IV SA/Wa 3275/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie obciążenia kosztami leczenia i utrzymania zwierząt postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W. W., reprezentowany przez adwokata, w piśmie z dnia 28 listopada 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 24 października 2016 r. znak: [...] w przedmiocie obciążenia kosztami leczenia i utrzymania zwierząt. Do skargi dołączono, złożony na urzędowym formularzu, wniosek W. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach skarżący podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną (D. K.) i trojgiem małoletnich dzieci. Jako jedyne źródło utrzymania pięcioosobowej rodziny wskazał dochód z umowy zlecenia w wysokości 1.500 zł miesięcznie. Wykazał udział w 1/3 we własności domu, jako jedyny posiadany majątek. Oświadczył, że nie ma oszczędności, innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. W uzasadnieniu wniosku podał, że od 2016 roku stracił rentę i obecnie pracuje na podstawie umowy zlecania. Ma na utrzymaniu troje małoletnich dzieci, z których jedno choruje na łuszczycę. Ponieważ oświadczenie zawarte w złożonym wniosku było niewystarczające do oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, w piśmie z dnia 2 lutego 2017 r. wezwano do złożenia w terminie 14 dni dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń potwierdzających stan majątkowy i dochody skarżącego oraz jego żony, to jest: 1. odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony; 2. wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz przez jego żonę rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy; 3. dokumentu potwierdzającego podaną we wniosku wysokość dochodu wypłacanego skarżącemu na podstawie umowy zlecenia; 4. oświadczenia wyjaśniającego, dlaczego żona skarżącego nie osiąga jakiegokolwiek dochodu – należało wyjaśnić, czy żona skarżącego jest lub była zatrudniona (i do kiedy), oraz czy aktualnie jest zarejestrowana jako bezrobotna (jeżeli żona jest zarejestrowana jako bezrobotna, należało nadesłać zaświadczenie z właściwego urzędu pracy potwierdzające tę okoliczność i wskazujące, czy żona uprawniona jest do zasiłku dla bezrobotnych); 5. oświadczenia wskazującego, czy skarżący, jego żona lub dzieci: – korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej - jeżeli tak to z jakich i w jakiej wysokości, – korzystają z pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny lub znajomych - jeżeli tak to z jakiej i ewentualnie w jakiej wysokości; 6. zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego wydanego przez upoważnionego pracownika jednostki organizacyjnej gminy realizującej zadania pomocy społecznej; 7. kopii decyzji właściwego organu administracji określającej łączną wysokość zobowiązania skarżącego i jego żony z tytułu podatku od nieruchomości/podatku rolnego/podatku leśnego; 8. kopii umowy kredytu (wraz z harmonogramem spłat), którego koszty spłaty wynoszą 700 zł miesięcznie; 9. kopii dokumentów potwierdzających wysokość wydatków na energię elektryczną i gaz oraz oświadczenia, jakie wydatki skarżący i jego domownicy ponoszą miesięcznie na leki i leczenie oraz na wyżywienie. Opisane wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 lutego 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru znajduje się na karcie nr 27 akt sprawy). W dniu 22 lutego 2017 r. W. W. złożył do akt sprawy: 1. kopię złożonego przez siebie (indywidualnie) zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w 2015 roku; 2. kopię pisma z dnia 31 stycznia 2017 r. informującego W. W. o rozwiązaniu przez zleceniodawcę z dniem 31 stycznia 2017 r. umowy zawartej w dniu 1 stycznia 2017 r.; 3. wyciągi ze swojego rachunku bankowego w Euro Bank S.A. za okresy: od 1 do 31 grudnia 2016 r., od 1 do 31 stycznia 2017 r. i od 1 do 17 lutego 2017 r.; 4. harmonogram spłat pożyczki zaciągniętej przez W. W. z miesięczną ratą w wysokości 737,33 zł; 5. kpie czterech decyzji Zarządu Dzielnicy [...]