IV SA/Wa 326/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant spec. Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].12.2012 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...].08.2012 r., orzekającą o wymeldowaniu D. S. z pobytu stałego z nieruchomości nr [...], położonej przy ul. [...] w W.. O wymeldowanie to wniosła współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości M. S., działając w imieniu własnym oraz na podstawie udzielonego jej pełnomocnictwa, w imieniu swego ojca – J. M., drugiego współwłaściciela tej nieruchomości. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego Prezydent W. ustalił, że D. S. opuściła to miejsce zamieszkania [...].07.2011 r. Okoliczność tę bowiem potwierdziła w złożonym zeznaniu. Korespondencję do niej kierowaną odebrała osobiście pod adresem ul. [...] w W.. Oświadczyła, że opuszczenie przedmiotowego budynku nie miało charakteru dobrowolnego. Została wyrzucona przez swego męża K. S. i jego syna, którzy następnie wymienili zamki. Stwierdziła także, iż niezwłocznie zwróciła się o pomoc do Policji. Interwencja ta jednak nie odniosła zamierzonego rezultatu, a fakt ten potwierdził Komisariat Policji W.. Dalszych prób powrotu nie podejmowała. Organ ustalił, że wyrok rozwodowy małżonków S., w którym Sąd ustalił sposób korzystania ze budynku mieszkalnego, nie jest prawomocny. K. S. wniósł od niego apelację. Wojewoda stwierdził, że D. S. przysługiwało prawo użytkowania przedmiotowego budynku, jako żonie K. S., zostało ono jednak wypowiedziane przez współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, pismem z [...].07.2011 r. K. S. zeznał, że rzeczy jego byłej żony zostały jej zwrócone na adres ul. [...] w W.. Okoliczności tej skarżąca nie zakwestionowała. Prezydent W. uznał za niecelowe odbieranie zeznań świadków na okoliczność opuszczenia przez skarżącą w lipcu 2011 r. budynku mieszkalnego, usytuowanego przy ul. [....] w W., wobec jej bezsporności. Stwierdził, że chęć powrotu do tego domu wyrażana przez D. S., nieokreślona precyzyjnie w czasie, nie pozwalała na dalsze utrzymywanie fikcji jej zameldowania. Na skutek złożonego odwołania Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...].08.2012 r. Potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji i wskazał, że sam brak dobrowolności przy opuszczaniu danego miejsca zamieszkania nie skutkuje automatyczną odmową wymeldowania, bez względu na to, czy osoba opuszczająca lokal ma faktycznie zamiar oraz możliwość powrotu do niego. Organ odwoławczy zauważył, że D. S. po opuszczeniu przedmiotowej nieruchomości przeniosła centrum swych spraw życiowych do innego mieszkania i taki stan trwa od ponad roku. Nie wytoczyła we właściwym czasie powództwa posesoryjnego, co zgodnie z orzecznictwem NSA pozwala traktować opuszczenie lokalu jako dobrowolne. Natomiast wyrok rozwodowy, określający sposób korzystania przez byłych małżonków z tego budynku nie jest prawomocny. Nawet, jeśli zatem opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, to następne, trwałe przeniesienie swego centrum życiowego do innego lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej, by odzyskać możliwość zamieszkania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do jej wymeldowania. Werbalne oświadczenia skarżącej o chęci powrotu nie mają przesądzającego znaczenia. Muszą im towarzyszyć okoliczności faktyczne, wskazujące na rzeczywisty zamiar składającej takie oświadczenie. Jeśli zatem na skutek prawomocnego orzeczenia wydanego przez Sąd przywracającego jej prawo do korzystania z części przedmiotowego budynku D. S. powróci i zamieszka tam z zamiarem stałego pobytu, powstaną warunki do jej ponownego zameldowania. Zanim to jednak nastąpi powinna zameldować się w miejscu aktualnego pobytu. We wniesionej skardze pełnomocnik skarżącej, podobnie jak w odwołaniu zarzuciła niedobrowolność opuszczenia przez jej mocodawczynię nieruchomości nr [...] przy ul. [...] w W.. Powołała się na wyrok rozwodowy ustalający sposób korzystania z tego lokalu oraz na toczące się postępowanie o znęcanie się przez byłego męża nad skarżącą. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności należy nadmienić, że funkcją ewidencji ludności jest wyłącznie rejestracja danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, która wymaga daleko idącej zgodności pomiędzy zapisami, a stanem faktycznym. Nie przesądza zatem o uprawnieniach do danego lokalu. W rozpatrywanej sprawie podstawę materialnoprawną wymeldowania skarżącej z przedmiotowego budynku stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 6 ust. 1 cyt. ustawy). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizyczna nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe. Rezygnacja z przebywania w lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu przyjmuje się także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne. W sytuacji gdy opuszczenie lokalu mogło nastąpić na skutek stawianych przeszkód w dalszym zamieszkiwaniu, o opuszczeniu lokalu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. m. in. wyrok NSA z dnia 12.04.2001 r., sygn. akt V SA 3078/00). Sytuacja taka miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, jak trafnie ustaliły organy obu instancji. Skarżąca nie skorzystała bowiem z możliwości wniesienia powództwa posesoryjnego, którego to faktu nie zakwestionowała. Wskazany wyrok rozwodowy skarżącej z [...].03.2012 r., sygn. akt [...], w którym Sąd ustalił sposób korzystania z tej nieruchomości przez byłych małżonków, nieprawomocny w czasie orzekania przez organy obu instancji, mógłby jedynie umożliwić D. S. powrót do przedmiotowego budynku i ponowne zamieszkanie w nim z zamiarem stałego pobytu. Wówczas powstałyby warunki do jej ponownego zameldowania. Dopóki jednak tam nie zamieszka, powstaje konieczność zameldowania się w miejscu aktualnego, faktycznego pobytu stałego. Organy trafnie ustaliły, opierając się na zeznaniach skarżącej, że po opuszczeniu przedmiotowej nieruchomości przeniosła ona centrum swych spraw życiowych do innego mieszkania i taki stan trwa od ponad roku. D. S. nie wytoczyła we właściwym czasie powództwa posesoryjnego, co zgodnie z orzecznictwem NSA pozwalało traktować opuszczenie lokalu jako dobrowolne. W okresie rozstrzygania w niniejszej sprawie przez organy wyrok rozwodowy, określający sposób korzystania przez byłych małżonków z tego budynku nie był prawomocny. Pozwalało to zatem organowi odwoławczemu na stwierdzenie, że nawet jeśli opuszczenie lokalu przez skarżącą nie było dobrowolne, to następne trwałe przeniesienie przez nią swego centrum życiowego do innego lokalu, bez podejmowania czynności prawnych prowadzących do odzyskania możliwości zamieszkania w opuszczonym budynku, stwarzało sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do jej wymeldowania. Wobec tego, werbalne oświadczenia skarżącej o chęci powrotu, nie mogły mieć przesądzającego znaczenia. Musiałyby im towarzyszyć okoliczności faktyczne, wskazujące na rzeczywisty zamiar składającej takie oświadczenie. Jeśli zatem na skutek prawomocnego orzeczenia wydanego przez Sąd i przywracającego jej prawo do korzystania z części przedmiotowego budynku D. S. powróci i zamieszka w tym budynku z zamiarem stałego pobytu, powstaną warunki do jej ponownego zameldowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.