IV SA/Wa 328/14
WyrokWSA w Warszawie2014-05-20
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Alina Balicka, Anna Falkiewicz-Kluj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności innej decyzji administracyjnej może zostać wydana bez ponownego badania merytorycznego sprawy, a jedynie na podstawie oceny przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a.?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, które polega na badaniu przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., a nie na ponownym merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Organ bada jedynie, czy przy wydawaniu kwestionowanego rozstrzygnięcia nie dopuszczono się naruszeń kwalifikowanych jako rażące, a nie koryguje ewentualne nieprawidłowości w postępowaniu dowodowym czy błędne ustalenia faktyczne.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej linię brzegu potoku, zarzucając rażące naruszenie przepisów prawa wodnego i K.p.a. Organ II instancji odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że nie doszło do kwalifikowanych naruszeń prawa. Skarżący złożył skargę do WSA, kwestionując prawidłowość ustaleń faktycznych, zebrania materiału dowodowego i wyznaczenia linii brzegu. WSA oddalił skargę, uznając, że zarzuty skarżącego nie spełniają kryteriów rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wykowski, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2014 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę -
Decyzją Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] grudnia 2013 r., nr. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r, poz. 267), dalej K.p.a., po rozpoznaniu wniosku W. K., dalej skarżącego, o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] sierpnia 2013 r. znak: [...], odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] czerwca 2012 r., znak. [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], utrzymano ją w mocy.
Stan sprawy przedstawiał się następująco.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. znak: [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] czerwca 2012r. znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] marca 2012r., znak: [...], dalej kwestionowana decyzja, decyzja której dotyczy wniosek.
1. ustalającą linię lewego brzegu potoku M. na odcinku działki ewid. nr [...] położonej w obr. [...] Z., która rozgranicza grunty pokryte wodami płynącymi potoku M. od gruntów przyległych i biegnie krawędzią brzegu, a następnie zewnętrzną krawędzią budowli regulacyjnej dzieląc działkę ewid. nr [...] o pow. 0,0432 ha uż. LzV na działkę ewid. nr [...] o pow. 0,0005 ha uz. LzV, działkę ewid. nr [...] o pow. 0,0061 ha uż. LzV oraz działkę ewid nr [...] o pow. 0,0366 ha uż. LzV, przy czym działki ewid. nr [...] i nr [...] stanowią grunt pokryty wodą, zgodnie z "mapą uzupełniająca podziału działki nr: [...] w związku z ustaleniem linii brzegu potoku M. wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych autorstwa geodety uprawnionego mgr inż. A. M. przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Z. w dniu [...] listopada 2010r. za nr [...], I. zgł. [...], stanowiącą integralną część niniejszej decyzji,
2. stwierdzającą, że działki ewid. nr [...] obr. [...] Z. o pow. 0,0005 ha uż. LzV i nr [...] obr. [...] Z. o pow. 0,0061 ha uż. LzV stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa,
3. stwierdzającą przejście działki ewid. nr [...] obr. [...] Z. o pow. 0,0005 ha uż. LzV oraz działki ewid. nr [...] obr. [...] Z. o pow. 0,0061 ha uż. LzV jako gruntu pokrytego wodą w trwały zarząd Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K.
Pismem z dnia 2 września 2013r. W. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r.
Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany przedmiotowej decyzji wskazując, że postępowanie o stwierdzenie nieważności rozstrzygnięcia stanowi wyjątek od przyjętej przez ustawodawcę w art. 16 § 1 Kpa zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. W tego rodzaju postępowaniu organ nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej wadliwą decyzją, lecz orzeka jako organ kasacyjny w oparciu o zebrany w tamtym postępowaniu materiał dowodowy. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma bowiem na celu wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznawanie zakończonej sprawy. Wyjaśnił także, że nie ma możliwości prowadzenia odrębnych postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji I i II instancji.
Prawidłowym tokiem procedury administracyjnej w sprawach o unieważnienie decyzji, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w dwóch instancjach, jest rozpatrzenie w pierwszej kolejności istnienia - bądź braku - przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji drugoinstancyjnej, a dopiero w drugiej kolejności, po zaistnieniu przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji drugoinstancyjnej - decyzji pierwszej instancji. Takiemu postępowaniu nie stoi w szczególności na przeszkodzie treść wniosku strony (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2008r. sygn. VI SA/Wa 1218/08 i wyrok NSA z dnia 14 sierpnia 2002r. sygn. 1 SA 843/00).
