IV SA/Wa 327/07

Dnia 14 listopada 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), asesor WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Hanna Parypa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2006 r. nr (...) w przedmiocie niedopuszczalności odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie - Prezydent W. decyzją dnia (...) października 2004r. nr (...) ustalił warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na odbudowie Pałacu (...) w W., z przyłączami i dojazdami przy Placu (...). W dniu 20 stycznia 2005r. Stowarzyszenie S.- uczestnik tego postępowania wniosło odwołanie od tej decyzji, datowane na dzień 18 stycznia 2005r. Postanowieniem z dnia (...) maja 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ swoją decyzję uzasadnił tym, że odwołanie zostało wniesione w dacie, kiedy decyzja była już ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2006r. wydanym w sprawie sygn. akt IVSA/Wa 1448/05 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) maja 2005r. Podstawą uchylenia zaskarżonego postanowienia było naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd zobowiązał organ odwoławczy do właściwego ustalenia daty doręczenia decyzji skarżącemu. Stwierdził, że skuteczne doręczenie decyzji może nastąpić jedynie w trybie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw do przyjęcia, iż nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, organ mógł natomiast ewentualnie rozważyć kwestię dopuszczalności odwołania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia (...) listopada 2006r. nr (...) , działając na podstawie art. 134 kpa, stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji dopuścił się uchybień przy doręczaniu stronom postępowania decyzji z dnia (...) października 2004r. W rozdzielniku decyzji jako strony postępowania wskazano inwestora oraz właścicieli gruntów inwestowanych i sąsiednich, tj. miasto W. i Skarb Państwa. Pozostałe strony postępowania, w tym i Stowarzyszenie S., wskazano jako podmioty, którym doręcza się decyzję do wiadomości. Organ I instancji doręczeń decyzji do wiadomości dokonał listem zwykłym, a nie poleconym. Następnie powtórnie dokonał doręczenia decyzji listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w W. został przedstawiony dowód doręczenia Stowarzyszeniu S. decyzji z dnia (...) października 2004r., na którym naniesiono adnotację, iż doręczenie decyzji następuje "powtórnie" i owo powtórne doręczenie nastąpiło w dniu 12 stycznia 2005r. Organ odwoławczy wskazał, iż przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują dwukrotnego doręczania decyzji jednemu podmiotowi, a z faktem doręczenia właściwego lub zastępczego związane są określone skutki procesowe. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że odwołanie Stowarzyszenia S. wniesione zostało od decyzji ostatecznej. Okoliczność tę organ ustalił na podstawie ostatniej z dat doręczenia decyzji organu I instancji stronom postępowania: inwestorowi (5 listopada 2004r.), Wydziałowi Urzędu Miasta W., reprezentującemu Miasto (10 listopada 2004r.) oraz Skarbowi Państwa (15 listopada 2004r.). Pozostałym podmiotom wymienionym w decyzji przesłano ją "do wiadomości" listem zwykłym. Następnie w dniu 5 stycznia 2005r. decyzję wysłano Stowarzyszeniu S. listem poleconym, doręczonym w dniu 12 stycznia 2005r. Decyzja doręczona stronie w dniu 15 listopada 2004r. stała się ostateczna w dniu 30 listopada 2004r. Wysłanie decyzji niektórym stronom lub osobom mającym uprawnienia strony, już po dacie, gdy decyzja stała się ostateczna, nie mogło zdaniem organu spowodować zmiany tego stanu rzeczy. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał odwołanie za niedopuszczalne, gdyż zostało wniesione od decyzji ostatecznej. Stowarzyszenie S. zaskarżyło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) listopada 2006r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Stowarzyszenie wniosło odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) listopada 2004r. w terminie 14 dni, od otrzymaniu przesyłki listem poleconym. Zaprzeczyło ażeby otrzymało decyzję po raz pierwszy listem zwykłym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje stanowisko o niedopuszczalności odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesiono. Okolicznością bezsporną jest, że Stowarzyszenie S. jest uczestnikiem na prawach strony w postępowaniu administracyjnym o ustalenie warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy dla inwestycji polegającej na odbudowie Pałacu (...) w W., z przyłączami i dojazdami przy Placu (...), które zakończyło się wydaniem przez Prezydenta Miasta W. decyzji z dnia (...) października 2004r. Zgodnie z art. 109 § 1 kpa zasadą jest, że decyzję doręcza się stronom na piśmie. Formę doręczenia pism, w tym i decyzji, w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39 – 49 kpa. Art. 39 kpa stanowi, że organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Przepis ten nałożył na organ administracji publicznej ustawowy obowiązek doręczania z urzędu stronom postępowania wszelkich pism związanych ze sprawą będącą przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ. Z prawidłowym, skutecznym doręczeniem stronie decyzji, wiąże się skutek prawny, jakim jest rozpoczęcie się biegu terminu do dokonania czynności procesowej złożenia odwołania. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wyjaśnił, że odpis decyzji z dnia (...) października 2004r. doręczył po raz pierwszy skarżącemu Stowarzyszeniu listem zwykłym. Organ I instancji doręczając stronie decyzję przez pocztę listem zwykłym, uchybił obowiązkowi doręczenia za pokwitowaniem, tj. uzyskania potwierdzenia swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia faktu przyjęcia decyzji przez odbierającego – art. 46 § 1 kpa. Skarżący zaprzeczył żeby decyzja była jemu doręczona listem zwykłym. Ponieważ co do tej okoliczności, są rozbieżne stanowiska strony i organu, to rozbieżność ta musi być tłumaczona na korzyść strony, skoro organ nie udowodnił faktu doręczenia decyzji. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. prawidłowo wywiodło, że organ I instancji wysyłając skarżącemu decyzję z dnia (...) października 2004r. dopiero w dniu 5 stycznia 2005r., która została jemu doręczona w dniu 12 stycznia 2005r., uczynił to, kiedy decyzja była już ostateczna. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, iż organ I instancji dopuścił się uchybień w doręczaniu stronom decyzji z dnia (...) października 2004r. W stosunku do skarżącego, konsekwencją tych uchybień polegających na niedoręczeniu decyzji w terminie, kiedy była doręczona inwestorowi jest pozbawienie go, bez jego winy, udziału w części postępowania administracyjnego i uniemożliwienie złożenia odwołania od decyzji w terminie przed 30 listopada 2004r., kiedy to decyzja stała się ostateczna. Z powodu niezgodnych z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego działań organu administracji publicznej, strona nie może ponosić ujemnych konsekwencji. W przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie z winy organu zostało pozbawione możliwości złożenia odwołania od decyzji. Potwierdza to treść zaskarżonego postanowienia, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania. W postępowaniu administracyjnym Stowarzyszenie S. nie jest reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata lub radcę prawnego. Organ odwoławczy w zaistniałych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, które spowodowały niekorzystną dla skarżącego sytuację procesową, nie powinien był odczytywać złożonego odwołania w sposób dosłowny. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wyposażyły organy administracji publicznej w instrumenty prawne, mające na celu ochronę interesu strony przed niezawinionymi przez nią ujemnymi skutkami procesowymi. Instrumentem takim jest nałożony w art. 9 kpa na organ obowiązek udzielania pomocy prawnej. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Stowarzyszenie S. uczestniczy w postępowaniu na prawach strony i w pełni może korzystać z uprawnień wynikających z art. 9 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wypełniając obowiązek udzielania pomocy prawnej, powinno było poinformować skarżącego o zaistniałej niekorzystnej dla niego sytuacji procesowej. Jednocześnie powinno było zwrócić się do skarżącego o wypowiedzenie się, czy w tej sytuacji złożone pismo ma być traktowane jako odwołanie od decyzji, czy może być ewentualnie traktowane jako wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lipca 2001r. ISA 2447/00 Lex nr 54741 stanął na stanowisku, że organ obowiązany jest informować stronę o uprawnieniach i obowiązkach wynikających z przepisów prawa procesowego, których realizacja będzie miała wpływ na wynik sprawy. Organ nie może ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody. Dopiero po sprecyzowaniu treści i charakteru pisma przez skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze mogło podjąć dalsze, właściwe czynności procesowe w sprawie. Wobec powyższego Sąd uznał, iż w toku postępowania doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. / orzekł jak w sentencji.