IV SA/Wa 339/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia (...) października 2007 r. nr (...); 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego K. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną przez K. S. do Sądu decyzją z dnia (...) grudnia 2007r. Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) października 2007r. nr (...) orzekającej o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym: Pismem z dnia 28 września 2006r. B. S. poinformowała organ meldunkowy, iż były mąż – K. S. od 2004r. nie mieszka w lokalu nr (...) przy ul. (...) w W., podnosząc iż miejscem jego zamieszkania jest lokal przy ul. (...). W trakcie postępowania administracyjnego wszczętego przez organ z urzędu – K. S. oświadczył, że zgodnie z wyrokiem sądu o rozwodzie zajmuje w lokalu nr (...) dwa pokoje. Z innych pomieszczeń korzysta wspólnie z B. S. i J. S. W lokalu tym nocuje nieregularnie, około raz w tygodniu, lecz bywa w nim częściej. Ma tu zapas żywności i środki czystości. Wyjaśnił, iż przez pozostałe dni nocuje w lokalu nr (...). Taki sposób korzystania z mieszkania nr (...) wynika z nieporozumień z byłą żoną i synem, które mogą skutkować kolejnym oskarżeniem go o przemoc w rodzinie. Podkreślił jednak, że centrum jego spraw życiowych nie stanowi lokal nr (...), który jest wyłącznie miejscem azylu. Przesłuchiwana w trakcie postępowania wyjaśniającego B. S. zeznała natomiast, że K. S. w lokalu nr (...) nocował raz na tydzień, raz na dwa tygodnie do końca 2004r. Po pracy przebywał w swoim nowym mieszkaniu nr (...). Od końca 2004r. nie nocuje w spornym lokalu. Bywa w nim na chwilę, przeważnie w związku z przyniesieniem rachunków za prąd i gaz. W lokalu nie ma jego żywności, nie korzysta z kuchni. Wyjaśniła, iż dwa pokoje przewidziane do wyłącznej dyspozycji byłego męża są zamknięte na klucz. Powyższe potwierdził J. S. syn K. S., podnosząc iż ojciec mieszkał z nim i mamą do 18 roku jego życia, potem część tygodnia spędzał poza nim. Ponad 2 lata temu przestał mieszkać we wskazanym lokalu. Zabrał większość swoich rzeczy, a pokoje przyznane mu do wyłącznego użytkowania 1 zamknął na klucz. Bywa w lokalu nr (...) bardzo rzadko, przez około pół godziny. Posiada klucze do mieszkania i wchodzi do niego swobodnie. Pismem z dnia 18 stycznia 2007r. policja poinformowała, że K.S. zamieszkuje w lokalu nr (...) i jest w nim zameldowany na pobyt czasowy. Nie zamieszkuje w miejscu swego stałego zameldowania, tj. w lokalu nr (...). Ponadto pracownicy urzędu podjęli próbę przeprowadzenia oględzin lokalu w dniu 21 marca 2007r., jednak K. S.nie udostępnił mieszkania. W dniu 4 maja 2007r. wyjaśnienia w sprawie złożyła również E. K., która podniosła, iż od 23 marca 2007r. stała się właścicielką omawianego lokalu. Zeznała że K. S. nie mieszka w tym lokalu, jednak na jej prośbę nie dokonał wymeldowania. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego organ przesłuchał także następujących świadków: O. J., P. W. oraz M. S., którzy potwierdzili, że K.S. nie mieszka w lokalu nr (...). Decyzją z dnia (...) października 2007 r. nr (...) Prezydent W. działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. Badając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ uznał, że K. S. opuścił lokal nr (...) przy ul. (...) w W. i zamieszkał w lokalu nr (...) przy ul. (...) przynajmniej 2 lata temu. Fakt swego zamieszkiwania w lokalu nr (...) potwierdził zameldowaniem na pobyt czasowy od 29 grudnia 2006r. do 14 marca 2007r. Ponownie zarejestrował fakt swego zamieszkiwania w lokalu nr (...) w okresie: od 14 marca 2007r. do 1 czerwca 2007r. i od 20 czerwca 2007r. do 15 września 2007r. Zdaniem organu K. S.podejmował czynności mające na celu utrzymanie zameldowania w lokalu nr (...), a nie zamieszkiwanie w nim. Powyższy stan faktyczny w ocenie organu wypełnia przesłanki art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która bez wymeldowania się opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące. Wyłącznym warunkiem wymeldowania jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego bez wymeldowania się, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. 2 Pismem z dnia 30 października 2007r. K. S.wniósł odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o umorzenie postępowania lub uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż do opuszczenia przedmiotowego lokalu przy ul. (...) zmusiła go sytuacja życiowa, a fakt zameldowania pozwalał mu na wejście do wskazanego mieszkania. Przede wszystkim jednak wskazał na bezprzedmiotowość tego postępowania, która wynika z okoliczności iż osoba wnioskująca o wymeldowanie ( była żona) nie posiada żadnego tytułu prawnego do wskazanego lokalu, a obecnie jest "dzikim lokatorem" w stosunku do którego orzeczona została eksmisja. Decyzją z dnia (...) grudnia 2007r. nr (...) Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, póz. 993; nr 144, póz. 1043; nr 104, póz. 711; 2007 r. nr 21, póz. 125) po rozpatrzeniu odwołania K. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia (...) października 2007 r. nr (...) orzekającej o wymeldowaniu K. S. z pobytu stałego z lokalu nr (...) przy ul. (...) w W. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Badając zasadność wniesionego przez K. S. odwołania, organ odwoławczy nie dopatrzył się błędnej oceny faktów stwierdzonych w toku przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, ani też błędnej interpretacji i zastosowania przepisów ustawy o ewidencji ludności oraz przepisów postępowania administracyjnego. Wojewoda Mazowiecki doszedł do wniosku, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza spełnienie przesłanek określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a tym samym orzeczenie o wymeldowaniu K. S. uznał za prawidłowe. Pismem z dnia 23 stycznia 2008r. K.S. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia (...)października 2007r. i umorzenie postępowania w sprawie lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż organy naruszyły obowiązujące przepisy orzekając o jego wymeldowaniu z miejsca stałego pobytu pomimo braku podstaw do wydania takiego rozstrzygnięcia, a także ze względu na wnioskowanie o wymeldowanie przez jego byłą żonę 3 zamieszkującą w przedmiotowym lokalu bez podstawy prawnej. Po raz kolejny podniósł, iż lokalu przy ul. (...) nie opuścił z własnej woli lecz w celu uniknięcia konfliktów z byłą żoną i synem. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153 , poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.) według którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem, opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne 4 wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby opuszczenia mieszkania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2002 r. , V SA 935/2002, LexPolonica nr 394981). Należy również zauważyć, iż opuszczenie lokalu w rozumieniu wskazanego przepisu musi mieć charakter nie tylko dobrowolny, ale trwały. Badając wskazaną przesłankę organ musi brać pod uwagę zamiar osoby opuszczającej mieszkanie, przy czym należy pojmować nie tylko jako subiektywne odczucia tej osoby (jej wolę wewnętrzną), ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać na oświadczeniach osoby zainteresowanej. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r. sygn. akt V SA 3169/00 LEX nr 50123; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2003r, sygn. akt V SA 2323/02 LEX nr 159183). A zatem o opuszczeniu miejsca stałego pobytu można mówić tylko wtedy, gdy dana osoba fizycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Dobrowolne opuszczenie ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Skarżący w toku całego postępowania administracyjnego jak i w skierowanej do Sądu skardze podkreślał, iż opuszczenie lokalu nr (...) nie było dobrowolne lecz 5 wynikało z nieporozumień z byłą żoną i synem, które mogły skutkować kolejnym oskarżeniem go o przemoc w rodzinie. Dlatego zakupił nowe mieszkanie , które jednak ' jak wskazywał nie stanowi centrum jego spraw życiowych lecz jest miejscem azylu. Toczące się postępowania karne oraz cywilne wskazują na istnienie konfliktu pomiędzy stronami. W ocenie Sądu jednak organy orzekające w niniejszej sprawie z wyraźnym naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności opuszczenia przez K. S. przedmiotowego lokalu, a zwłaszcza czy opuszczenie to miało charakter dobrowolny i wynikało z jego autonomicznej woli. Należy mieć na uwadze, że wydanie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu z pobytu stałego, stanowi wyjątek od ogólnej zasady realizacji obowiązku wymeldowania przez osobę, która opuszcza miejsce pobytu stałego. Dlatego też obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia pobytu stałego. Obowiązek ten wynika z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 kpa, tj. organy administracji publicznej powinny podejmować wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i w tym celu obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa), a następnie ocenić czy dana okoliczność została udowodniona. Zdaniem Sądu bez wyjaśnienia powyższych okoliczności nie można podjąć ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie wymeldowania K.S. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku, sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę, których w niniejszej sprawie nie poczyniono. Dlatego też Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt c) p. p. s. a. uchylił zaskarżoną decyzję. Na podstawie art. 152 orzekł o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.