W związku z powyższym, rozpatrując sprawę ponownie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej stwierdził, że decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] czerwca 2012r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] marca 2012r. znak: [...], nie jest obarczona którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 Kpa, a co za tym idzie, brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Nie można przy tym utożsamiać faktu, iż organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa.
Organ badając czy w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 K.p.a, nie gromadzi na nowo materiału dowodowego, który prowadziłby do nowych ustaleń faktycznych a jedynie ocenia spełnienie przesłanek z art. 156 K.p.a.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 15 ust. 1 Prawo wodne, linię brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej 10 lat. Powyższe zasady zostały przez ustawodawcę sprecyzowane w art. 15 ust. 5-7, zgodnie z którymi: jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią, jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu, biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej linii stanu wody ustalonej według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym, natomiast jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu. Natomiast według art. 14 ust 1a Prawa wodnego, przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi uważa się m.in. grunty, tworzące dna i brzegi cieków naturalnych w granicach linii brzegu ustalonej zgodnie z art. 15 ustawy Prawo wodne. Na mocy przepisu art. 17 ust. 1 ustawy Prawo wodne grunty pokryte w sposób naturalny i trwały śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi stają się własnością właściciela wody czyli Skarbu Państwa. Przejście tych gruntów na rzecz Skarbu Państwa następuje z mocy prawa i nie wymaga zgody dotychczasowego właściciela.
Biorą pod uwagę powyższe, zgodnie z art. 15 ust. 5 i ust. 7 ustawy Prawo wodne wyznaczona została linia lewego brzegu potoku M. na odcinku dz. nr ew. [...] położonej w obrębie [...], Z., która rozgranicza grunty pokryte wodami płynącymi potoku M. od gruntów przyległych i która biegnie krawędzią brzegu, a następnie krawędzią budowli regulacyjnej dzieląc dz. nr ew. [...] na dz. nr ew. [...], dz. nr ew. [...] oraz dz. nr ew. [...]. Przy czym zgodnie z art. 14 ust. 1a ustawy Prawo wodne dz. nr ew. [...] i [...] stanowią grunt pokryty wodą i zastosowanie do nich ma przepis art. 17 ust. 1 ustawy Prawo wodne.
W aktach sprawy są dowody potwierdzające konieczność zastosowania przez organ administracji art. 15 ust. 5 i 7 ustawy Prawo wodne i są nim: część opisowa projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych oraz załączone do projektu protokół z czynności przyjęcia granic nieruchomości oraz protokół utrwalenia punktów granicznych sporządzone przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. M., z których to dokumentów wynika, iż nowopowstała granica działki [...] biegnie od pkt 125 przez 66, 65 do pkt 124 oraz od pkt 123 do 63 krawędzią brzegu, natomiast od pkt 63 do pkt 122 zewnętrzną krawędzią budowli regulacyjnej (murek oporowy betonowy). Zapoznanie się z treścią protokołów Pan K. potwierdził odręcznym podpisem. Brak natomiast dowodu na to, że linia wyznaczona w dokumentacji pokrywa się z linią stałego porostu traw albo linią, która ustalona została według średniego stanu spowodowany jest tym, że żadna z tych metod nie została użyta przy wyznaczeniu linii brzegu.
Równocześnie brak jest przepisu, który zobowiązywałby organy orzekające w sprawie ustalenia linii brzegu do przeprowadzenia z urzędu dowodu z oględzin w terenie.
W związku z powyższym organ stwierdził, że nie doszło do naruszenia art. 15 ustawy Prawo Wodne, gdyż w sprawie orzekał organ właściwy na wniosek podmiotu uprawnionego. Do wniosku o ustalenie linii brzegu załączone zostały niezbędne dokumenty wyszczególnione w art. 15 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Przy wyznaczaniu linii brzegu na odcinku dz. nr ew. [...] prawidłowo zastosowano art. 15 ust. 5 i ust. 7 ustawy Prawo wodne, nie stosując równocześnie ust. 6.
Organ zaznaczył, że za rażące naruszenie przepisów postępowania regulujących postępowanie dowodowe tj. art. 7 oraz 77 i art. 80 Kpa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności I decyzji, można uznać jedynie wydanie decyzji bez uprzedniego przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy, czy też wydanie decyzji i bez przeprowadzenia dowodów obligatoryjnych w danej sprawie (por. wyrok WSA i w Gdańsku z dnia 13 lutego 2013 sygn. II SA/Gd 694/12).
Sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż podstawę ustalenia linii brzegowej i obligatoryjne dowody w sprawie określa art. 15 ust. 3 ustawy Prawo wodne i taka dokumentacja w postaci projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych została złożona wraz z wnioskiem o ustalenie linii brzegowej. Zatem organy administracji dysponowały dowodami niezbędnymi dla wyjaśnienia istoty sprawy.
Natomiast przedłożone przez skarżącego wraz z wnioskiem o stwierdzenie nieważności fotografie nie spełniają wymogów dla materiału dowodowego w postępowaniu nieważnościowym. Zostały one złożone dopiero na etapie postępowania nadzorczego, a zatem stanowią nowy materiał dowodowy. Równocześnie nie są opatrzone datą zatem nie można ustalić jaki stan faktyczny obrazują.
Skarżący W. K. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając decyzję w całości, wraz z decyzją poprzedzającą, oraz wnosząc o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi opisał stan faktyczny w sprawie i wskazał na następujące okoliczności.
1. pismem z dnia 19 listopada 2012 r. wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Wodnej w Warszawie o stwierdzenie nieważności obu decyzji zarzucając im, że zostały wydane z rażącym, naruszeniem prawa t.j. art. 10 ust. 1a, art. 15 ust. , ust. 2 pkt. 3, ust. 3, ust. 5 ust. 6 i ust 7 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) oraz art. 19 ustawy z; dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 130, poz. 1087) oraz art. 1, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a.;
2. poza sporem jest, że zgodnie z przepisem art. 10 ust. 1a prawa wodnego wody morza terytorialnego, morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej, śródlądowe wody powierzchniowe płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Trzeba jednak mieć na uwadze, że zgodnie z art. 15 ust. 1 prawa wodnego linię brzegu cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych stanowi krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Zgodnie z przepisem ust. 3 podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który, z zastrzeżeniem ust. 4, zawiera: opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz stan stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu; mapę inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych lub zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej, w skali, w jakiej jest sporządzony projekt regulacji wód śródlądowych, lub w skali 1:500, 1:1,000, 1:2.000 albo 1:5.000, z wykazaniem punktów stałych osnowy poziomej nawiązanych do sieci państwowej, granicy stałego porostu traw, krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp, proponowanej linii brzegu. Ust. 5 stanowi, ze jeżeli krawędź brzegu jest wyraźna, linia brzegu biegnie tą krawędzią, a ust. 6, stanowi że jeżeli krawędź brzegu nie jest wyraźna, linia brzegu biegnie granicą stałego porostu traw, a jeżeli granica stałego porostu traw leży powyżej stanu wody, o którym mowa w ust. 1 - linią przecięcia się zwierciadła wody przy tym stanie z gruntem przyległym, ust. 7, stanowi, że jeżeli brzegi wód są uregulowane, linia brzegu biegnie linią łączącą zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, a przy plantacjach wikliny na gruntach uzyskanych w wyniku regulacji - granicą plantacji od strony lądu. Z wykładni owych norm prawa wynikają zasady ustalania przebiegu linii brzegu cieku wodnego - wody płynącej, które organy administracji prowadzące postępowanie muszą przestrzegać w toku postępowania o ustalenie linii brzegu. Tymczasem organy administracji orzekające w niniejszej sprawie zasad tych nie przestrzegały i postępowały wbrew nim, co stanowi wyraz rażącego naruszenia prawa;
3. linia brzegu cieku naturalnego jakim jest potok M. nie została ustalona jako krawędź brzegu lub linia stałego porostu traw albo linia ustalona według średniego stanu wody z okresu co najmniej 10 lat. Linia ta została ustalona dowolnie, znacznie dalej w głąb nieruchomości skarżącego i objęła swym zasięgiem obszar, który nigdy nie był nigdy zajęty przez wody pot. M., nawet w okresie jego silnego wezbrania - dowodem tego są przeprowadzone przez skarżącego pomiary, których wynik znajduje odzwierciedlenie w złożonej dokumentacji fotograficznej. Jedynym dowodem w tamtej sprawie były mapa uzupełniająca podziału działki nr: [...] w związku z ustaleniem linii brzegu potoku M. wraz z wykazem zmian danych ewidencyjnych autorstwa geodety uprawnionego mgr inż. A. M., oraz protokół czynności przyjęcia granic wraz z załącznikiem graficznym. Z dokumentów tych nie wynika jakakolwiek okoliczność, o której mowa w przepisie art. 15 ust. 1 prawa wodnego. Jest to klasyczny "projekt podziału" działki bez zaznaczenia w nim niezbędnych elementów o jakich mowa w art., 15 ust. 3 prawa wodnego;
