IV SA/Wa 329/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] listopada 2006 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2006r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na podstawie art. 149 § 3 i 1art. 150 kpa po rozpatrzeniu wniosku S. K. odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2004r. w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolników z powodu braku podstaw określonych w art. 145 § 1 kpa. W uzasadnieniu stwierdzono, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 kpa biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji tj. jeden miesiąc od daty otrzymania decyzji. Organ podniósł, że decyzja z dnia [...] lipca 2004r. została wydana w oparciu o wcześniejsze ustalenia, w których zainteresowany brał udział. Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez S. K. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. postanowił odmówić wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2004r. z powodu braku podstaw określonych w art. 145 § 1 kpa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono treść art. 148 kpa i stwierdzono, że S. K. nie dotrzymał terminu do złożenia podania o wznowienie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. K. Zarzucił obrazę art. 148 § 1 i 2 kpa, art. 145§ 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 147 kpa. Skarżący podnosi, że został pouczony, iż jeśli złoży dowody na okoliczność, że posiada gospodarstwo rolne powyżej jednego hektara przeliczeniowego, to decyzja z dnia [...] lipca 2004r. zostanie zmieniona. Takie dowody zostały złożone i skoro organ uznał, że pismo zawierające takie dowody z powodu opóźnienia nie może zostać potraktowane jako odwołanie od decyzji, winien potraktować je jako wniosek o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ponadto toczyło się postępowanie przed Sądem powszechnym w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] lipca 2004r. Wniosek nie został uwzględniony tj. nie przywrócono skarżącemu tego terminu. Zapadł prawomocny wyrok w sprawie. Dlatego też stało się aktualne postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając zaskarżoną decyzję w świetle twierdzeń skargi, Sąd uznał, że zarzuty w niej podniesione są trafne. Wydane przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego rozstrzygnięcie naruszyło przepisy postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i z tego powodu koniecznym było jego wyeliminowanie z obrotu prawnego, jak również decyzji poprzedzającej. Otóż bezspornym jest, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego decyzją w przedmiocie ustania ubezpieczenia społecznego rolnika została złożona przez S. K. w dniu [...] października 2006r. We wniosku skarżący wskazuje, że postępowanie odwoławcze dotyczące decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2004r. toczące się przed sądem powszechnym zostało prawomocnie zakończone. Sąd powszechny nie podzielił jego argumentacji co do przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Jednocześnie skarżący w swoim piśmie podaje jako podstawę wznowienia nowe dowody, które mają świadczyć, że był posiadaczem gospodarstwa rolnego obejmującego powyżej 1 ha przeliczeniowego. Tymczasem organ odmawiając wznowienia postępowania oparł swoje rozstrzygnięcie na dwóch podstawach: po pierwsze nie stwierdził podstaw wznowieńiowych określonych w art. 145 § 1 kpa, po drugie orzekł, że został przekroczony przez skarżącego termin do wniesienia podania o wznowienie. Przepis art. 148 kpa ustanawia bowiem okres jednego miesiąca do dokonania takiej czynności, liczony w zależności od rodzaju przesłanki wznowieniowej. Przede wszystkim należy podnieść, że postępowanie wznowieniowe prowadzone jest w dwóch etapach. W pierwszym etapie organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania złożyła osoba będąca stroną w sprawie oraz czy została powołana przynajmniej jedna (bądź więcej) podstawa wymieniona w art. 145 § 1 kpa. Przy czym strona nie ma obowiązku podania konkretnego punktu powołanego wyżej przepisu. Wystarczającym jest wskazanie tych podstaw poprzez opis okoliczności, które zdaniem strony powinny skutkować wznowieniem postępowania i ponownym rozpatrzeniem sprawy. W niniejszej sprawie S. K. powołał się na nowe dowody, które jego zdaniem spowodowałyby odmienne rozstrzygnięcie sprawy od tego, podjętego w decyzji z dnia [...] lipca 2004r. Nie powinno zatem budzić wątpliwości organu, że został spełniony wymóg wskazania podstawy wznowienia. A żądanie wszczęcia tego nadzwyczajnego trybu miało swoje oparcie normatywne w treści art. 145 § 1 pkt 5) kpa tj. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wobec podania przez stronę konkretnej podstawy wznowieniowej organ nie był uprawniony do wydania decyzji odmawiającej wznowienia. Ustalenie bowiem czy w istocie występują podstawy wznowienia wyliczone w art. 145 § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w drugiej fazie postępowania rozpoznawczego, o czym expressis verbis stanowi art. 149 § 2 kpa. Rozstrzygnięcie o wystąpieniu podstaw wznowienia postępowania w decyzji o odmowie wznowienia postępowania stanowi naruszenie art. 149 § 2kpa i art. 151 § 1 pkt 1kpa, w myśl których dopiero po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego możliwe jest ustalenie, że przesłanka nie miała miejsca i w konsekwencji wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji dotychczasowej (vide komentarz do kpa pod red. B. Adamiak i J. Borkowskiego, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2000, str. 605). W pierwszej natomiast fazie postępowania niedopuszczalna jest jakakolwiek ocena takiej przesłanki. Organ ogranicza się jedynie do zbadania, czy wskazane we wniosku okoliczności, na które powołuje się wnioskodawca wyczerpują którąkolwiek przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 kpa lub 145a kpa. Kolejną wadliwością, która dotyczy decyzji wydanych przez Prezesa KRUS w niniejszej sprawie jest błędne powołanie normy art. 148 kpa w kontekście podstawy wznowieniowej. Organ bowiem z niezrozumiałych powodów stwierdził, że strona domaga się wznowienia postępowania, gdyż z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4) kpa). Przede wszystkim taka podstawa nie została określona w podaniu o wznowienie i przyjęcie jej jako takiej przez organ miało cechy nieuprawnionej dowolności. Ma to istotne znaczenie gdyż akurat w wypadku tej jednej podstawy odmiennie ustalony jest początek biegu terminu do składania podania. Otóż art. 148 § 1 kpa przewiduje generalną 2:asadę wnoszenia wniosków o wznowienie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia. Jedynie w wypadku nie brania przez stronę udziału w postępowaniu termin powyższy biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Organ co do zasady w pierwszej kolejności ma obowiązek zbadania terminu do złożenia podania, bowiem jego uchybienie w istocie uzasadnia wydanie decyzji o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 kpa). Nie mniej jednak ocena ta może odnosić się wyłącznie do tej podstawy wznowienia, która wynika z wniosku, a nie dowolnie przyjętej przez organ. Rozpoznając zatem ponownie sprawę organ poczyni ustalenia co do zachowania terminu, ale mając na uwadze, że okres jednego miesiąca biegnie od daty, kiedy wnioskodawca powziął informację o nowych dowodach, na które powołuje się we wniosku o wznowienie. Nie zaś kiedy dowiedział się o wydaniu kwestionowanej w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji. Dalej nie będzie dopuszczalna odmowa wznowienia z tego powodu, że wnioskodawca nie podał podstawy wznowieniowej. Podstawa ta bowiem jednoznacznie wynika z pisma skarżącego i znajduje oparcie w art. 145 § 1 pkt 5)kpa. Czy w istocie ona wystąpiła, o tym przesądzi drugi etap postępowania tzw. postępowanie rozpoznawcze. Nie mogło także ujść uwadze Sądu uchybienie procesowe, którego dopuścił się Prezes KRUS przy wydawaniu decyzji z dnia [...] grudnia 2006r. Otóż od decyzji Prezesa KRUS nie służy odwołanie. Nie mniej jednak strona niezadowolona z jego rozstrzygnięcia może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań, co oznacza także obowiązek stosowania art. 138 § 1 pkt 1) kpa, który stanowi, że organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Prezes KRUS zatem nie znajdując podstaw do zmiany swojego poprzedniego rozstrzygnięcia nie orzeka na nowo w zakresie żądania, jak to uczynił w decyzji z dnia [...] grudnia 2006r., lecz jedynie jest władny aby utrzymać w mocy swoją pierwszą decyzję. Mając powyższe wszystkie wykazane uchybienia przepisom postępowania, których stopień należy ocenić jako mogący mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1c) i 135 P.p.s.a., orzekł jak na wstępie. O kosztach nie orzeczono ze względu na brak stosownego wniosku uprawnionego podmiotu.