IV SA/Wa 3264/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Kaja Angerman (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant st. sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę IV SA/Wa 3264/16 UZASADNIENIE Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2016 r. odmawiającą Z. J. potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wniosek strony z dnia 31 maja 2016 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie. Organ wskazał, że Z. J. wraz z wnioskiem przesłał decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...].12.2015 r. Powyższą decyzją Prezes IPN stwierdził, że Z. J. nie był pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa oraz, że w archiwach Instytutu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez stronę lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Decyzja Prezesa IPN potwierdza, iż w przypadku strony nie zachodzą przesłanki negatywne, co do przyznania przedmiotowego statusu. Jednakże nie potwierdza, iż strona spełnia przesłanki określone w art. 2 lub 3 ustawy. W toku postępowania wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] kwietnia 1962 doznał represji w postaci tortur w [...] w [...]. W okresie [...].09.1962-[...].07.1973 r. pełnił zawodową służbę wojskową. Organ przytoczył treść art. 3 ustawy wyjaśniając kto może zostać uznany za osobę represjonowaną z powodów politycznych. Następnie wyjaśnił, że na podstawie art. 5 ust. 5 cyt. ustawy zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej o przekazanie dokumentów dotyczących strony, a mających wpływ na przyznanie przedmiotowego statusu. W odpowiedzi IPN wskazał, iż sprawdzenia przeprowadzone w zasobach Instytutu nie wykazały dokumentów potwierdzających spełnienie przez stronę warunków, o których mowa w art. 2 i 3 wyżej cytowanej ustawy. Organ ocenił, że w sprawie brak jest przesłanek do stwierdzenia działalności lub wystąpienia wolnościowego na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, która mogłaby stanowić związek przyczynowo-skutkowy z torturami, które, wg relacji strony, miały nastąpić w dniu [...] kwietnia 1962 roku. Organ zauważył przy tym, że zdarzenie to nie zostało uprawdopodobnione w toku postępowania, jak również, iż strona nie wskazała działalności antykomunistycznej w okresie poprzedzającym tortury. Organ uznał wobec powyższego, że zebrane w sprawie dowody i całokształt dokumentacji sprawy nie uprawdopodobniają spełnienia ustawowych przesłanek nabycia statusu osoby represjonowanej ze względów politycznych. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Z. J. zarzucając, iż decyzja bezprawnie odmawia mu ustawowych praw. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że jako jedyny uczeń na skoszarowanym [...] Przysposobieniu Wojskowym wystąpił w obronie Boga, zgłaszając potrzebę uczestniczenia w nabożeństwach w kościele. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie sadu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] października 2016 r. nie narusza przepisów prawa w stopniu, który powodowałby konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dostrzeżone naruszenie dotyczy jedynie lakoniczności argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu decyzji, co jednak w zestawieniu z materiałem dowodowym sprawy nie mogło mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693 ze zm.). Stosownie do treści art. 4 tej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Bezsporną okolicznością w przedmiotowej sprawie jest to, że skarżący nie pracował na rzecz organów bezpieczeństwa państwa oraz nie współpracował w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez te organy. Potwierdza to decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia [...] grudnia 2015 r. Nie zachodziła więc negatywna przesłanka wykluczająca uzyskanie statusu osoby represjonowanej z powodów politycznych o przyznanie którego wystąpił skarżący. Przesłanki pozytywne, których spełnienie jest konieczne, by mogła zostać wydana pozytywna decyzja potwierdzająca status osoby represjonowanej z powodów politycznych określone zostały w art. 3 ustawy. Według art. 3 ustawy osobą represjonowaną z powodów politycznych jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990 r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956 -1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2014 r. poz. 1075), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Twierdzenie skarżącego zawarte we wniosku i złożonych wraz z nim materiałach wskazuje, że skarżący przede wszystkim wiąże zasadność uznania go za osobę represjonowaną z powodów politycznych z doznaniem uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni w wyniku działania funkcjonariuszy wojska w dniu [...] kwietnia 1962 r. (poddaniu jego osoby torturom). Tym samym analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie skarżącemu statusu osoby represjonowanej należało dokonywać w oparciu o treść normy wyrażonej w art. 3 pkt 3 lit. a ustawy. Dokonując analizy wystąpienia tych przesłanek organ powinien wziąć pod uwagę dwa elementy normy, które muszą wystąpić łącznie, a więc udział skarżącego w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, a także skutki takiej aktywności w postaci uszczerbku na zdrowiu. Ustawa o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wskazuje się, iż jej celem jest przyznanie szczególnego statusu działaczom opozycji i osobom represjonowanym z powodów politycznych angażujących się w latach 1956 -1989 w działalność antykomunistyczną. Za osobę represjonowaną może być więc uznana jedynie taka osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest pojęciem zdefiniowanym, jednak w ocenie sądu kontekst w jakim pojęcie to występuje w art. 3 ustawy wskazuje, że jest to wyłącznie forma świadomego uczestnictwa, aktywności danej osoby w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka, która jednak choć nieprzypadkowa, nie musiała wiązać się z pełniejszym zaangażowaniem przybierającym już formę działalności politycznej. Należy podzielić stanowisko organu, że skarżący nie wykazał, by spełnił powyższą przesłankę. Z uwagi na to, że skarżący nie przedstawił dowodów na antykomunistyczną działalność, które mogłyby być podstawą do wydania pozytywnej decyzji, organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej w celu odszukania dokumentów mogących mieć znaczenie w tej sprawie. W odpowiedzi uzyskano informację, że w zasobach IPN nie figurują dokumenty potwierdzające spełnienie przez skarżącego warunków o których mowa w art. 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy. Organ ocenił, że skarżący nie prowadził działalności, ani nie uczestniczył w wystąpieniu wolnościowym o charakterze określonym w art. 3 ustawy, które to okoliczności mogłyby mieć związek przyczynowo – skutkowy z rzekomymi torturami. Organ ocenił również, że nie zostało uprawdopodobnione przez skarżącego zdarzenie, które mogłoby zostać uznane za tortury. Trzeba podkreślić, że argumentacja przedstawiona przez organ jest niezwykle ogólnikowa i skrótowa, jednak to naruszenie art. 107 § 3 kpa nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy, dlatego uchylenie decyzji nie jest konieczne. W ocenie sądu nie można uznać powoływanego przez skarżącego uczestnictwa w letnim obozie młodzieżowym w 1961 r. w ramach, którego odbywał on szkolenie szybowcowe, jako udziału w wystąpieniu wolnościowym. Według relacji skarżącego jego postawa jako uczestnika obozu miała wyrażać się tym, że jako jedyny uczestnik obozu domagał się respektowania prawa do wykonywania praktyki religijnej (uczestnictwa w nabożeństwach) i taką możliwość mu zapewniono. Aktywność ta nie ma jednak związku ze ściśle określonym w ustawie charakterem wystąpienia wolnościowego jako aktywności na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Swoboda praktyki religijnej dotyczy sfery osobistej skarżącego. Dlatego już z tego powodu nie została spełniona przesłanka z art. 3 pkt 3 ustawy. Dodatkowo należy wyjaśnić, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w dniu [...] kwietnia 1962 r. doszło do opisywanego przez niego zdarzenia, ani jego związku z innym zdarzeniem, które mogłoby zostać uznane za wystąpienie wolnościowe. Skarżący nie wykazał, by wcześniej prowadził działalność antykomunistyczną. Przedstawione przez skarżącego dowody w postaci biletu podróży wystawionego przez MON, ani zaświadczeń lekarskich stwierdzających stany zapalne czy zwyrodnieniowe kręgosłupa nie dowodzą nie tylko rzekomych represji, ale jakichkolwiek działań wobec skarżącego naruszających porządek prawny. Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.