IV SA/Wa 3379/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Stępkowska-Bigiej po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi N. W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. N. W. (skarżąca, wnioskodawczyni) złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nie posiada wiedzy prawniczej i odczuwa dużą niepewność w kwestiach związanych z postępowaniem administracyjnym. Prosi także o zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację materialną. Wynagrodzenie przeznaczane jest na bieżące utrzymanie i każdy dodatkowy, niezaplanowany wydatek jest dla skarżącej bardzo odczuwalny. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z niepełnoletnimi dziećmi: synem i córką. Jest współwłaścicielką mieszkania o pow. 91 m2 (wartość ok. 400 000 m2). Podała, że posiada oszczędności w wysokości 1200 zł. Oświadczyła, że otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 3561 zł, oraz alimenty na dzieci w wysokości po 1260 zł na każde dziecko. Wymieniła następujące wydatki: spłata kredytu - 1300 zł, opłaty mieszkaniowe – 800 zł, media – 300 zł, szkoła 500 zł, zajęcia dodatkowe – 1000 zł, leczenie ortodontyczne – 120 zł. Zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2018 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku poprzez: nadesłanie wyciągów z kont bankowych, udokumentowanie wysokości zarobków, udokumentowanie wydatków oraz przedłożenie kopii umowy kredytowej, na którą powołuje się we wniosku a także złożenie oświadczenia czy skarżąca pobiera świadczenie wychowawcze (z programu "Rodzina 500 Plus") Skarżąca przy piśmie z dnia 15 lutego 2018 r. nadesłała: - wyciągi z 2 rachunków bankowych, - zaświadczenie o zarobkach, - dowody opłat związanych z utrzymaniem mieszkania, ponoszeniem opłat za szkołę, zajęcia dodatkowe, leczenie ortodontyczne itp. - kopię umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłat, - kopię decyzji w sprawie przyznania świadczenia wychowawczego. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przede wszystkim zaznaczyć należy, że prawo pomocy, zarówno w zakresie całkowitym, jaki i częściowym, jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinien on zatem przekonać Sąd o konieczności przyznania mu prawa pomocy. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II GZ 409/10 i z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt IIFZ833/11). Stosownie bowiem do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 omawianego przepisu). W rozpatrywanej sprawie, w ocenie referendarza sądowego wnioskodawczyni nie wykazała, aby w jej sytuacji uzasadnione było przyznanie prawa pomocy. Należy mieć na uwadze, że skarżąca otrzymuje wynagrodzenie z w wysokości 3561 zł, dzieci otrzymują alimenty w wysokości po 1260 zł, ponadto skarżąca otrzymuje świadczenie wychowawcze w wysokości 500 zł. Zatem miesięcznie rodzina uzyskuje dochód w wysokości ok. 6581 zł netto. Skarżąca wymieniła wydatki: na spłatę kredytu, utrzymanie mieszkania, i media, szkołę i zajęcia dodatkowe oraz leczenie ortodontyczne w łącznej kwocie ok. 4000 zł. Przy czym należy zaznaczyć, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałoby aby miała jakiekolwiek problemy z regulowaniem bieżących rachunków, czy też opłacaniem wydatków koniecznych. Przeciwnie, z informacji i dokumentów przedstawionych przez skarżącą wynika, że regularnie opłaca raty kredytu oraz inne rachunki (związane z utrzymaniem mieszkania, leczenie stomatologiczne, rachunki za szkołę itp.), a także jest w stanie ponosić wydatki, które nie stanowią wydatków związanych z utrzymaniem koniecznym (tj. służących zaspokajaniu jedynie podstawowych potrzeb życiowych) – takie jak zajęcia dodatkowe dzieci w wysokości 1000 zł miesięcznie. W opisanej sytuacji, w ocenie referendarza sądowego, możliwe jest takie rozplanowanie budżetu domowego, aby wygospodarować środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Jeszcze raz należy bowiem przypomnieć, że prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. Odnosząc się do kwestii konieczności spłaty kredytu – to jak już wyżej wskazano, skarżąca nie wykazała, aby miała kłopoty ze spłatą rat pożyczki, a ponadto należy także podkreślić, że w orzecznictwie sądowym ustabilizował się pogląd, że obowiązek spłaty zobowiązań kredytowych nie stanowi przesłanki, która obliguje do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym przez skarżącego. Spłata kredytów nie może być uznawana za wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą bowiem korzystać z pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, w tym opłatami sądowymi (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt I FZ 344/14). W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze całokształt okoliczności, należało dojść do wniosku, że skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna jest tego rodzaju, że uzasadnia wyjątkowe potraktowanie poprzez odstąpienie od zasady ponoszenia kosztów sądowych z własnych środków i przerzucenie kosztów tego postępowania na Państwo. Skarżąca wraz z dwójką dzieci uzyskują łącznie dochody w wysokości ok. 6581 zł netto miesięcznie, posiadają majątek (mieszkanie) oraz zadeklarowała posiadanie oszczędności w wysokości 1200 zł. W tej sytuacji uznano, że skarżąca nie wykazała, że nie ma środków na utrzymanie i nie jest w stanie wygospodarować środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. W ocenie referendarza sądowego odmowa przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie nie pozbawi skarżącej prawa do sądu, bowiem na obecnym etapie postępowania zobowiązana jest do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, a po przeanalizowaniu sytuacji materialnej skarżącej, należało dojść do wniosku, że kwota ta nie stanowi dla niej bariery uniemożliwiającej skorzystanie z drogi sądowej. Podnoszona przez skarżącą we wniosku kwestia nieposiadania przez nią wiedzy prawniczej, nie stanowi okoliczności uzasadniającej przyznanie adwokata lub radcy prawnego, bowiem jak już wyżej wskazano, o przyznaniu prawa pomocy rozstrzyga się w oparciu o kryteria majątkowe (ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy), a te – jak wskazano wyżej - nie uzasadniają uwzględnienia wniosku. Ponadto należy nadmienić, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek rozpoznać sprawę wszechstronnie. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie można stwierdzić, aby sytuacja materialna wnioskodawczyni była krytyczna i skoro strona posiada środki finansowe, powinna partycypować w kosztach postępowania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.