IV SA/Wa 340/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2015 r. sprawy ze skargi M. D. i H. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 61 a kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) - powoływany dalej jako "kpa", utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu swego postanowienia Minister przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: M. D. i H. K., spadkobierczynie H. i S. S., wnioskami z dnia [...] sierpnia i [...] października 2013r. zwróciły się do Wojewody [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1972r. znak [...] o przekazaniu w zarząd Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w [...] gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, w części dotyczącej nieruchomości rolnej położonej we wsi [...], w gminie [...], oznaczonej działką ewidencyjną nr [...] o powierzchni 17159 m2 . Po rozpatrzeniu powyższych wniosków Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. na podstawie art. 61 a kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] w żądanym zakresie wskazując, że objęta wnioskiem nieruchomość nie stanowiła własności H. i S. małż. S.. Organ wyjaśnił, że z poczynionych przez niego ustaleń wynika, że H. i S. S. na podstawie nieformalnej umowy sprzedaży nabyli w dniu [...] maja 1951 r. od S. G. nieruchomość (nie posiadającą oznaczenia) położoną we wsi [...], w gminie [...] o powierzchni 16780 m2. Strony nie zawarły umowy z dnia [...] maja 1951r. w formie aktu notarialnego, nie zostali również uwłaszczeni ww. nieruchomością. Organ ustalił ponadto, że S. G. nabył przedmiotową nieruchomość od L. i J. P. W ocenie organu nie budzi wątpliwości fakt władania opisaną nieruchomością przez H. i S. S., organ stwierdził jednak, że nieformalna umowa z dnia [...] maja 1951 r. nie dawała im tytułu własności do ww nieruchomości. Dlatego też zdaniem organu, spadkobiercy władających nie posiadają interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1972r. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem M. D. i H. K. wniosły zażalenie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Powołując się na treść art. 28 kpa oraz orzecznictwo sądów administracyjnych traktujące o interesie prawnym i faktycznym strony, Minister podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że M. D. i H. K. nie posiadają interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1972r. w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej działką ewidencyjną nr [...] o powierzchni 17159 m2, ponieważ w dniu wydania tej decyzji działka nr [...] nie stanowiła własności ich poprzedników prawnych – H. i S. S. Organ wyjaśnił ponadto, że osobami uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o przejęciu danej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa są jej właściciele, bądź ich następcy prawni ustaleni w toku postępowania spadkowego. Natomiast kwestionowana przez wnioskodawczynie decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej dotyczyła przekazania gruntów państwowych w zarząd Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w [...], więc podstawę do jej podważenia ma tylko ten kto wykaże, że jemu przysługuje tytuł prawnorzeczowy do danej nieruchomości. Wnioskodawczynie natomiast nie wykazały, że taki tytuł im przysługuje. Na powyższe postanowienie M. D. i H. K. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wskazały, że choć istotnie ani umowa sprzedaży nieruchomości z 1938 r. ani z 1951r. nie były ujawnione w księdze wieczystej, to jednak okoliczność faktycznego władania tą nieruchomością oraz przeświadczenie poprzedników prawnych wnioskodawczyń co do legitymowania się prawem własności do tejże nieruchomości nie może budzić wątpliwości nawet po stronie organu. Zdaniem wnioskodawczyń organ dokonał niczym nieuzasadnione zawężenie pojęcia interesu prawnego a co za tym idzie niezasadnie odmówił im przyznania przymiotu strony, czego nie poparł żadną podstawą prawną. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej: "ppsa", dokonywana przez sądownictwo administracyjne kontrola działalności administracji publicznej sprowadza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni przepisów prawa materialnego. Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ppsa). Skargę należało uznać za niezasadną. Podstawę prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 61a kpa, zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 kpa zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że każde postępowanie wymaga od organu administracji ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym to postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. Stwierdzenie interesu prawnego sprowadza się zaś do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Jeżeli natomiast akt stosowania tej normy nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym strony, a co za tym idzie - o statusie strony w postępowaniu, w którym dochodzi do konkretyzacji danej normy prawnej. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy natomiast odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej ale nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1285/98). W sprawie niniejszej skarżące wywodzą swój interes prawny z okoliczności władania przez ich poprzedników prawnych nieruchomością objętą kwestionowanym przez nie orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] września 1972 r. Powołują się przy tym na dobrowolną umowę sprzedaży nieruchomości położonej w gminie [...], wsi [...] z 1951 r. zawartą pomiędzy ich poprzednikami prawnymi a S. G. Stanowisko to w ocenie Sądu nie jest zasadne, a zaskarżone postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] odpowiadają prawu. Jak słusznie bowiem wskazały organy orzekające w niniejszej sprawie brak jest dokumentów potwierdzających ujawnienie w księdze wieczystej ww. umowy sprzedaży. Umowa ta nie została również sporządzona w formie aktu notarialnego. Trudno zatem uznać moc obowiązującą tak sporządzonej umowy, a co za tym idzie wywieść, że na dzień [...] września 1972 r. (tj. dzień wydania orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]) właścicielami nieruchomości byli ich poprzednicy prawni. Skoro zaś brak jest dowodu, że H. i S. S. byli właścicielami przedmiotowej nieruchomości to brak podstaw do uznania, że mogli być uczestnikami postępowania zakończonego orzeczeniem z 1972 r. W konsekwencji brak jest również podstaw do uznania skarżących (jako ich następczyń prawnych) jako stron postępowania nieważnościowego. Prawidłowo, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie uznały, że skarżące nie wykazały, iż posiadają jakikolwiek tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Podnoszone zaś zarówno w zażaleniu na postanowienie pierwszej instancji jak i w skardze do Sądu okoliczności (w tym np. opłacanie podatku od nieruchomości) potwierdzają jedynie ich interes faktyczny. Również postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2011 r. o stwierdzeniu nabycia spadku nie przesądza o posiadaniu tytułu prawnego do nieruchomości, a co za tym idzie interesu prawnego w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...]. Raz jeszcze bowiem podkreślić trzeba, że dla wykazania interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przekazaniu w zarząd Spółdzielni Produkcyjnej "[...]" w [...] nieruchomości rolnej oznaczonej nr działki [...], strony powinny wylegitymować się tytułem własności tych nieruchomości tj. umową notarialną bądź wypisem z Księgi Wieczystej. Odmawiając zatem wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności ww orzeczenia z 1972 r. z powodu braku przymiotu strony przez skarżące organ nie naruszył prawa, w tym w szczególności art. 28 kpa i art. 61a § 1 kpa. Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ppsa.