IV SA/Wa 3399/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Anna Sękowska Sędzia WSA Anita Wielopolska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 września 2016 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] września 2015 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] o zwrocie W. B. wniosku o ustalenie i wypłacenie rekompensaty za zajęcie nieruchomości od 9 sierpnia 2011 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej tj. [...] stycznia 2012 r. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy. Na podstawie ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] nieruchomość, oznaczona jako działki: nr [...], nr [...] powstała z podziału działki nr [...] i nr [...], położona w Gminie [...] będąca własnością W. B. została przeznaczona na realizację inwestycji drogowej pn. "[...]". Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2012 r. nr [...] ustalił odszkodowanie za ww. nieruchomość, która została uchylona w całości i przekazana do ponownego rozpoznania przez Ministra Infrastruktury i Rozwoju decyzją z [...] stycznia 2014 r. znak [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1165/14, uchylił powyższą decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju w części dotyczącej działki nr [...] położonej w Gminie [...], oddalając skargę w pozostałej części. Wnioskiem z 20 lipca 2015 r. W. B. (dalej zwany "skarżącym") wystąpił o ustalenie i wypłacenie rekompensaty w wysokości 26.122,14 zł za zajęcie ww. działek od dnia 9 sierpnia 2011 r. do dnia uprawomocnienia się decyzji wywłaszczeniowej tj. [...] stycznia 2012 r. Zdaniem skarżącego w wyniku nadania decyzji wywłaszczeniowej rygoru natychmiastowej wykonalności inwestor celu publicznego stał się wyłącznym dysponentem nieruchomości. Z tego tytułu właścicielowi nieruchomości przysługuje stosowna rekompensata za zajęcie własności do czasu uprawomocnienia się tej decyzji zgodnie z art. 140 k.c., bowiem dopiero w tym momencie właściciel zostaje pozbawiony prawa własności. Postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 66 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "k.p.a."), zwrócił skarżącemu wniosek z 20 lipca 2015 r. o ustalenie i wypłacenie rekompensaty za zajęcie ww. działek stwierdzając, że sprawa należy do właściwości sądów powszechnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie. W ocenie skarżącego skoro zajęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej to w postępowaniu administracyjnym powinno zostać ustalone stosowne odszkodowanie za korzystanie z gruntu przez wnioskodawcę decyzji wywłaszczeniowej. Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z [...] września 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż kwestia rekompensaty podniesiona w ww. wniosku skarżącego ma charakter cywilnoprawny. W tym przypadku zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 2 § 1 ww. ustawy do rozpoznania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Zatem rozstrzygnięcia sprawy w zakresie złożonego wniosku skarżący może się domagać jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Z uwagi na powyższe organ II instancji uznał za zasadne stanowisko o zwrocie wniosku stosownie do art. 66 § 2 k.p.a., skoro rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wniosku skarżącego należy do właściwości sądów powszechnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący w uzasadnieniu skargi podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko, że odszkodowanie za czasowe ograniczenie korzystania z nieruchomości powinno być ustalone w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego skoro nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest legalnym uprawnieniem do zajęcia cudzej nieruchomości to za początek terminu liczenia odszkodowania należy przyjąć dzień wydania takiej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego, obowiązującymi w dacie jego wydania. Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest tryb dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody powstałej w wyniku wydania decyzji administracyjnej. Postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych normuje kodeks postępowania administracyjnego (art. 1 pkt 1 k.p.a.). Droga do dochodzenia roszczeń w postępowaniu przed organami administracji publicznej wyznaczona została zatem określonymi przesłankami. Należą do nich: 1) charakter organu (dotyczy organów administracji publicznej należących do systemu ustrojowego administracji publicznej tj. organów rządowej administracji publicznej i organów samorządu terytorialnego, oraz innych organów państwowych i innych podmiotów w przypadkach określonych w art. 1 pkt 1 k.p.a.), 2) właściwość organu administracji publicznej, 3) charakter sprawy, 4) forma jej załatwienia. Odnosząc powyższe do analizowanej sprawy należy stwierdzić, że wspomniane wyżej przesłanki nie zostały w tym przypadku spełnione. Należy zauważyć, iż nie budzi wątpliwości, że ustalenie odszkodowania za przejęcie praw rzeczowych do nieruchomości, przekazane zostało do postępowania administracyjnego. Odszkodowanie to ustalane jest przy uwzględnieniu zasad określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Przepisy tej ustawy należy traktować jako lex specialis w stosunku do ogólnych przepisów prawa zobowiązań dotyczących szkody i zasad jej wynagradzania (zob. T. Woś, Wywłaszczenie..., s. 281). Natomiast tryb dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody powstałej na skutek wydania decyzji administracyjnej regulują przepisy ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121 ze zm.; dalej zwanej "k.c."). Jak stanowi art. 417. § 1 k.c. za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Zgodnie z § 2 powyższego przepisu jeżeli wykonywanie zadań z zakresu władzy publicznej zlecono, na podstawie porozumienia, jednostce samorządu terytorialnego albo innej osobie prawnej, solidarną odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę ponosi ich wykonawca oraz zlecająca je jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa. W myśl art. 2 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.) do rozpoznawania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne, o ile sprawy te nie należą do właściwości sądów szczególnych, oraz Sąd Najwyższy. Przyznać należy zatem rację organowi, że roszczenia o naprawienie szkody powstałej wskutek wydania decyzji administracyjnej są roszczeniami cywilnymi, które rozpoznawane są przez sądami powszechnymi. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż zasadnie Minister Administracji i Cyfryzacji podtrzymał stanowisko organu I instancji o zwrocie skarżącemu wniosku o rekompensatę za zajęcie nieruchomości z tytułu wydania decyzji wywłaszczeniowej. Stosownie bowiem do art. 66 § 3 k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono zwraca je wnoszącemu. Organy administracji z urzędu bowiem zobowiązane są do przestrzegania właściwości rzeczowej i miejscowej. Organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania administracyjnego w sprawie, której nie jest kompetentny rozstrzygnąć w drodze władczego aktu administracyjnego. Roszczenie odszkodowawcze za szkodę wyrządzoną na skutek wydania decyzji administracyjnej stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., a do rozpoznawania odszkodowania spraw cywilnych powołane są sądy powszechne (art. 2 § 1 k.p.c.). Organy obu instancji prawidłowo zatem oceniły, że sprawa objęta wnioskiem skarżącego jest sprawą z zakresu prawa cywilnego, zatem właściwym do jej rozpoznania jest sąd powszechny. Za niezasadne należało zatem uznać stanowisko skarżącego, iż właściwy do rozpoznania wniosku z 20 lipca 2015 r. jest organ administracji publicznej. Roszczenie skarżącego nie mieści się w zakresie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jakie może być przyznane w trybie administracyjnym na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r, poz. 718, ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.