IV SA/Wa 332/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2009 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r.; II. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej H. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Urzędu Wojewódzkiego [...] z dnia [...] lutego1950 r. w przedmiocie uznania, że stanowiąca własność spadkobierców L. K. nieruchomość ziemska pn. [...] o pow. 55,43 ha położona w gminie K. powiatu [...], podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 roku, Nr 3, poz. 13). W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy koniecznym jest dokonanie ustaleń w zakresie aktualnego stanu prawnego przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi dokonanie powyższych ustaleń stanowi zagadnienie wstępne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem organ zobowiązany jest ocenić kwestię i zakres nieodwracalnych skutków prawnych. Po rozpatrzeniu zażalenia złożonego przez pełnomocnika J. Z. i H. W., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2008 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika stron wnoszących zażalenie, dokonanie ustaleń w zakresie aktualnego stanu prawnego należy do kompetencji organów prowadzących rejestr ewidencji gruntów, do których Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ, który prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie, zobowiązany był wystąpić. Dokonanie powyższych ustaleń stanowi w ocenie organu zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 9 § 1 pkt 4 Kpa, zasadnym było zatem zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył pełnomocnik H. W., wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r. W motywach skargi pełnomocnik skarżącej przytaczając poglądy doktryny oraz orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, iż z rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego mamy do czynienia wtedy, gdy rozstrzygnięcie takie musi być dokonane przed innym organem, oraz gdy nie było przedtem prawomocnie przesądzone na prawnie właściwej drodze. W tym kontekście, w ocenie pełnomocnika strony, nie można uznać za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego czynności zmierzające do uzyskania informacji w zakresie stanu prawnego nieruchomości w oparciu o istniejące i posiadane przez organy publiczne dokumenty, rejestry i ewidencje, których prowadzenie jest obowiązkiem organów administracji publicznej. Zdaniem pełnomocnika przy uzyskaniu takich informacji nie występuje zagadnie prawne i konieczność jego rozstrzygnięcia, a tym samym nie ma przesłanki dla zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, zgodnie z którym organ administracji zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Tak sformułowana zasada nakłada na organ obowiązek ustalenia związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. W myśl powołanego przepisu organ administracji zawiesza postępowanie administracyjne jedynie wówczas, gdy bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego (wstępnego) przez inny organ lub sąd wydanie decyzji nie byłoby możliwe. Należy jednocześnie podkreślić, iż na konstrukcje zagadnienia wstępnego składają się cztery istotne elementy, które muszą wystąpić łącznie, a mianowicie: zagadnienie to wyłania się w toku postępowania administracyjnego; jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu; wymaga ono uprzedniego rozstrzygnięcia oraz istnieje zależność między uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania wymieniona w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, zatem wadliwe jest stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia, że nieruchomość ziemska pn. "[...]" o pow. 55,43 ha położona w gminie K. powiatu [...], podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, należało zawiesić. Zwrócenie się przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do organu administracji publicznej o udzielenie stosownej informacji w zakresie stanu własności jest zwykłą czynnością procesową, w ramach prowadzonego przez organ postępowania wyjaśniającego. Nie stanowi zatem zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Trzeba bowiem pamiętać, iż ustawodawca w art. 7 Kpa nałożył na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Poczynienie przez organ ustaleń w zakresie aktualnego stanu władania należy zatem uznać, za czynność procesową, do przeprowadzenia której Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako organ właściwy w sprawie jest zobowiązany. Jednocześnie należy podkreślić, iż jedynie w sytuacji, gdyby organ był w posiadaniu informacji, iż aktualny stan własności przedmiotowej nieruchomości nie jest uregulowany, bowiem toczą się postępowania dotyczące nabycia spadku, stan taki uzasadniałby podjęcie przez organ rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kpa. Trzeba mieć bowiem na uwadze, iż ustalenie kręgu następców prawnych prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku jest istotne z punktu widzenia ustalenia stron postępowania. W przypadku bowiem postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, stronami tego postępowania są wszyscy następcy prawni byłych właścicieli przejętej nieruchomości. Prowadzenie postępowania bez udziału wszystkim stron postępowania skutkowałoby naruszeniem przez organ przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 10 Kpa. W ocenie Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wadliwie zatem ocenił, iż toczące się przed nim postępowanie, należało zawiesić. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono, na podstawie art. 200 i 205 § 2 cyt. ustawy.