4. dokumentacja geodezyjna, o której mowa wcześniej nie jest projektem rozgraniczenia gruntów lecz innym opracowaniem geodezyjnym nieprzydatnym dla tego postępowania. Nie zawiera opisu uwzględniającego przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenia stanu prawnego nieruchomości objętych projektem oraz stanu stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu, mapy inwentaryzacyjnej i powykonawczej budowli regulacyjnych lub zaktualizowanej kopi mapy zasadniczej, w odpowiedniej skali, z wykazaniem granicy stałego porostu traw, krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp a przede wszystkim proponowanej linii brzegu;
5. brak jest dowodu, że linia wyznaczona w dokumentacji pokrywa się z linią stałego porostu traw albo linią ustaloną według średniego stanu wody z okresu co najmniej 10 ostatnich lat. Brak jest dowodu na okoliczność średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat. Fotografie zaprezentowane zaś przez skarżącego w sposób jednoznaczny wskazują, że zaprojektowana i ustalona decyzjami linia brzegu nie pokrywa się ani z linią średniego stanu wody ani z linią stałego porostu traw;
6. organy administracji obowiązane były przeprowadzić dowód z oględzin na okoliczność ustalenia przebiegu linii stałego porostu traw, czego zaniechały i oparły się jedynie na opracowaniu geodezyjnym, które jak pokazują załączone fotografie jest nierzetelne;
7. cała działka ewid. nr [...], z której wydzielono działki ewid. nr [...] i [...] jakoby stanowiące wody płynące, posiada użytek LzV i jest to okolicznością bezsporną i powinno organom administracji nasunąć wątpliwość, co do tego, czy obszar nowopowstałych działek ewid. nr [...] i [...] posiadających użytek LzV a nie Wp nie jest w istocie wodą płynącą. Tymczasem organy administracji nad tą okolicznością przeszły do porządku dziennego;
8. organ wadliwie odmówił wiarygodności materiałowi dowodowemu złożonemu przez skarżącego (fotografie), ponieważ z art. 75 § 1 K.p.a. wynika, że jako dowód należy popuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Nie ma żadnych norm prawa, które wprowadzały inne kryteria dla dowodów w postępowaniu zwyczajnym a inne dla dowodów w postępowaniu nadzorczym. Fotografie zatem zaprezentowane przez skarżącego winny być bezwzględnie dopuszczone jako dowód w sprawie na okoliczność przebiegu linii brzegowej potoku Młyniska w obrębie jego nieruchomości. Faktem jest, że owe fotografie nie mają oznaczenia co do daty ich sporządzenia. Nie mniej jednak bez trudu można ustalić kiedy zostały wykonane, bo do tej okoliczności odnosi się treść pisma skarżącego, przy którym zostały one przedłożone organowi administracji. Skarżący w owym piśmie wskazuje kiedy i w jakich okolicznościach je wykonał i co przedstawiają. Organ mając wątpliwości powinien przeprowadzić oględziny w terenie;
9. postępowanie prowadzone przez organ administracji w opisany wcześniej sposób stoi w rażącej sprzeczności z przepisami oraz art. 7, art. 10 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. Postępowanie organu nadzoru było nader pobieżne i nakierowane na udowodnienie z góry przyjętej tezy, że wskazane wyżej decyzje nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa;
10. nawet gdyby uznać, że słuszny jest przytoczony pogląd Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w W., że postępowanie nieważnościowe w pierwszej kolejności dotyczy decyzji organu II instancji, to zgodnie z przepisem art. 104 § 1 K.p.a. w zw. z art. 158 K.p.a. organ winien orzec o odmowie stwierdzenia nieważności Starosty T. w Z. w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. znak [...]. Tymczasem w tym zakresie rozstrzygniecie nie zapadło.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Postępowanie nieważnościowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym organ nie bada merytorycznie decyzji (postanowienia) tzn. nie ocenia argumentacji jaką posłużył się organ wydając kwestionowane rozstrzygnięcie, a jedynie ogranicza się do badania przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a. czyli ustala czy przy jego wydawaniu nie dopuszczono się naruszeń o jakich mowa w tym przepisie a uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu administracyjnego.
