IV SA/Wa 337/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska (spr.),, asesor WSA Danuta Szydłowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2006 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie scalania i wymiany gruntów uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2005 r. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po rozpoznaniu wniosku złożonego przez J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1977 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi D. gm. W. w części dotyczącej działki oznaczonej przed scaleniem nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1977 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi D., gm. W. w części dotyczącej działki oznaczonej przed scaleniem nr [...]. Podstawę scalenia gruntów stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz.13). Organ wskazał, że celem scalenia była likwidacja uciążliwej szachownicy gruntów, w jakiej znajdowały się nadmiernie wydłużone i rozdrobnione działki wchodzące w skład Państwowego Funduszu Ziemi, RSP K., jak również SKR W. oraz indywidualnych gospodarstw. Scaleniem objęto wszystkie grunty wsi D., w tym m.in. należące do J. W. - poprzednika prawnego obecnego skarżącego J. W. Obecny właściciel gospodarstwa J. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] podnosząc, że decyzja ta, w części dotyczącej gruntów należących do jego ojca została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż pozbawiono go działki siedliskowej i nie otrzymał on pełnego należnego ekwiwalentu za wniesione do scalenia grunty. W wyniku scalenia J. W. otrzymał grunty zamienne w działkach [...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni 7,72 ha, w tym 6,09 gruntów szacowanych o wartości 177,70 jednostek szacunkowych, co stanowi pełny należny ekwiwalent gruntowy za wniesione do przedmiotowego scalenia działki oznaczone nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] o łącznej powierzchni 7,029 ha, w tym 5,442 gruntów szacowanych o wartości 178,97 jednostek szacunkowych. Grunty, jakie otrzymał J. W. w wyniku scalenia gruntów zostały mu wydzielone zgodnie ze złożonym życzeniem , a więc w pobliżu sąsiedniej wsi K., gdzie zamieszkiwał. W roku 2000 J. W. zwrócił się do Starostwa Powiatowego w S. o wyjaśnienie prawidłowości przeprowadzenia scalenia gruntów, a w szczególności przydzielenia w trakcie scalania działki siedliskowej, na której zamieszkiwała jego siostra J. W. , sąsiadce J. S. Badając ten wniosek została przeprowadzona wizja w terenie, podczas której stwierdzono, że siostra skarżącego rzeczywiście zamieszkiwała na działce oznaczonej przed scaleniem nr [...], ale stanowiącej na podstawie aktu własności ziemi nr [...] własność J. S. (będącej również uczestniczką scalenia), a nie własność J. W. Na działce tej znajdowały się ruiny budynku wykonanego z gliny, wskazanego przez strony jako budynek zamieszkiwany przez J. W. W wyniku scalenia gruntów część działki nr [...] weszła w skład nowo utworzonej działki nr [...] przydzielonej J. S. Jak wskazał organ drugiej instancji w trakcie postępowania scaleniowego na gruntach należących do J. W. nie było żadnych zabudowań, ani innych trwałych inwestycji, a grunty te były źle zagospodarowane. Oznacza to tym samym - zdaniem organu - że nie była wymagana zgoda właściciela na objęcie tych gruntów scaleniem. Nie został tym samym naruszony przepis art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 3, poz.13). Skargę na powyższą decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W. Zaskarżonej decyzji zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi J. W. nie zgodził się z argumentacją zawartą w decyzji, że w wyniku scalenia gruntów w 1977 r. ojciec otrzymał grunty zgodnie ze swoim życzeniem w pobliżu wsi, bowiem ojciec skarżącego zmarł w 1962 r. Nadto wskazał, że w wyniku decyzji scaleniowej pozbawiono go działki siedliskowej i ogrodu oraz pastwiska, a w zamian dano ziemię najgorszej klasy, oddaloną 1300 m. od wsi, gdzie nikt nie mieszka i nie sieci elektrycznej. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 2 października 2006 r. skarżący złożył odpis skrócony aktu zgonu swojego ojca, z którego wynika, że J. W. zmarł [...] października 1962 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej poglądy uznać można za zasadne. Zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną należało podnieść co następuje: Należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy badana decyzja jest dotknięta wadą wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie, że wadliwość taka ma miejsce musi wynikać z przeprowadzonego postępowania dowodowego. Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 k.p.a., przede wszystkim obowiązany jest ustalić, w sposób niepozostawiający wątpliwości, stan faktyczny i prawny z daty wydania kontrolowanej decyzji. Ustaleń tych organ dokonuje na podstawie materiału dowodowego pozwalającego na wyczerpujące wyjaśnienie stanu sprawy oraz na ostateczne jej rozstrzygnięcie. Odnosząc te rozważania do sprawy niniejszej wskazać należy, że organ nie ustalił w sposób niepozostawiający wątpliwości stanu faktycznego i prawnego sprawy bowiem w dacie wydania decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący, ojciec skarżącego będący stroną ówczesnego postępowania nie żył już 15 lat. Decyzja dotyczy nieruchomości nieżyjącego już wtedy J. W. (ojca skarżącego). Dodatkowo Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w swoich decyzjach powołuje się zgodę J. W. na zamianę gruntów w wyniku scalenia, a szczegółowa analiza akt wskazuje, że brak takiego dokumentu w aktach sprawy. Niezależnie od tego należy podkreślić, iż orzekając w sprawie nieważności organ obowiązany jest z jednej strony mieć na względzie zasadę stabilności ostatecznych decyzji administracyjnych, z drugiej zaś wagę zarzutów odnoszących się do legalności wydanej decyzji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, iż decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1977 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów wsi D. gm. W. w części dotyczącej działki oznaczonej przed scaleniem nr [...] organ nadzoru miał obowiązek zbadania, czy decyzja ta jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156§1 k.p.a., a biorąc pod uwagę treść wniosku , w szczególności czy nie została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156§1 pkt 2 k.p.a.). W ocenie Sądu rozstrzygając w sprawie organ nadzoru ograniczył się do akceptacji decyzji zapadłej w postępowaniu zwykłym, orzekając bez dokonania koniecznej i wszechstronnej analizy wszystkich istotnych w sprawie okoliczności i ustosunkowania się do zarzutów wnioskodawcy postępowania nieważnościowego. W tej sytuacji stanowisko zaprezentowane przez organ nadzoru ocenić należy jako obarczone naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Wprawdzie rolą organu nadzoru nie jest ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty - tak jak w postępowaniu zwykłym - a tylko weryfikacja decyzji w nim zapadłych, w nadzwyczajnym trybie - pod kątem wadliwości kwalifikowanych określonych w art. 156 § 1 kpa, ale nie zwalnia to organu nadzoru z przestrzegania uniwersalnych wymogów procedury administracyjnej, zwłaszcza zaś zasad ogólnych kpa. Podstawą wnioskowania organu nadzoru musi być najpierw dokładne ustalenie faktów mających znaczenie dla wyniku sprawy, następnie ich konfrontacja z właściwie wykładanymi przepisami prawa, które zastosowano w postępowaniu zwykłym. Dopiero wtedy ocenić można czy rozstrzygnięcie kończące postępowanie zwykłe miało w ogóle oparcie w prawie, bądź czy przy jego wydawaniu prawa rażąco nie naruszono (art. 156 § 1 pkt 2 kpa), a także ustosunkować się w tym świetle do zarzutów wnioskodawcy postępowania nadzorczego. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.