IV SA/Wa 3272/16

WyrokWSA w Warszawie2017-03-09

Skład orzekający: Anna Szymańska, Aneta Dąbrowska, Wanda Zielińska-Baran

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną może zostać utrzymana w mocy, jeśli decyzja pierwotna została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia rzeczywistej woli strony co do oznaczenia nieruchomości?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty, została wydana z naruszeniem prawa. Starosta, wydając decyzję o odmowie ustalenia odszkodowania, dopuścił się rażącego naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 i 64 § 2 k.p.a. oraz art. 73 ust. 1 i 4 ustawy wprowadzającej reformę administracji. Organ nie wyjaśnił rzeczywistej woli strony co do oznaczenia nieruchomości, co skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o błędne dane, a tym samym naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności decyzji pierwotnej.
Stan faktyczny
Skarżący S. K. domagał się odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną, wskazując we wniosku z 2005 r. działkę nr [...]. Starosta decyzją z 2011 r. odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że wskazana działka nie była zajęta pod drogę publiczną w wymaganej dacie. Skarżący twierdził, że we wniosku błędnie wskazano numer działki, a faktycznie chodziło o działkę nr [...], która została zajęta pod drogę. Wojewoda i Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymali w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra do WSA, zarzucając rażące naruszenie prawa przez organy obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody. Zasądził od Ministra na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Aneta Dąbrowska, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Paweł Konopelski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2017 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 nr. [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz skarżącego S. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. K., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz S. K. za nieruchomość oznaczoną jako część działki nr [...], położoną w obrębie G., jedn. ew. [...]. W uzasadnieniu decyzji podano, iż pismem z dnia [...] grudnia 2005 r. S. K. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za grunt zajęty pod drogę oznaczony jako działka nr [...], położony w miejscowości G. , gmina [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz S. K. za nieruchomość oznaczoną jako część działki nr [...], położonej w obrębie G., jedn. ewid. [...]. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. S. K., wystąpił o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r., nr [...], wskazując, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wniosek dotyczył działki nr [...], a nie działki nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r., nr [...]. W odwołaniu S. K. wskazał, iż nie został dotychczas uregulowany stan prawny gruntu zajętego pod drogę publiczną, stanowiącego część działki gruntu nr ew. [...]. Organ niesłusznie uznał, że pismo z dnia [...] lipca 2010 r. zainicjowało przedmiotowe postępowanie, podczas gdy postępowanie prowadzone było na podstawie wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. Organy zaniechały wezwania strony do wyjaśnienia charakteru pisma z dnia [...] lipca 2010 r. czym zbagatelizowano rzeczywistą wolę wnioskodawcy. Powyższe zarzuty w ocenie skarżącego uzasadniają wniosek, jakoby decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] obarczona była wadą rażącego naruszenia prawa, co obligowało organ wojewódzki do orzeczenia o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji. Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdziwszy swoją właściwość do rozpatrzenia odwołania, wyjaśnił, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uregulowane w art. 156-159 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 k.p.a. i wymaga ustalenia, że jest ona dotknięta jedną z wad z art. 156 § 1 k.p.a. oraz czy nie zachodzą negatywne przesłankami z art. 156 § 2 k.p.a. Minister przytoczył treść art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) i wskazał, iż decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Starosta [...] orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz S. K. za nieruchomość oznaczoną jako część działki nr [...]. Analiza uzasadnienia ww. decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. prowadzi do wniosku, że ww. rozstrzygnięcie zostało wydane po rozpatrzeniu wniosku S. K. z dnia [...] grudnia 2005 r. Zasadniczą przyczyną orzeczenia o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr ew. [...] była okoliczność niespełnienia kluczowej przesłanki warunkującej możliwość przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną jaką jest zajęcie danej nieruchomości pod drogę publiczną w dniu [...] grudnia 1998 r. Minister podkreślił, iż w aktach sprawy znajduje się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] odmawiająca stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości stanowiącej część działki gruntu nr ew. [...] położonej w obr. G. jedn. ew. [...], stanowiącą własność S. K.. Organ odwoławczy wskazał, iż odszkodowanie przysługuje wyłącznie za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Skoro przedmiotowa nieruchomość nie była zajęta pod drogę publiczną w rzeczonej dacie, brak podstaw do żądania do wypłaty odszkodowania za tą nieruchomość, bowiem nie została ona nabyta przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Zdaniem Ministra podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące braku wyjaśnienia przez organ rzeczywistej woli S. K. zawartej w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r, nie mogły mieć wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Po pierwsze - nie została spełniona przesłanka zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, co przekreśla możliwość wypłaty odszkodowania, po drugie - wobec okoliczności, że ww. pismo z dnia [...] lipca 2010 r. zostało wniesione po upływie ustawowego terminu do złożenia podania o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę, który został nabyty z mocy prawa przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Nieprawidłowe zinterpretowanie przez organ woli strony zawartej w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. prowadzące do pominięcia treści tego pisma w postępowaniu dotyczącym ustalenia i wypłaty odszkodowania za działkę nr ew. [...], zdaniem Ministra, nie ma wpływu na ocenę zasadności wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działkę nr ew. [...], która była przedmiotem niniejszego postępowania. Innymi słowy, organ w niniejszej sprawie nie przesądza, czy pismo z dnia [...] lipca 2010 r. winno zostać zakwalifikowane jako sprecyzowanie poprzednich pism strony skarżącej. W niniejszym postępowaniu ocenie organu poddano wyłącznie zgodność z przepisami prawa decyzji Starosty [...] z [...] kwietnia 2011 r., nr [...] odnoszącej się wyłącznie do kwestii odszkodowania za działkę nr ew. [...], nie zaś działkę nr ew. [...]. Natomiast sprawa odszkodowania za działkę nr [...] rozpatrywana jest w odrębnym od niniejszego postępowaniu. Zdaniem Ministra nie ma wpływu na wynik niniejszego postępowania również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2015 r., sygn. akt: II SA/Kr 666/15 ( chodziło o wyrok WSA w Krakowie), pomimo że w wyroku tym Sąd wskazał, że pismo S. K. z dnia [...] sierpnia 2010 r. zostało nieprawidłowo zakwalifikowane jako nowy wniosek o wypłatę odszkodowania za działkę nr ew. [...], a nie jako uzupełnienie i sprecyzowanie wniosku z 2005 r., gdyż dotyczy innej nieruchomości, co do której prowadzone jest odrębne postępowanie. Organ dodał, że decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie była kwestionowana przez S. K. w postępowaniu odwoławczym, a zatem skarżący nie widział podstaw do jej zaskarżenia, w tym również w zakresie przedmiotu tego postępowania. W skardze S. K. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. art. 73 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) - dalej zwana: Ustawą w zw. z art. 104 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dn. [...].09.2015 roku, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dn. [...].04.2011 roku, pomimo tego iż ww. decyzja Starosty [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, albowiem nie dokonano rzeczywistego żądania strony, tj. żądania uregulowania stanu prawnego gruntu zajętego pod drogę publiczną - drogę powiatową nr [...]([...]) stanowiącego część działki o numerze [...], obr. G. , jedn. ewid. Z. oraz zapłatę z tego tytułu odszkodowania, a to wskutek błędnego i arbitralnego ustalenia przez organ administracji, iż pismo strony z dn. [...] lipca 2010 roku (data prezentaty organu: [...].08.2010 rok) było nowym wnioskiem składanym na podstawie art. 73 Ustawy a nie sprecyzowaniem wniosku z dn. [...] grudnia 2005 roku, a które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, a zatem w sytuacji gdy uzasadnionym było uchylenie objętej odwołaniem decyzji Wojewody [...] z dn. [...].09.2015 r. w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, tj. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dn. [...].04.2011 roku znak: [...]; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. wzw. z art. 73 ust. 1 i ust. 4 Ustawy oraz w związku z poniżej wskazanymi przepisami (punkt a. do d.