IV SA/Wa 3259/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Agnieszka Jastrzębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. G. i W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazania przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, zwanej dalej K.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. i W.G. od decyzji Burmistrza L. z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...], nakazującej M. i W.G., właścicielom nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Stan sprawy przedstawiał się następująco. Burmistrz L. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...], nakazał M. i W.G., właścicielom nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] , oznaczonej jako działka nr [...], przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M. i W.G., wskazując, że nakaz nie jest uzasadniony ekologicznie ani ekonomicznie. Rozpatrując powyższą sprawę Kolegium zważyło, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2016 r., poz. 250, ze zm.) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl art. 5 ust. 7 tej ustawy w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. W ocenie SKO organ pierwszej instancji podjął czynności zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, że: 1) w kwietniu 2016 r. zakończona została realizacja inwestycji, polegającej na budowie sieci kanalizacyjnej na obszarze części L. i nieruchomość położona w L. przy ul. [...] , oznaczonej jako działka nr [...] posiada od tego czasu możliwości techniczne przyłączenia do sieci miejskiej (oświadczenie Prezesa Zarządu Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w L. sp. z o.o. z dnia 7 kwietnia 2016 r.); 2) istnieje techniczna możliwość przyłączenia ww. nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (protokół określający możliwość przyłączenia nieruchomości z dnia 19 kwietnia 2016 r.); 3) nieruchomość nie jest podłączona do sieci kanalizacyjnej i nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków (ustalenia własne organu wynikające z uzasadnienia decyzji i nie kwestionowane przez stronę). SKO wywodziło, że biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, obowiązkiem organu I instancji było wydanie decyzji nakazującej właścicielce nieruchomość przyłączenie do sieci kanalizacyjnej. Kontrola przeprowadzonego postępowania nie wykazała również aby organ pierwszej instancji uchybił obowiązkom określonym w K.p.a. SKO wyjaśniło, że wyłącznie w przypadku istnienia na nieruchomości przydomowej oczyszczalni ścieków możliwe jest odstąpienie od nakazu przyłączenia nieruchomości do kanalizacji. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W skardze z dnia 20 listopada 2016 r. wniesionej przez M. i W.G., skarżący poinformowali, że budynek stanowiący ich własność został zaprojektowany, wybudowany, a następnie odebrany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu W. z dnia [...] lipca 2007 r. decyzją nr [...] wraz z instalacją wodno-kanalizacyjną, co przesądza o jego zgodności z prawem, bowiem nie może ono działać wstecz. Skarżący wskazali, że w chwili odbioru budynku w 2007 r. miał on wszelkie wymagane przepisami instalacje, a instalacja jego kanalizacyjna kosztowała w czasie budowy kilkanaście tysięcy złotych. Koszty przyłączenia instalacji kanalizacyjnej w warunkach skarżących (daleko od drogi, duża różnica poziomów, mocno uzbrojony teren) to - wg wyceny firmy wykonującej takie przyłącza – 23.000 zł. Zdaniem skarżących jeżeli wymogi prawne zmieniły się, to mogą one dotyczyć jedynie obiektów nowowznoszonych. Skarżący przytoczyli przykłady odnoszące się do braku prawnych podstaw do wymiany przewodów aluminiowych w miejsce miedzianych i wymiany dachów eternitowych na bezpieczne technologie. Dodali, że nie kwestionują możliwości przyłączenia się do sieci i zniszczenia obecnej kosztownej instalacji, pod warunkiem pokrycia kosztów takiego przedsięwzięcia przez Gminę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066, ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.), określanej dalej jako P.p.s.a., przy czym na podstawie art. 134 § 1 cytowanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja z dnia [...] października 2016 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza L. z dnia [...] czerwca 2016 r. nakazującą M. i W.G., właścicielom nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] , oznaczonej jako działka nr [...], przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej: ustawa), właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, przy czym przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W myśl art. 5 ust 7 ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Uwzględniając zebrany materiał dowodowy należy uznać, że w sprawie zachodzą podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 5 ust. 7 ww. ustawy. Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Sieć kanalizacyjna zaś, w świetle art. 2 pkt 7 ustawy, to przewody kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Z przytoczonych definicji wynika, że jeżeli na nieruchomości znajduje się studzienka kanalizacyjna, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a tą studzienką, natomiast dalsza część przewodu do rury głównej stanowi już element sieci. Jeżeli na nieruchomości brak jest studzienki, to przyłączem jest odcinek przewodu pomiędzy wewnętrzną instalacją a granicą nieruchomości, dalsza część tego przewodu prowadząca do sieci, stanowi element tejże sieci (a więc w efekcie urządzenie kanalizacyjne – art. 2 pkt 14 ustawy). W konsekwencji obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki do podłączenia nieruchomości do sieci i może dotyczyć jedynie wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością (przyłączem nie jest odcinek przewodu położony poza granicą przyłączanej nieruchomości). Nie może natomiast obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, albowiem jej wykonanie na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz.U. 2016, poz. 466) należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/GI 906/10, LEX nr 752997). Powyższa negatywna przesłanka do wydania zaskarżonej decyzji w powyższej sprawie nie wystąpiła. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje obowiązki właścicieli nieruchomości w sytuacji braku podstaw do budowy sieci kanalizacyjnej, jak i w sytuacji istnienia takiej sieci. Z jego treści wynika, że: - w przypadku braku podstaw do budowy przez gminę sieci kanalizacyjnej, właściciele mają obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, przysługuje im zatem prawo wyboru w tym zakresie, - natomiast w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Przepis ten nie rozróżnia bezpośrednio sytuacji, w której istnieją podstawy do budowy sieci kanalizacyjnej lecz sieć taka nie jest zrealizowana, ani sytuacji właścicieli nieruchomości w razie planowania przez gminę budowy sieci, bądź zaniechania takich planów, mimo istnienia podstaw do budowy sieci. Przepis ustawy, że w razie wybudowania sieci kanalizacyjnej przez gminę właściciele nieruchomości mają obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednak przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków, spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych, dotyczy wszystkich stanów faktycznych, w których doszło do budowy przydomowej oczyszczalni ścieków przed wybudowaniem kanalizacji sanitarnej. Także takich sytuacji, gdy budowa kanalizacji sanitarnej była uzasadniona i planowana przez gminę. Przepis ten nie uzależnia bowiem prawa właściciela nieruchomości do wybudowania oczyszczalni ścieków i jej dalszego posiadania po wybudowaniu kanalizacji sanitarnej przez gminę, od jakichkolwiek przesłanek. W rozpatrywanej sprawie przesłanka uprawniająca do zwolnienia od nakazania przyłączenia, w postaci posiadania przydomowej oczyszczalni ścieków nie występuje, skarżący twierdzili bowiem w toku postępowania, że posiadają zbiornik bezodpływowy na ścieki. Nie jest to jednak tożsame urządzenie z tym, które ustawodawca uznał za uprawniające do odstąpienia od nakazania przyłączenia, na co słusznie zwróciły uwagę organy. Nie jest trafna argumentacja skarżących dotycząca ograniczenia stosowania powołanych wyżej przepisów jedynie do nowopowstających obiektów, z wyłączeniem już istniejących i w stosunku do których wydano decyzję w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Ustawodawca nie wprowadził bowiem takiego ograniczenia (o czym świadczy wykładnia literalna), a biorąc pod uwagę cel przedmiotowych przepisów w postaci ochrony środowiska (a zatem cel zbieżny z interesem publicznym), wywodzenie że ustawodawca adresował te przepisy wyłączenie do właścicieli (lub osób mających inną formę władania) budynków nowopowstających nie znajduje umocowania również w wykładni celowościowej. Ponadto biorąc pod uwagę wyniki kolejnej metody wykładni, tj. wykładni dotyczącej interpretacji nakazów, dochodzi się do zbieżnych wniosków, ponieważ przepisy zawierające nakazy, podobnie jak przepisy stanowiące wyjątki od zasady należy interpretować w sposób ścisły (tak aby nie tworzyć precedensu prowadzącego w efekcie do zanegowania prawnej zasady). Przedmiotowy przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy przewiduje zatem ustawową reglamentację prawa własności i daje podstawę do przyjęcia zasady przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.