. (z dnia [..] listopada 2015 r. – dwie decyzje, z dnia [...] października 2016 r. i z dnia [...] października 2016 r.) o przyznaniu dzieciom skarżącego stypendiów szkolnych; 6. kopię decyzji Prezydenta [...] z dnia 2 lutego 2016 r. w sprawie ustalenia W. W. wysokości podatku od nieruchomości na 2016 rok; 7. kopie rachunków za energię elektryczną za okres od sierpnia do grudnia 2016 r.; 8. kopię rachunku za dostarczenie wody i odprowadzenie ścieków za okres od 19 lipca 2016 r. do 13 stycznia 2017 r. na kwotę 282,29 zł; 9. kopie ośmiu faktur VAT za leki; 10. kopie dwóch recept; 11. kpię umowy majątkowej małżeńskiej zawartej w dniu 5 września 2007 r. pomiędzy skarżącym a D. K., zgodnie z którą strony postanowiły, że po zawarciu związku małżeńskiego będzie obowiązywał ustrój rozdzielności majątkowej. Mając powyższe na uwadze, należało zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Stosownie natomiast do treści art. 252 § 1 ppsa osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 ppsa stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu rodzinnego, majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 ppsa jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 ppsa uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. W. W., pomimo upływu terminu wyznaczonego w wezwaniu z dnia 2 lutego 2017 r., nie złożył do akt sprawy dokumentów i oświadczeń, które pozwoliłyby ustalić jego realną sytuację finansową. Przede wszystkim skarżący nie udzielił jakiejkolwiek informacji dotyczącej dochodów i majątku żony. Nie przedstawił wyciągów z posiadanych przez nią rachunków bankowych i odpisu złożonego przez nią zeznania podatkowego, (lit. a i lit. b wezwania). Nie złożył choćby oświadczenia wyjaśniającego, czy żona nie osiąga dochodu, czy była zatrudniona, czy jest zarejestrowana, jako bezrobotna (lit. d wezwania). Jak natomiast wynika z art. 27 zd. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Stosownie zaś do treści art. 23 zd. 2 tej samej ustawy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Nawet więc, jeśli między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, na co wskazuje złożona do akt sprawy kopia umowy majątkowej małżeńskiej, to nadal obydwoje są zobowiązani do zaspokajania potrzeb rodziny. W konsekwencji wykazanie sytuacji materialnej obojga małżonków, co najmniej w zakresie wystarczającym do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych małżonka ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, jest konieczne dla pozytywnego rozstrzygnięcia o wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Już tylko opisane zaniechanie uniemożliwiało więc uwzględnienie wniosku Waldemara Wieleby o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie złożył do akt sprawy także zaświadczenia o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej (lit. f wezwania) oraz oświadczenia wskazującego, czy on, jego żona lub dzieci korzystają ze świadczeń z pomocy społecznej, bądź pomocy finansowej lub rzeczowej rodziny (lit. e wezwania). Nadesłał wprawdzie kopie czterech decyzji o przyznaniu dzieciom stypendiów szkolnych (w oparciu o kryterium dochodowe), jednakże nie czyni to zadość nałożonemu obowiązkowi. Nawet bowiem uwzględniwszy przyznane dzieciom stypendia (około 160 – 175 zł miesięcznie), wykazana przez wnioskodawcę sytuacja majątkowa nie może być uznana za odzwierciedlającą realny stan rzeczy. Tylko wskazane przez stronę wydatki na energię elektryczną, gaz i spłatę kredytu pochłaniają około 1.000 zł miesięcznie. Jeśli więc pięcioosobowa rodzina utrzymywać się ma tylko z wynagrodzenia skarżącego z umowy zlecenia, to na zaspokojenie innych koniecznych potrzeb, jak jedzenie, czy ubranie, pozostawałoby około 500 zł miesięcznie (100 zł miesięcznie na osobę - w tym troje małoletnich dzieci). W powyższych okolicznościach, zarówno zaświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej oraz oświadczenie w sprawie świadczeń z pomocy społecznej i pomocy otrzymywanej od rodziny lub znajomych, jak i wyczerpujące i dokładne informacje o dochodzie i majątku D. K., były nieodzowne do ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Jak wskazano, z treści powołanych przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. W sytuacji, gdy strona postępowania uchyla się od złożenia dokumentów niezbędnych do ustalenia jej sytuacji materialnej, czy rodzinnej, brak jest podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w tym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06. Niepublikowane). Bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 ppsa (por. np. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 24 marca 2005 r. sygn. akt OZ 128/05. Niepublikowane). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w postanowieniu.