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dn. [...].09.2015 roku odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dn. [...].04.2011 roku znak: [...], pomimo iż ww. decyzja Wojewody [...] była oczywiście błędna, mimo tego, że przedmiotowa decyzja starosty [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa wobec naruszenia nią wskazanych poniżej przepisów i zasad, a to: a. art. 61 § 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie woli strony, który to skutek nastąpił w wyniku błędnej oceny przez organ intencji strony wyrażającej się złożonym pismem z dn. [...].07.2010 roku, tj. uznania, iż ww. pismo było wnioskiem inicjującym nowe postępowanie na podstawie art. 73 ust. 1 i ust. 4 Ustawy, a nie jak chciała strona pismem składanym do już uprzednio wszczętego postępowania, tj. postępowania prowadzonego wskutek wniosku z dn. [...].12.2005 roku, b. art. 64 § 2 k.p.a., art. 7 k.p.a.. art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ jakichkolwiek czynności mających na celu wyjaśnienie intencji składających pismo z dn.[...].07.2010 roku, w szczególności w trybie art. 64 § 2 k.p.a., przy arbitralnym założeniu, iż wolą strony wyrażoną ww. pismem było zainicjowanie nowego postępowania na podstawie art. 73 Ustawy, a także poprzez brak podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez dokonanie ustaleń sprzecznych z intencją strony, przy przekroczeniu granic swobodnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz wobec wydania rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy sprawa nie została wyczerpująco i wszechstronnie wyjaśniona, c. art. 6. 7, 8, 9, 10 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej, przy braku informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw, przy braku udzielenia jej niezbędnych wyjaśnień i wskazówek, przy rażącym pominięciu naczelnych zasad postępowania administracyjnego a wyrażonych przepisem art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a., przy braku wezwania strony do wyjaśnienia intencji pisma z dn. [...].07.2010 roku, przy zlekceważeniu rzeczywistej woli strony oraz interesu obywatela, przy naruszeniu zasady przyjaznej administracji oraz autorytatywnym przyjęciu interpretacji pisma z dn. [...].07.2010 roku - nadto takiej, która była najmniej korzystną dla strony, albowiem pozbawiała ją prawa do odszkodowania za utratę własności, d. art. 28 k.p.a., art. 32 k.p.a., art. 33 k.p.a., w zw. z art. 64 § 2 k.p.a., w zw. z art. 103 k.c. wobec uznania, iż S. K. (syn) nie miał umocowania do działania w imieniu S. K. (ojca), pomimo tego że S. K. (ojciec) potwierdził w odwołaniu od decyzji nr [...] Starosty [...] z dn. [...].10.2014 roku, iż upoważnił S. K. (syna) do działania w jego imieniu, przy jednoczesnym pominięciu faktu, że udzielenie pełnomocnictwa na potrzeby postępowania administracyjnego nie wymaga zachowania żadnej formy szczególnej (a w szczególności formy pisemnej pod rygorem nieważności), a nadto może być konwalidowane, oraz przy jednoczesnym naruszeniu przepisów postępowania zobowiązujących organ administracji publicznej w razie ewentualnych wątpliwości do wezwania do przedłożenia odpowiedniego umocowania, względnie potwierdzenia dokonanych czynności (por. wyrok WSA z dn. 13.10.2011 roku, II SA/Kr 1510/10), a zatem w sytuacji gdy uzasadnionym było uchylenie w całości objętej odwołaniem decyzji Wojewody [...] z dn. [...].09.2015 roku i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, tj. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dn. [...].04.2011 r, nr [...]. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, tj. stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 roku odmawiającej ustalenia stanu prawnego gruntu zajętego pod drogę publiczną - drogę powiatową nr [...] ([...]), w związku z wnioskiem z dnia [...] grudnia 2005 roku; z ostrożności procesowej w przypadku braku uznania przez Sąd istnienia przesłanek do zastosowania art. 135 ppsa skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] października 2016 r., utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2015 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. o odmowie ustalenia i wypłaty za nieruchomości oznaczoną jako część działki nr [...], obręb G., jedn. ew. Z. Jak stwierdziły organy obu instancji przyczyna odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania wynikała z tego, że wskazana we wniosku S. K. z dnia [...] grudnia 2005 r. działka ew. nr [...] nie została zajęta pod drogę publiczną w dniu [...] grudnia 1998 r. Skarżący nie zgadza się z takim stanowiskiem organów, twierdząc, że jego wniosek z dnia [...] grudnia 2005 r. w istocie dotyczył działki ew. nr [...], która została zajęta pod drogę publiczną, nie zaś działki ew. nr [...], którą wskazał w wyniku błędnego postępowania organów. Zdaniem skarżącego decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż przed wydaniem decyzji organ ten nie ustalił rzeczywistej jego woli. Analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy zgodzić się należy ze skarżącym, że Starosta [...] wydając kwestionowaną decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie sprostał wymogom