IV SA/Wa 3334/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Zielińska – Baran po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na czynność Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie wykonania prawa wykupu nieruchomości postanawia odrzucić skargę W piśmie z 20 listopada 2016r., uzupełnionym w dniu 18 stycznia 2017 r. J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych w przedmiocie wykonania prawa wykupu nieruchomości. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił, że Agencja wykonując ową czynność dokonała zakupu nieruchomości, która nie była przedmiotem sprzedaż a jedynie stanowiła zabezpieczenia spłaty wierzytelności. Zarzucił ponadto, że Agencja wykonując prawo pierwokupu nie dokonała aktualnej wyceny tej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej odrzucenie podając, że do trybu i zasad wykonywania przez ANR prawa wykupu nieruchomość nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718. – dalej zwaną Ppsa), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto zgodnie z § 3 powołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W ocenie Sądu zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu rozstrzygnięć zawartych w art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa. Podkreślić należy, że "aktem lub czynnością" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa może być tylko taki akt lub czynność, który ma charakter publicznoprawny (por. uchwałę NSA z 29 marca 2006 r., II GPS 1/06). O akcie lub czynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Ppsa, na który może być wniesiona skarga do sądu administracyjnego, można mówić wówczas, gdy akt (czynność) podjęty jest w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, skierowany jest do oznaczonego podmiotu administrowanego, dotyczy uprawnienia lub obowiązku tego podmiotu, samo zaś uprawnienie lub obowiązek, którego akt (czynność) dotyczy, jest określone wprost w przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2005 r., sygn. II OSK 367/05, z dnia 12 kwietnia 2007 r., sygn. I OSK 348/07). W niniejszej sprawie nie można przyjąć, że zaskarżona czynność spełnia powyższe przesłanki. Z akt sprawy wynika, że aktem notarialnym sporządzonym w dniu [...] września 2016 r. reprezentant Agencji Nieruchomości Rolnych oświadczył, że stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (w brzmieniu obowiązującym z dniu 29 kwietnia 2016 r.) wykonuje w imieniu ANR na rzecz Skarbu Państwa prawo wykupu nieruchomości rolnej stanowiącej działkę gruntu o numerze ewidencyjnym [...]. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli nabycie nieruchomości rolnej następuje w wyniku: 1) zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży lub 2) jednostronnej czynności prawnej, lub 3) orzeczenia sądu, organu administracji publicznej albo orzeczenia sądu lub organu egzekucyjnego wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, lub 4) innej czynności prawnej lub innego zdarzenia prawnego, w szczególności: a) zasiedzenia nieruchomości rolnej, dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego, którego przedmiotem jest nieruchomość rolna lub gospodarstwo rolne, b) podziału, przekształcenia bądź łączenia spółek handlowych - Agencja działająca na rzecz Skarbu Państwa może złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej odpowiadającej jej wartości rynkowej. Jednocześnie w art. 4 ust. 5 cyt. ustawy wskazano, że do wykonywania uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 3 ust. 10 i 11 oraz przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące prawa pierwokupu. Przepis art. 157 § 1 Kodeksu cywilnego wyklucza możliwość zawarcia warunkowej umowy przenoszącej własność nieruchomości, zatem podstawą do wykonania przez Agencję prawa nabycia nieruchomości rolnej jest bezwarunkowa umowa powodująca przeniesienie własności nieruchomości, inna niż sprzedaż. Wyklucza to stosowanie do prawa nabycia art. 597 § 1 k.c., dotyczącego obowiązku zawarcia warunkowej umowy sprzedaży w razie przysługiwania prawa pierwokupu, a co za tym idzie także art. 599 § 2 k.c., przewidującego skutek w postaci nieważności umowy bezwarunkowej, gdy prawo pierwokupu przysługiwało z mocy ustawy Skarbowi Państwa (por. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2004 r., sygn.. IV CK 121/04). Stwierdzić zatem należy, że wykonanie prawa pierwokupu nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Jest to bowiem oświadczenie woli, złożone w formie aktu notarialnego, które wywołuje skutki rzeczowe i prowadzi do przeniesienia własności nieruchomości rolnej na rzecz Skarbu Państwa. Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego w przypadku skorzystania przez ANR z przysługującego uprawnienia w art. 54 ust. 2a daje jedynie właścicielowi nieruchomości rolnej, możliwość wystąpienia, w terminie miesiąca od dnia otrzymania oświadczenia Agencji o nabyciu tej nieruchomości, do sądu o ustalenie równowartości pieniężnej wartości rynkowej nieruchomości rolnej nabywanej przez Agencję. Właściwym w tym zakresie jest sąd powszechny. Również sąd powszechny władny będzie do rozpoznania sprawy dotyczącej żądanie ustalenia nieważności czynności prawnej w postaci oświadczenia złożonego przez pozwaną Agencję o nabyciu nieruchomości w trybie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Brak jest zatem właściwości sądu administracyjnego do orzekania w niniejszej sprawie Dlatego na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Ppsa należało skargę odrzucić.