IV SA/Wa 3265/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków E. P. i G. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. P. i G. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania postanawia: odmówić E. P. i G. P. przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 marca 207 r. oddalił skargę E. P. i G. P. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania. Skarżący zwrócili się o sporządzenie uzasadnienia powołanego wyroku, a po doręczeniu odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, złożyli - działając przez radcę prawnego - skargę kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Równocześnie zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonych na urzędowych formularzach oświadczeniach o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podali, że są małżeństwem i prowadzą dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródła ich utrzymania stanowią świadczenia emerytalne: E. P. w wysokości 1.270 zł miesięcznie i G. P. w wysokości 900 zł miesięcznie. Majątek nieruchomy wnioskodawców stanowi dom o powierzchni 70 m2. Są oni także właścicielami samochodu osobowego [...] z 2005 r. Skarżący wykazali następujące wydatki gospodarstwa domowego: opał (5.000 zł na rok), jedzenie (700 zł miesięcznie), energia elektryczna (290 zł miesięcznie), media, w tym woda i śmieci (700 zł miesięcznie), leki (300 zł miesięcznie). W uzasadnieniach wniosków E. P. i G. P. stwierdzili, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przystępując do oceny przedmiotowego wniosku, w pierwszej kolejności należy wskazać, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do treści art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. W świetle art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Treść powołanego przepisu wskazuje, że dopiero gdy posiadane przez stronę środki okażą się niewystarczające może ona wystąpić o przyznanie prawa pomocy, a pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. E. P. i G. P. ubiegają się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Przedmiotowy wniosek należałoby zatem uwzględnić, jeżeli wykazane przez skarżących możliwości płatnicze, stan majątkowy i stan rodzinny uprawniałyby do twierdzenia, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W aktualnym stanie sprawy – po wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2017 r. – skarżący zobowiązani są do uiszczenia wpisu od złożonego środka odwoławczego. Opłata ta wynosi połowę wpisu od skargi, który skarżący uiścili w styczniu bieżącego roku (200 zł), czyli 100 zł (§ 3 w zw. z § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jest to najniższy dopuszczalny wpis w postępowaniu sądowoadministracyjnym (art. 233 ppsa). Wysokość wpisów od ewentualnych zażaleń, składanych na kolejnych etapach postępowania, także nie przekroczy jednorazowo kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia). Łączny dochód ze świadczeń emerytalnych wnioskodawców wynosi 2.170 zł miesięcznie. Wykazane przez nich, miesięczne wydatki gospodarstwa domowego, przeznaczane na jedzenie, opłaty za media i leki, wynoszą natomiast 1.990 zł. Ponadto skarżący zadeklarowali, że wydatkują 5.000 zł rocznie na opał. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że osiągając regularny dochód z emerytur, Państwo P. są w stanie tak zaplanować konieczne wydatki gospodarstwa domowego, aby wygospodarowanie 100 zł na wpis od skargi kasacyjnej (i takich samych środków na inne, ewentualnie należne, opłaty sądowe) nie spowodowało uszczerbku dla ich koniecznego utrzymania. Należy przypomnieć, że skarżący uiścili w styczniu bieżącego roku opłatę sądową w wysokości dwukrotnie wyższej niż obecnie należna, a także wskazać, że w kwietniu wnieśli opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis wyroku z uzasadnieniem. Wykazany przez Państwa P. dochód gospodarstwa domowego przekracza podaną kwotę wydatków miesięcznych - w tym kosztów utrzymania domu, żywności i leków - o 180 zł. Z kolei wydatki ponoszone na opał nie obciążają budżetu domowego regularnie, comiesięcznie w takim samym stopniu. Należy też zakładać, że obecnie są one niższe niż w miesiącach jesiennych, czy zimowych. Jakkolwiek zatem osiągany przez Państwa P. dochód nie jest wysoki, to pozwala na pokrycie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem. W sytuacji zaś, gdy należny wpis od skargi kasacyjnej wynosi 100 zł, a pozostałe (ewentualnie należne) opłaty sądowe również nie przekroczą tej kwoty, dochód ten umożliwia także takie zaplanowanie wydatków, aby pokrycie pełnych kosztów postępowania nastąpiło bez uszczerbku koniecznego utrzymania skarżących. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.