określonym przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem dopuścił się rażącego naruszenia art. 61 § 1 w zw. z art. 63 § 2 i 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przepis ten musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które wyznaczają zarówno rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, jak również normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Przepisy prawa materialnego stanowią zatem o tym, czy postępowanie może być wszczęte z urzędu, czy też na wniosek strony. W przypadku gdy przepis prawa materialnego nie normuje expressis verbis inicjatywy wszczęcia postępowania w danej kategorii spraw administracyjnych należy wtedy przyjąć, że jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest określenie ciążących na jednostce obowiązków, ograniczenia lub cofnięcia uprawnień – wszczęcie postępowania następuje z urzędu ( czyt. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, wydaw. C.H. Beck, Warszawa 2008. 9. Wydanie, s. 352 i n.). Jak stanowi art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Z przepisu tego wynika jasno, że postępowanie w sprawie ustalenia i wypłacenia odszkodowania jest postępowaniem wnioskowym, gdyż do jego wszczęcia dochodzi na żądanie strony. Z treści wniosku z dnia [...] grudnia 2005 r. wynika, że został on oparty o art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. a to oznacza, że skarżący domagał się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę. Starosta [...] w dacie złożenia tego wniosku posiadał wiedzę, że pod drogę publiczną została zajęta działka skarżącego oznaczona jako działka ew. nr [...]. Zatem, skoro we wniosku skarżący zamiast prawidłowo wskazać działkę nr [...], wymienił działkę nr [...], to rzeczą Starosty było stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. zwrócić się do skarżącego o sprecyzowanie żądania, za którą część działki ew. nr 105, domaga się ustalenia i wypłaty odszkodowania, wyjaśniając jednocześnie na czym polegał błąd co do oznaczenia działki i jakie wynikają z tego błędu skutki. Przypomnieć należy, że na organie administracji wedle art. 9 k.p.a. spoczywa obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich prawa i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomością prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że powyższym obowiązkom Starosta [...] uchybił, w konsekwencji czego prowadził postępowanie w sytuacji, gdy nie ustalił rzeczywistego żądania strony, a więc prowadził postępowanie w stosunku do działki nr [...], która nie została zajęta pod drogę publiczną, zamiast w stosunku do działki nr [...], o którą w istocie chodziło skarżącemu, co zostało przez niego potwierdzone w późniejszym piśmie z dnia [...] lipca 2010 r. W tych warunkach należało uznać, że kwestionowana decyzja Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem art. 61 § 1 k.p.a., skoro do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania doszło na podstawie wniosku zawierającego błąd co do określenia przedmiotu postępowania. Uchybienie obowiązkowi wyjaśnienia rzeczywistego żądania strony, czyni prowadzone przez Starostę [...] postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania rażąco wadliwe w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z punktu widzenia wskazanych wyżej przepisów postępowania. W konsekwencji czego decyzja z dnia [...] listopada 2011 r. Starosty [...] rażąco narusza na podstawie art. 73 ust. 4 cyt. wyżej ustawy, zgodnie z którym decyzję w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania ustala się na wniosek strony, który w tej konkretnej sprawie miał dotyczyć działki nr [...], jako zajętej pod drogę publiczną, a nie działki nr [...], jak arbitralnie uznał ten organ. Zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym- nieważnościowym. Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnej będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Przy czym kontroli decyzji dokonuje się na podstawie stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania tej (kontrolowanej) decyzji. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, które służy wzruszeniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu dotkniętego wadami prawnymi wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a. a więc jego istotą nie jest merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a jedynie ustalenie, czy kontrolowana w tym postępowaniu decyzja jest dotknięta jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a., albowiem postępowanie nieważnościowe nie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, gdyż całkowicie w rozważaniach pominięto, że kwestionowana decyzja Starosty [...] została wydana w wyniku postępowania rażąco naruszającego przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) , art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło