IV SA/Wa 3352/17
WyrokWSA w Warszawie2019-06-25
Skład orzekający: Marzena Milewska-Karczewska, Joanna Borkowska, Anna Sękowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo nałożył na właścicieli nieruchomości obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, nie weryfikując uprzednio realnej technicznej możliwości takiego przyłączenia, w tym konieczności budowy przepompowni ścieków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej nieprawidłowo nałożyły obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, ponieważ nie zweryfikowały realnej technicznej możliwości takiego przyłączenia. Twierdzenia skarżących o konieczności budowy przepompowni ścieków nie zostały przez organy należycie zbadane i ustosunkowane, co stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 k.p.a.) i miało wpływ na materialne rozstrzygnięcie sprawy.Stan faktyczny
Skarżący, będący współwłaścicielami nieruchomości, zostali decyzją Burmistrza, a następnie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zobowiązani do przyłączenia swojej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Organy uznały, że wybudowanie sieci kanalizacyjnej stworzyło przesłanki do nałożenia tego obowiązku. Skarżący podnieśli zarzuty dotyczące braku technicznej możliwości przyłączenia z uwagi na ukształtowanie terenu i głębokość sieci, co wymagałoby budowy przepompowni ścieków, a także braku uzasadnienia ekonomicznego. Organy nie zbadały tych kwestii, uznając obowiązek za bezwzględny.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza, zasądzając jednocześnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marzena Milewska-Karczewska, Sędziowie sędzia WSA Joanna Borkowska, sędzia WSA Anna Sękowska (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi B. G. i S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Burmistrza L. z [...] sierpnia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz skarżących B. G. i S. G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] i [...] (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] września 2017r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] sierpnia 2017r., Nr [...] nakazującą [...] i [...] - współwłaścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (działka nr ew. [...]) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ulicy [...].
Stan sprawy przedstawia się następująco:
[...] oraz [...] są współwłaścicielami nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] nr [...] (działka nr [...]).
16 sierpnia 2016 r. Burmistrz [...] wszczął z urzędu postępowanie administracyjne względem [...] oraz [...]. Postępowanie zostało wszczęte w związku z przedłożeniem przez [...] sp. z o. o. oświadczenia, że przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana jest w zasięgu istniejącej sieci kanalizacyjnej. W trakcie toczącego się postępowania stwierdzono, że sieć kanalizacyjna w ulicy [...] umożliwiająca dokonanie przyłączenia została wybudowana we wrześniu 2015 r. oraz odebrana [...] kwietnia 2016 r. W związku z powyższym obowiązek wobec właściciela ww. nieruchomości, wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zaistniał w kwietniu 2016 r. Według oświadczenia [...] sp. z o. o. nieruchomość znajdująca się przy ulicy [...] nr [...] spełnia wszelkie wymagania techniczne niezbędne do dokonania przyłączenia. Wizja lokalna dokonana 25 sierpnia 2016 roku potwierdziła informacje zawarte w ww. oświadczeniu.
Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Burmistrz [...] nakazał [...] i [...] - współwłaścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (działka nr ew. [...]) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ulicy [...].