Przesłankami do stwierdzenia nieważności decyzji czy postanowienia są: wydanie decyzji (postanowienia) z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, w warunkach res iudicata, skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, wydanie decyzji niewykonalnej w dniu jej wydania przy ustaleniu, że niewykonalność ta ma charakter trwały, w sytuacji w której jej wykonalność wywołałaby czyn zagrożony karą lub z innych przyczyn powodujących jej nieważność z mocy prawa. Nieważność orzeczenia może wynikać z rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego - błędnej wykładni przepisów prawa, zastosowania do stanu faktycznego przepisu prawa materialnego nie obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięcia – tzw. błąd subsumcji lub naruszenia przepisów prawa procesowego poprzez wadliwe ich zastosowanie w stopniu powodującym istotne ograniczenie uprawnień strony, z wyjątkiem naruszenia dającego podstawy do jego wznowienia. Naruszenia te muszą wystąpić w stopniu rażącym. Musi także istnieć związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem prawa a treścią rozstrzygnięcia polegający na tym, że gdyby nie było stwierdzonego uchybienia, to treść rozstrzygnięcia byłaby inna. O rażącym naruszeniu prawa można natomiast mówić wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja czy postanowienie nie mogą być akceptowane jako akty wydane przez organ praworządnego państwa. Jest to sytuacja w której treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisem prawa, co jest widoczne w sposób nie wymagający wykładni prawa. Kryteria te nie zostały spełnione w sprawie.
Ma rację organ wywodząc, że w postępowaniu nieważnościowym nie prowadzi się na nowo postępowania dowodowego a jedynie ocenia czy zachodzą przesłanki z art. 156 K.p.a. Postępowanie to jest bowiem wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych. Dlatego w tego rodzaju postępowaniu nie można korygować nieprawidłowości w zakresie postępowania dowodowego. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie służy podważaniu stanu faktycznego ustalonego w kwestionowanej decyzji (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r, I OSK 1822/11, Lex nr 1336326).
Podstawą prawną żądania stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z [...] czerwca 2012r. miał być art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. a więc wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 10 ust. 1 a. art. 15 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, ust. 5 ust. 6 i 7 Ustawy prawo wodne oraz art. 19 ustawy z dnia 3 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw a więc rażące naruszenie prawa materialnego. Jednocześnie z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący uważa, że przyczyną z powodu której miałaby być stwierdzona nieważność są przede wszystkim braki w dokumentacji geodezyjnej na podstawie której dokonano ustalenia linii brzegu, wadliwe ustalenie przebiegu tej linii, nie przeprowadzenie oględzin i nie spełnienie wszystkich przesłanek o jakich mowa w art. 15 ustawy prawo wodne.
W ocenie Sądu, tego rodzaju kwestie wskazują raczej na naruszenie przepisów postępowania w zakresie należytego zebrania materiału dowodowego i jego oceny. Zdaniem Sądu, wskazane w taki sposób przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji nie są wystarczające do stwierdzenia jej nieważności, ponieważ w istocie skarżący domaga się aby organ a następnie sąd dokonał weryfikacji prowadzonego wcześniej postępowania administracyjnego pod kątem istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Skarżący uważa bowiem, że organ w sposób wadliwy przeprowadził to postępowanie co w konsekwencji doprowadziło go do błędnych wniosków.
I tak, kwestionując mapę podziału, będącą podstawą do ustalenia linii brzegowej skarżący nie twierdzi, że została ona sporządzona sprzecznie ze sztuką geodezyjną ale, że nie zawiera wszystkich niezbędnych w świetle art. 15 ust. 2 ustawy prawo wodne, elementów.
Wbrew temu co pisze skarżący w skardze, w toku postępowania został sporządzony projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami do gruntów przyległych (k 19 akt administracyjnych), a następnie, po dokonaniu oględzin w terenie (k 4 akt) sporządzona została mapa uzupełniająca (k 90 akt administracyjnych). Dokument ten został przyjęty do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego [...] listopada 2010r., co świadczy o tym, że spełniał on jako dokument warunki do wpisania do tej ewidencji. Tym samym twierdzenia skarżącego co do wadliwości tego operatu nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.
Ma rację skarżący, że w świetle art. 15 ust. 2 ustawy prawo wodne powinna być sporządzona mapa inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych. Jednakże przepis ten w dalszej swej części wskazuje, że także zaktualizowana kopia mapy zasadniczej w odpowiedniej skali z projektem regulacji wód i wskazaniem punktów osnowy poziomej, granicy porostu traw, krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp, proponowanej linii brzegu –także może stanowić podstawę do ustalenia przebiegu ustalenia linii brzegu.
W ocenie Sądu, mapa uzupełniająca podział te warunki spełnia, ponieważ wskazuje punkty osnowy geodezyjnej, krawędzie brzegów, proponowaną linię brzegu. Istotnie nie ma na niej granicy stałego porostu traw jednakże wobec tego, że granica brzegu nie była wg tej linii oznaczana nie ma to jakiegokolwiek znaczenia w sprawie. Tego rodzaju uchybienia nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ nie mają charakteru rażącego a tylko takie mogłaby być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie o stwierdzenie nieważności nie może prowadzić do czynienia nowych ustaleń faktycznych i podważania ustaleń dokonanych przez organy w toku postępowania zakończonego decyzją, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności. To z kolei prowadzi do wniosku, że nie mogą być skutecznie w toku takiego rodzaju postępowania powoływane nowe dowody (w tym wypadku zdjęcia). Trafnie zatem organ wskazał, że zdjęcia nie mają istotnego znaczenia w sprawie. Trudno zresztą dowodami ze zdjęć z oznaczeniem przez skarżącego linią granicy /taśmą/ podważać dokument jakim jest mapa wpisana do Zasobu Geodezyjno-Kartograficznego. Nawet gdyby linia brzegu została wyznaczona w sposób dowolny to sama ta okoliczność, w świetle art. 156 K.p.a. nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji.
Podsumowując twierdzenia skarżącego o wadliwym i dowolnym ustaleniu przebiegu linii brzegowej, braku dowodu że wyznaczona w dokumentacji geodezyjnej linia pokrywa się z linią stałego porostu traw albo linią ustaloną według średniego stanu wody z ostatnich 10 lat, braku dowodu z oględzin oraz kwestia charakteru użytków na działce ew. [...] nie stanowią przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ okoliczności te nie uzasadniają stwierdzenia o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa natomiast zmierzają do wykazania, że decyzja zapadła bez wszechstronnego przeprowadzenia postępowania dowodowego i w związku z tym jest wadliwa. Jak słusznie wskazywał organ tylko nie przeprowadzenie w ogóle postępowania administracyjnego, w tym nie przeprowadzenie niezbędnych w świetle przepisów prawa dowodów, mogłoby być podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji.
Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie z powodów podanych wyżej. Organ zlecił sporządzenie dwu map, przeprowadził oględziny w których skarżący brał udział, sporządzono szkic graniczny, na podstawie których to dowodów ustalił stan faktyczny będący podstawą do wydania kwestionowanej decyzji.
Prawidłowo zatem oba organy uznały, że podważana decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z [...] czerwca 2012 r. nie zawiera wad uzasadniających jej wyeliminowanie o obrotu prawnego. Decyzja ta nie zawiera rażących uchybień i wadliwości, które uzasadniałyby twierdzenie o rażącym naruszeniu przepisów prawa materialnego lub procesowego, wymagających wyeliminowania jest z obrotu prawnego jako nie mogącej istnieć w praworządnym Państwie. Decyzja utrzymująca w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G., choć jest nieco lakoniczna to jednak wynika z niej, że organ przeanalizował powtórnie sprawę (w sprawie orzeka ten sam organ) w sposób dostateczny i nie znalazł podstaw do zmiany wcześniejszej decyzji. Odniósł się także do zarzutów wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Czyni to niezasadnymi zarzuty skargi w zakresie wskazanych w niej naruszeń prawa procesowego za nie skuteczne.
Wskazać jeszcze należy, że brak było podstaw do odrzucenia skargi, jak tego domagał się organ w odpowiedzi na skargę, bowiem skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot, w ustawowym terminie i nie zawiera innych braków skutkujących koniecznością jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012. poz.270).
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy jw. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło