trzeba zauważyć, że ta okoliczność nie jest sporna, ponieważ została ona podana przez skarżącego w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy (rubryka 7.2.1 wniosku o przyznanie prawa pomocy - oszczędności zgromadzone na rachunkach bankowych lub w gotówce 1.338,86 zł.). Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, trzeba zauważyć, że z rachunków nadesłanych przez skarżącego nie wynika, aby wpłacał on osobiście na rachunek oszczędnościowy środki pieniężne. Środki pochodzące z dopłat zostały przez skarżącego wypłacone (27 listopada 2015 r.), zaś w dniu 7 stycznia 2016 r. skarżący przelał środki pieniężne z rachunku, z którego wyciąg nadesłał do akt sprawy na inny rachunek, o którym nie wspomniał ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy ani w piśmie z 11 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreśla, że skarżący powinien traktować koszty sądowe równorzędnie z innymi istotnymi wydatkami. Środki finansowe przekazywane przez skarżącego i jego żonę na cele kultu religijnego nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami na rzecz Skarbu Państwa. Niewątpliwie uzyskiwany dochód przez skarżącego i jego żonę nie jest wysoki, jednak nie pozwala zaliczyć go do kręgu osób ubogich, będących w trudnej sytuacji materialnej, która uniemożliwia pokrycie pełnych kosztów sądowych. Należy ponadto zauważyć, że z wyciągu z rachunku bankowego skarżącego wynika, ze prowadzi on handel okazjonalny (w dniu 9 listopada 2015 r. uiścił opłatę za zajecie pasa drogowego), co oznacza, że emerytura nie jest jedynym źródłem utrzymania skarżącego. Jak wynika z decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. wnioskodawca jest właścicielem nie tylko domu ale także innych budynków. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał zatem, jak wymaga tego art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 3, art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.