IV SA/Wa 328/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Michał Sułkowski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. ustanowić w niniejszej sprawie dla J. D. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W, 2. odmówić J. D. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. J. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dwie decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji umarzających postępowania w sprawie wymeldowania. Sprawy zarejestrowano pod sygnaturami akt IV SA/Wa 327/11 oraz IV SA/Wa 328/11. W obydwu sprawach skarżący uiścił wpisy od skarg w kwotach po 200 zł. Wyrokami z dnia 5 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi J. D. na decyzje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W obydwu sprawach skarżący zażądał sporządzenia uzasadnień wyroków i doręczenia odpisów wyroków z uzasadnieniami. Wnioski zostały opłacone opłatami kancelaryjnymi w kwotach po 100 zł. Wnioskami z dnia 20 czerwca 2011 r., uzupełnionymi wnioskami z dnia 2 lipca 2011 r., J. D. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Ze złożonych na urzędowych formularzach oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący jest osobą samotną. Zamieszkuje jako najemca w pomieszczeniu o powierzchni 10,6 m2. Źródło jego utrzymania stanowi świadczenie rentowe w wysokości 1077,72 zł netto miesięcznie. Posiada jedenaście sztuk akcji O. Przedsiębiorstwa Robót [...] "[...]" S.A., które od jedenastu lat nie przynoszą dochodu. Nie ma innych zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów. Oceniając sytuację materialną i możliwości płatnicze skarżącego, w pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Stosownie bowiem do reguły zawartej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej również jako ppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Stąd też każda osoba wszczynająca postępowanie przed sądem administracyjnym powinna liczyć się z wydatkami na ten cel. Stosownie do treści art. 246 § 1 ppsa prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Jak wynika z treści powołanego przepisu, instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym ma wyjątkowy charakter. Pomoc ta stosowana jest wobec osób, które znajdują się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej, pozwalającej na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. Skarżący uiścił w sprawach wszczętych jego skargami wpisy w łącznej kwocie 400 zł. Opłacił również wnioski o sporządzenie uzasadnień wyroków opłatami kancelaryjnymi w łącznej kwocie 200 zł. Wysokość ewentualnych wpisów od skarg kasacyjnych w każdej ze spraw J. D. wyniesie 100 zł (§ 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Także wysokość ewentualnych wpisów od zażaleń jednorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 powołanego rozporządzenia). J. D. uzyskuje regularny dochód w wysokości 1.077,72 zł miesięcznie. Dysponuje też zasobami pieniężnymi w postaci jedenastu akcji O. Przedsiębiorstwo Robót [...] "[...]" S.A. W tej sytuacji, uwzględniając aktualny poziom cen dóbr i usług niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz podaną wyżej wysokość ewentualnie należnych opłat sądowych, należy uznać, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W dotychczasowym toku postępowań był on w stanie wygospodarować środki niezbędne do uiszczenia wpisów od skarg w kwotach dwukrotnie wyższych od ewentualnie należnych w przyszłości opłat sądowych, a także środki na uiszczenie opłat kancelaryjnych za sporządzenie uzasadnień wyroków i doręczenie odpisów wyroków z uzasadnieniami. Dotychczasowy przebieg postępowań potwierdza więc, że brak jest przesłanek do przyjęcia, aby wnioskodawca obecnie nie był w stanie ponieść kosztów wpisów od skarg kasacyjnych (po 100 zł), czy też wpisów od zażaleń (po 100 zł). Nie bez znaczenia jest również fakt, że ewentualne uiszczenie wskazanych opłat sądowych nie będzie się wiązać się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie przez stronę wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Powyższe spostrzeżenia prowadzą do wniosku, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wobec stwierdzenia, że J. D. nie spełnia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, rozważenia wymaga, czy spełnia warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, które określono w powołanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Kluczowe dla prawidłowego zastosowania przesłanki wskazanej w tym przepisie jest ustalenie, jaką część kosztów skarżący może ponieść, aby nastąpiło to bez uszczerbku w jego koniecznym utrzymaniu. Jak wskazano, analizując dopuszczalność przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawach wszczętych skargami J. D. wysokość ewentualnie należnych opłat sądowych, jak wpisy od skarg kasacyjnych, czy też wpisy od zażaleń, jednorazowo nie przekroczy 100 zł. Ustalono też, że sytuacja materialna J. D. umożliwia mu poczynienie oszczędności niezbędnych do uiszczenia wskazanych opłat. Przy aktualnym poziomie cen dób i usług koniecznych do zaspokojenia takich potrzeb, jak wyżywienie, ubranie, czy mieszkanie, dochód J. D. w kwocie 1.077,72 zł miesięcznie nie pozawala jednak na poniesienie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc przy tym pod uwagę, że poza jedenastoma akcjami wskazanej wyżej spółki, które nie przynoszą jakiegokolwiek dochodu, wnioskodawca nie ma zasobów pieniężnych, ani wartościowych przedmiotów należy stwierdzić, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu nie jest on w stanie samodzielnie ponieść kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. J. D. wykazał zatem, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w postanowieniu.