IV SA/Wa 3321/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi H. Z. i M. Z. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267), dalej K.p.a., po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez H. i M. Z. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]czerwca 2015r. znak: [...], o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nr [...]z [...]września 1974 r. wydanego przez Naczelnika Powiatu w O., utrzymał to postanowienie w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu. Wnioskiem [...] kwietnia 2015 r. H. i M. Z., dalej zwani "skarżącymi", wystąpili do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi nr [...]z [...]września 1974 r. wydanego przez Naczelnika Powiatu w O. w części dotyczącej nabycia przez H. Z. działki oznaczonej w ewidencji gruntów wsi Ł. numerem [...]. Ich zdaniem w toku uwłaszczeń doszło do wadliwego nadania H. Z. aktu własności ziemi na działkę nr [...], która przed uwłaszczeniami oznaczona była nr [...] i stanowiła przedmiot wspólności majątkowej małżeńskiej skarżących, nabyty na podstawie aktu notarialnego z [...] października 1968 r. H. Z. nie była w dacie uwłaszczenia jej posiadaczem ale współwłaścicielem i akt własności nie powinien być nadany. Skoro został wydany to nastąpiło to bez podstawy prawnej, najprawdopodobniej w wyniku omyłki pisarskiej. Wojewoda [...], postanowieniem z dnia [...] czerwca 2015 r., odmówił wszczęcia postępowania wskazując na dyspozycję art. 63 ust. 2 ustawy z dnia [...]października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (D.U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), dalej zwanej "ustawą", który ustanowił zakaz stosowania do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany decyzji. W wyniku rozpoznania zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wskazał, że regulowanie własności gospodarstw rolnych odbywało się na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r., o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D.U. 1971, Nr 27, poz. 250), dalej zwanej "ustawą uwłaszczeniową", "ustawą z 1971 r.", w drodze decyzji administracyjnych (wydawano akty własności ziemi). Ustawa została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy –kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D.U, Nr 11, poz. 81), dalej zwaną "ustawą uchylającą". W związku z tym od dnia wejścia jej w życie tj. 6 kwietnia 1982 r. przestały być wydawane akty własności ziemi. Możliwość wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych jakimi były akty własności ziemi stała się prawnie niedopuszczalna z dniem 1 stycznia 1992 r. tj z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – art. 63 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym złożony przez skarżących wniosek o stwierdzenie nieważności organ uznał za niedopuszczalny i odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego (pow. wyrok NSA z 7 czerwca 2011 r, sygn. akt II OSK 969)10). Wskazał jednak, że wyłączenie drogi administracyjnej do podważania decyzji wydanych w trybie ustawy z 1971 r. nie pozbawia strony zainteresowanej dochodzenia swych roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ wyjaśnił, że skarżący wbrew wywodom zażalenia, domagali się nie sprostowania aktu własności ziemi ale stwierdzenia jego nieważności. Sprostowanie toczy się w innym trybie a kwestia omyłki nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. Poza tym sprostowanie dotyczy korygowania nieistotnych wadliwości decyzji (błędy pisarskie, rachunkowe) i wynika z natury samego błędu bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem decyzji, z treścią żądania strony, z zawartością materiałów znajdujących się w aktach sprawy czy z innymi okolicznościami. Sprostowanie nie może natomiast powodować merytorycznej ingerencji w treść orzeczenia, nie może prowadzić do jego zmiany i to nawet wtedy gdy zaistniałaby rozbieżność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a uzasadnieniem. Nie można tym trybem obejmować sprostowania pomyłek popełnionych przez organ administracji publicznej w określeniu okoliczności mogących wpłynąć na legalność decyzji kończącej postępowanie. Nie podlegają zatem sprostowaniu błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, sprostowanie nie może prowadzić do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia w sposób odmienny od pierwotnego. W niniejszej sprawie skarżący przez 40 lat nie kwestionowali omyłki w numeracji działki [...]. Obecnie domagają się zmiany numeracji działek, której to sytuacji nie można zakwalifikować jako oczywistej omyłki. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiedli H. Z. i M. Z., zaskarżając rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć obu organów. W uzasadnieniu skargi wskazali, że działka [...] nie była działką rolną ale zabudowaną a tylko w stosunku do tych pierwszych możliwe było wydanie aktu własności ziemi. Ustawa z 19 października 1991 r. dotyczyła wyłącznie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa a nie gruntów prywatnych a więc jej uregulowania nie mogą mieć zastosowania w tej sprawie. Działka [...] nie spełniała kryteriów uzasadniających wydanie aktu własności ziemi. Zdaniem skarżących najprawdopodobniej doszło do pomyłkowego poprzez wpisanie działki [...]do tego aktu. Dopiero później okazało się, że dawna działka [...] to obecnie działka [...]. Próby skarżących dojścia do prawdy okazały się nieskuteczne. Wystąpili o sprostowanie aktu własności ziemi – jako że była w nim oczywista omyłka pisarska. Do sprostowania odniósł się tylko organ II instancji, co stanowi o naruszeniu art. 15 K.p.a. Zdaniem skarżących organy naruszyły art. 77 § 1 K.p.a. ponieważ nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Rozpoznając sprawę organ związany jest wnioskiem strony, co oznacza, że to jego treść determinuje zakres ustaleń i a następnie oceny organu. W niniejszej sprawie z wniosku z [...]kwietnia 2015 r. wynika, że skarżący domagają się stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi a nie jego sprostowania. W związku z tym organ nie miał innej możliwości jak rozpatrzyć wniosek skarżących z punktu widzenia możliwości wszczęcia nadzwyczajnego postępowania i dopiero gdyby nie było przeszkód procesowych do wszczęcia takiego postępowania, merytorycznego rozpatrzenia wniosku. W związku z tym zarzuty związane z naruszeniem art. 15 k.p.a. w zakresie nie rozpoznania wniosku o sprostowanie, nie mogą odnieść zamierzonego skutku. W ocenie WSA organ prawidłowo uznał, że brak było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w sposób wyraźny wyłączył możliwość wzruszania w trybach nadzwyczajnych decyzji administracyjnych od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. od 1 stycznia 1992 r. Dotyczy to aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. czyli wydanych do dnia 6 kwietnia 1982 r. (ostatecznych), kiedy to ustawa z 26 października 1971 r. utraciła moc prawną. Decyzja wydana po [...] kwietnia 1982 r. nie jest objęta normą art. 63 ust. 2 w.w. ustawy. W niniejszej sprawie akt własności ziemi został wydany przed [...] kwietnia 1982 r, bo [...] września 1974 r. a więc ma do niego zastosowanie regulacja art. 63 ust. 2. Norma art. 63 ust. 2 ustawy jest normą szczególną, wyłączającą możliwość stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do określonych w tej normie stanów faktycznych i dlatego musi być stosowana ściśle. W związku z tym, zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. żądanie wszczęcia postępowania jako niedopuszczalne, skutkuje niemożnością wszczęcia postępowania administracyjnego i koniecznością odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (por wyrok NSA z 3 września 2015 r., sygn.. akt II OSK 147/14 w CBOSA). Z tych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.