W uzasadnieniu ww. decyzji podkreślono, że gromadzenie nieczystości w zbiorniku bezodpływowym ww. nieruchomości było dopuszczalną formą utrzymania czystości do kwietnia 2016 roku, tj. do momentu odebrania do użytkowania sieci w przedmiotowej ulicy. Podkreślono także, że obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach ma charakter powszechny, a więc odnosi się do wszystkich nieruchomości leżących w zasięgu sieci kanalizacyjnej i nie jest uzależniony ani od względów ekonomicznych ani od względów osobistych leżących po stronie właściciela nieruchomości. Nie ma więc znaczenia czy właściciel nieruchomości posiada fundusze na jej podłączenie. Ponadto z uwagi na fakt że przedmiotowa sieć na obszarze aglomeracji [...] budowana jest w ramach Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych wykluczona jest tym samym możliwość budowania na terenie aglomeracji przydomowych oczyszczalni ścieków. Organ również wyjaśnił, że z brzmienia art. 5 ust. 7 powołanej ustawy wynika, że decyzja w sprawie wydania nakazu, nie ma charakteru uznaniowego oraz wskazuje na brak tzw. luzu decyzyjnego orzekających w tej kategorii spraw. W przypadku wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy, przy braku przeciwwskazań do wydania nakazu związanych z wyposażeniem nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków, na organie ciąży ustawowy obowiązek wydania nakazu przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Burmistrz [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki dotyczące obowiązku dokonania przyłączenia a tym samym na właścicielu ciąży obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli – z zachowaniem ustawowego terminu – [...] i [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez błędną jego wykładnię oraz uchybienie treści art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W uzasadnieniu podnieśli, że wybudowanie przyłącza jest trudne technicznie, gdyż z uwagi na głębokość usadowienia sieci kanalizacyjnej nie jest możliwe grawitacyjne odprowadzanie ścieków z budynku i nie ma uzasadnienia ekonomicznego.
Decyzją nr [...] z [...] września 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że przesłankami, od których spełnienia ustawodawca uzależnił dopuszczalność i obowiązek wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej jest istnienie takiej sieci, możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, brak wyposażenia nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków oraz nie zrealizowanie przez właścicieli nieruchomości obowiązku przyłączenia. Przesłanki te muszą zaistnieć kumulatywnie, a organ administracji publicznej winien ich zaistnienie zbadać i w razie ich zaistnienia wydać decyzję zawierającą nakaz, o którym mowa powyżej.
Kolegium podkreśliło, że wbrew twierdzeniom odwołujących przesłanką przyłączenia nie jest ekonomiczne uzasadnienie budowy przyłącza, ani jego techniczne skomplikowanie. Przesłanki te odnoszą się do budowy samej kanalizacji a nie przyłącza.
Jak wynika zaś z oświadczenia [...] Prezesa Zarządu Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. z [...] sierpnia 2016 r., protokołu z [...] sierpnia 2016r. oraz mapy załączonej do pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w [...] Sp. z o.o. z 31 sierpnia 2017 r., w ul. [...] istnieje sieć kanalizacyjna. Z ww. dokumentów wynika również, że na posesji znajduje się studzienka przyłącza kanalizacyjnego.
Organ II instancji zauważył, że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera definicji przyłącza kanalizacyjnego. Definicja ta znajduje się natomiast w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 5 tejże ustawy przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. W konsekwencji obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki do podłączenia nieruchomości do sieci i może dotyczyć jedynie wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może natomiast obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej, albowiem jej wykonanie na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym należy do zadań gminy i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Wobec powyższego podkreślono, iż w przedmiotowej sprawie nie ma mowy o rozbudowie kanalizacji przez obowiązanych, istnieje zaś techniczna możliwość podłączenia się do istniejącej sieci.
Ponadto wskazano, iż z protokołu z [...] sierpnia 2016 r. wynika, iż na terenie działki znajduje się wyłącznie szczelne szambo, brak jest natomiast oczyszczalni ścieków. Brak podłączenia do sieci przedmiotowej nieruchomości potwierdzają sami odwołujący. Kolegium zauważyło, że skarżący nie kwestionują żadnej z przesłanek uzasadniających wydanie przedmiotowej decyzji, a wręcz je potwierdzają w swych pismach kierowanych do organu pierwszej I instancji jak i odwołaniu. Podkreślono także, że wysokość kosztów budowy przyłącza nie ma wpływu na obowiązek przyłączenia nieruchomości do kanalizacji.
Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w razie zaistnienia przewidzianych wskazanymi wyżej przepisami przesłanek, ma charakter bezwzględny i ani sytuacja rodzinna ani też materialna właściciela nieruchomości na jego powstanie nie ma wpływu. W sytuacji zaś ustalenia, że przesłanki powstania obowiązku przyłączania zaistniały, a właściciel powinności tej nie zrealizował - właściwy organ zobowiązany jest do wydania decyzji, o której mowa w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], zaskarżając ją w całości, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie [...] i [...].
Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] z [...] sierpnia 2017 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucili:
- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, iż dla nałożenia na właściciela nieruchomości obowiązku przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej wystarczający jest sam fakt istnienia sieci kanalizacyjnej - bez konieczności stwierdzenia czy zachodzi realna, techniczna możliwość dokonania przyłączenia, i czy wykonanie przyłączenia byłoby ekonomicznie uzasadnione;
mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do wydania decyzji nakazującej wykonanie obowiązku, w sytuacji gdy nie ma podstaw do obciążenia skarżących obowiązkiem, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy;
- naruszenie przepisów postępowania poprzez uchybienie treści art. 7 i art. 77 k.p.a., polegające na niepodjęciu przez organ administracji publicznej wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, a mianowicie czy istnieje techniczna możliwość przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i czy wykonanie takiego przyłączenia byłoby ekonomicznie uzasadnione, co doprowadziło do błędnego ustalenia przez organ II instancji, iż na skarżących spoczywa obowiązek przyłączenia ich nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, że przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada na właścicieli nieruchomości obowiązek zapewnienia utrzymania czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w sytuacji gdy nieruchomość nie jest wyposażona w przydomowa oczyszczalnię ścieków, a budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie i ekonomicznie uzasadniona. W przypadku zaś stwierdzenia niewykonania tego obowiązku odpowiedni organ — wójt, burmistrz, czy prezydent miasta — zobligowany jest do wydania decyzji nakazującej jego wykonania. Niemniej, zdaniem skarżących, nie sposób żądać od właściciela nieruchomości przyłączenia tej nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej jeżeli sieć ta nie jest przygotowana do takiego podłączenia w obrębie danej nieruchomości. Powyższe dotyczy również sytuacji, w której wykonanie samego przyłączenia nie jest możliwe z przyczyn technicznych, bądź ekonomicznych. Dla nałożenia na właściciela obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci, nie jest wystarczający sam fakt jej istnienia (wybudowania), musi jeszcze istnieć realna, technicznie wykonalna możliwość podłączenia. Obowiązek polegający na budowie przewodów kanalizacyjnych wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są ścieki z indywidualnych nieruchomości, czyli obowiązek stworzenia warunków do podłączenia indywidualnych odbiorców do sieci kanalizacyjnej, obciąża gminę. Po stronie właściciela obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej powstanie dopiero wówczas gdy stworzone zostaną ku temu odpowiednie warunki.
Skarżący wskazali, że nieruchomość stanowiąca ich własność, położona jest przy ul. [...], gdzie istnieje nowo wybudowana sieć kanalizacyjna. Nie ma jednak technicznej możliwości podłączenia nieruchomości skarżących z siecią kanalizacyjną przy ulicy [...], gdyż ukształtowanie rzeczonej nieruchomości i głębokość usadowienia samej sieci nie pozwalają na grawitacyjne odprowadzanie ścieków z budynku. Aby zatem możliwe było odprowadzenie ścieków z budynku posadowionego na nieruchomości przy ul. [...] koniecznym byłoby wybudowanie przepompowni ścieków. Koszt takiej inwestycji jest jednak znaczny. W świetle powyższego w ocenie skarżących nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie nie doszło do spełnienia warunków niezbędnych do podłączenia nieruchomości przy ul. [...] do sieci kanalizacyjnej. Gmina nie zapewniła skarżącym możliwości przyłączenia ich nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Nadmieniono także, że nieruchomość skarżących wyposażona jest w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych.
W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wniósł oddalenie skargi podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018r., poz. 2107 zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej "ppsa", uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.
Badając skargę pod kątem ww. przesłanek, Sąd doszedł do przekonania że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli legalności poddano w niniejszej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z [...] września 2017r., Nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza [...] z [...] sierpnia 2017r., Nr [...] nakazującą [...] i [...] - współwłaścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (działka nr ew. [...]) przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w ulicy [...].
Organy obu instancji uznały, że wobec zakończenia budowy sieci kanalizacyjnej w ramach kontraktu "Budowa sieci kanalizacji sanitarnej w [...] cz. III – ulice: [...], [...]", zaistniały przesłanki do obarczenia skarżących jako współwłaścicieli ww. nieruchomości obowiązkiem przyłączenia jej nieruchomości do nowo wybudowanej sieci.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (jedn. tekst Dz. U. z 2018 r., poz. 1454), zwanej dalej ustawą o utrzymaniu czystości. Zgodnie z przywołanym przepisem właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Zgodnie z art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o którym mowa w art. 5 ust. 1-4, czyli m.in. w przypadku nie podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku.
Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne potwierdzają, że zabudowana nieruchomość - działka nr ew. [...] położona przy ul. [...] nie jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Z tego wynika, że skarżący winni wywiązać się z obowiązków wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i podłączyć swoją nieruchomość do niespornie wybudowanej sieci kanalizacji, o ile istotnie istnieje realna możliwość przyłączenia do sieci nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. W ocenie Sądu ani z akt sprawy ani z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wynika, czy taka możliwość istnieje.
Wyjaśnić bowiem należy, że decyzja wydawana w trybie art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości nie określa szczegółowych warunków przyłączenia, a techniczny sposób wykonania przyłączenia ustalany jest w warunkach technicznych ustalanych przez miejskie przedsiębiorstwo komunalne bądź gminę. Ustalenie jednak tych warunków technicznych przyłączenia musi poprzedzać zweryfikowanie rzeczywistych możliwości technicznych takiego podłączenia.
Ustawa o utrzymaniu czystości nie zawiera definicji przyłącza kanalizacyjnego. Pojęcie to – jak słusznie wskazują organy oraz skarżący – zostało natomiast zdefiniowane przez ustawę z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzeniu ścieków (jedn. tekst Dz. U. z 2018 r., poz. 1152), która w art. 2 pkt 5 stanowi, że przyłącze kanalizacyjne to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej. Zgodnie z art. 15 ust. 2 wskazanej ustawy realizacja budowy przyłączy do sieci zapewnia na własny koszt osoba ubiegająca się o przyłączenie do sieci (w tym osoba, na którą taki obowiązek nałożono). W tym kontekście rację mają organy, że obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, w razie zaistnienia przewidzianych wskazanymi wyżej przepisami przesłanek, ma charakter bezwzględny i ani sytuacja rodzinna ani też materialna właściciela nieruchomości nie ma wpływu na jego wykonanie. Trzeba też zaznaczyć, że skarżący tego stanowiska nie kwestionują. Twierdzą natomiast, że w przypadku ich nieruchomości, dla podłączenia jej do istniejącej sieci kanalizacyjnej, niezbędne jest wybudowanie przepompowni ścieków. Podkreślić zaś należy, że do obowiązków osoby zobowiązanej do przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, na podstawie art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o czystości, nie należy natomiast budowa urządzeń wodociągowych, którymi – w myśl art. 2 pkt 15 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę – są przepompownie ścieków.
W okolicznościach rozpoznanej sprawy, organy jednak w ogóle nie odniosły się do twierdzeń skarżących, podnoszonych już na etapie postępowania przed organem I instancji, a następnie powtórzonych w odwołaniu, co do konieczności budowy przepompowni. W sytuacji zaś, gdy właściciel nieruchomości, która ma zostać przyłączona do sieci, zgłasza że brak jest realnej możliwości podłączenia, gdyż podłączenie wymaga wybudowania również przepompowni ścieków, to rolą organów jest zweryfikowanie czy zgłaszana przez właściciela konieczność budowy przepompowni jest uzasadniona i ustosunkowanie się do tej okoliczności, w szczególności ustalenie czy istotnie ukształtowanie przedmiotowej nieruchomości i głębokość usadowienia samej sieci nie pozwalają na grawitacyjne odprowadzanie ścieków z budynku. Tymczasem organy mylnie zinterpretowały zawarte w pismach twierdzenia skarżących jako wskazania co do trudności ekonomicznych związanych z budową przyłącza kanalizacyjnego.
Nie czyniąc powyższych okoliczności przedmiotem ustaleń organy w konsekwencji w rozpoznanej sprawie nie rozważyły całokształtu stanu faktycznego sprawy i nie wyjaśniły okoliczności istotnych w sprawie z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do wydania decyzji określonej w art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości, tj. w rozpoznanej sprawie przesłanek przewidzianych w art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Podkreślić bowiem należy, że obowiązek, o którym mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości może być nałożony, jeżeli są spełnione warunki podłączenia do sieci i dotyczy wykonania przyłącza do granicy z nieruchomością. Nie może zaś obejmować konieczności rozbudowy sieci kanalizacyjnej – co słusznie zresztą wskazało Kolegium – a której wykonanie należy do obowiązków gminy stosownie do treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (jedn. tekst Dz. U. z 2019 r., poz. 506) i to gmina ma stworzyć warunki do podłączenia danej nieruchomości do sieci kanalizacyjnej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 906/10, LEX nr 752997). Rację mają skarżący wskazując, że obowiązkiem gminy jest wybudowanie sieci kanalizacji sanitarnej w taki sposób, aby istniała realna możliwość przyłączenia do niej nieruchomości, które spełniają przesłanki z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości. W przypadku braku technicznej możliwości podłączenia, nie można właściciela nieruchomości obciążać takim obowiązkiem, który nie jest możliwy do wykonania bez rozbudowy sieci.
Zdaniem Sądu, kontrolowane postępowanie wszczęte w celu nałożenia na skarżących obowiązku przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, narusza zasady postępowania, w tym zasadę prawdy obiektywnej Z uchybieniem przepisom art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. nie zgromadzono w wyczerpujący sposób całego niezbędnego do orzekania materiału dowodowego i na podstawie takiego niekompletnego materiału podjęto rozstrzygnięcie, które w tej sytuacji jest co najmniej przedwczesne. Wadliwie bowiem niezweryfikowano rzeczywistych technicznych warunków i możliwości przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] do nowo wybudowanej sieci kanalizacji sanitarnej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie kwestionuje samej zasady egzekwowania obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy w drodze decyzji na podstawie ust. 7, w sytuacji nieprzyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i braku na działce przydomowej oczyszczalni ścieków. Również wymaga podkreślenia, że skarżący nie negują takiej możliwości. Należy jednak podkreślić kluczową kwestię technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, która umożliwienia skonkretyzowanie tego obowiązku z formie decyzji. Organ powinien mieć na względzie zasady postępowania zmierzające do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 k.p.a.), pogłębiania zaufania strony do organów państwa (art. 8), a także wyczerpującego informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie obowiązku będącego przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.).
Wskazane istotne uchybienia procesowe czynią wadliwą zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...], które w związku z tym wymagają wyeliminowania z obrotu prawnego. Jednocześnie opisane istotne uchybienia procesowe miały wpływ na materialne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż skutkiem niedostatecznego wyjaśnienia sprawy przedwcześnie zastosowano wobec skarżącej obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości.
W przedstawionych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" oraz art. 135 ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy zweryfikują okoliczność technicznej możliwości przyłączenia nieruchomości przy ul. [...] w [...] (w zakresie wskazanym powyżej) do istniejącej sieci kanalizacyjnej i podejmą rozstrzygnięcie stosowne do wyniku tych ustaleń.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło