IV SA/Wa 340/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), sędzia WSA Anna Sękowska, Protokolant ref. Katarzyna Daniluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2016 r. sprawy ze skarg T. W. i Z. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków stanu działki sprzed zmiany oddala skargi. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] orzekającej o odmowie przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków stanu działki nr [...] położonej w obrębie [...] gmina Z. sprzed zmiany nr [...] z dnia [...] września 2015 r. sprostowanej postanowieniem Starosty S. z dnia [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w P. [...] Wydziału Cywilnego w S. z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...] przysądzającym własność niezabudowanej nieruchomości położonej w M. gmina Z., oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...], na rzecz K. S., Starosta Powiatowy w S. po wprowadzeniu zmian w rejestrze gruntów przesłał zawiadomienie Z. W. i T. W. W dniu 5 października 2015 r. Z. W. i T. W. wystąpili do Starosty S. z wnioskiem kwestionującym dokonanie zmian w ewidencji gruntów. Starosta S. decyzją z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmówił przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków stanu działki nr [...] położonej w obrębie [...] gmina Z. sprzed zmian nr [...] z dnia [...] września 2015 r., to jest odmówił przywrócenia wpisu poprzednich właścicieli działki – Z. W. i T. W. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru geodezyjnego po rozpatrzeniu odwołania T. W. i Z. W. decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z [...] października 2015 r. Organ stwierdził, że ustawa z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne określa ewidencję gruntów i budynków jako systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. W myśl art. 7d pkt. 1 tej ustawy oraz § 44 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zadaniem starostów - prezydentów jest utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi. Utrzymanie ewidencji w stanie aktualności następuje poprzez wprowadzenie do operatu zmian, jeśli takowe zaszły, w danych objętych ewidencją gruntów. W przedmiotowej sprawie podstawą ujawnienia w rejestrze ewidencji gruntów prawa własności K. S. w odniesieniu do niezabudowanej nieruchomości położonej; w obrębie [...] gmina Z. jest prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. [...] Wydziału Cywilnego w S. z dnia [...] września 2014. sygn. akt [...]. Jak wynika z treści art. 23 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne sądy przekazują właściwemu staroście odpisy prawomocnych orzeczeń sądowych w sprawach dotyczących m.in. własności nieruchomości - w terminie 14 dni, licząc od dnia, w którym dokumenty te wywołują skutki prawne. Z § 12 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wynika, że prawa osób i jednostek organizacyjnych do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie m.in. prawomocnych orzeczeń sądowych. Starosta, niezwłocznie, jednak nie później niż w terminie 30 dni, licząc od dnia otrzymania w/w dokumentów, wpisuje dane z nich wynikające do ewidencji gruntów i budynków (art. 23 ust. 7 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne). W ocenie organu w przedmiotowej sprawie dane podlegały więc aktualizacji z urzędu, w trybie czynności materialno-technicznej. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 20, 22 i 24 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne ewidencja gruntów, jako zbiór informacji o gruntach, stanowi wyłącznie odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności. Ewidencja ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, a więc nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny zaistniały wcześniej. Dlatego dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących osoby właściciela ma charakter wtórny do zmian natury prawnej zaistniałych na nieruchomości. Wpisy stanu prawnego nieruchomości dokonywane są w oparciu o odpisy prawomocnych decyzji i orzeczeń organów administracji oraz sądów. Oznacza to, że za pomocą regulacji Prawa geodezyjnego i kartograficznego nie można kwestionować, czy ustalać stanu faktycznego i prawnego na nieruchomości, ani też podważać tytułów dokonanych w ewidencji wpisów. Zatem organy prowadzące ewidencję nie są uprawnione do rozstrzygania stanu prawnego nieruchomości. Organ wywodził, że Z. W. i T. W. nie przedłożyli żadnych dokumentów mogących być podstawą wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Uznał, że stan prawny przedmiotowej nieruchomości ujawniony w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obrębu [...] gmina Z. został wprowadzony w oparciu właściwy dokument tj. prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w P. [...] Wydział Cywilny w S. przysądzające własność nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] w miejscowości M. gmina Z. na rzecz nowego właściciela. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wnieśli T. W. i Z. W. Skarżący wywodzili, że zmiany w ewidencji gruntów zostały dokonane bezprawnie. Stwierdzili, że postępowania sądowe nie zostały zakończone. Podali, że ich nieruchomość została bezprawnie wywłaszczona. Wskazali, że nie zostało im doręczone postanowienie o przybiciu. Podnosili też inne zarzuty w odniesieniu do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Skarżący podnieśli, ze grunty rolne stanowią ich źródło utrzymania. W obszernych skargach wniesiono o przywrócenie dotychczasowych wpisów w odniesieniu do działki nr [...] położonej w M. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 6 października 2016 r. wydanym na rozprawie zarządzono połączenie sprawy o sygn. akt IV SA/Wa 340/14 ze skargi T. W. ze sprawą o sygn. akt IV SA/Wa 341/16 ze skargi Z. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skargi nie posiadają usprawiedliwionych podstaw. Podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2015 r. poz.520 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 8 powołanej ustawy, przez ewidencję gruntów i budynków rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami; Jak wynika przy tym z art. 20 ust. 1 cytowanej ustawy, ewidencja gruntów i budynków obejmuje informacje dotyczące: 1) gruntów - ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, oznaczenia ksiąg wieczystych lub zbiorów dokumentów, jeżeli zostały założone dla nieruchomości, w skład której wchodzą grunty; 2) budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych; 3) lokali - ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej. Ponadto, wedle art. 20 ust. 2 tejże ustawy, w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się również właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania; Zgodnie z § 44 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego I Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r., (Dz. U. z 2016 r., poz. 1034 ) do zadań starosty związanych z prowadzeniem ewidencji należy w szczególności utrzymanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności, czyli w stanie zgodności z dostępnymi dla organu dokumentami i materiałami źródłowymi, przy czym w myśl § 45 ust. 1 tego rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych. Ponadto, jak wynika z § 47 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. W myśl art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne sądy zobowiązane są przekazywać właściwemu staroście odpisy prawomocnych orzeczeń sądu w prawach o własność nieruchomości lub jej części. W rozpoznawanej sprawie odpis prawomocnego postanowienie Sądu Rejonowego w P. [...] Wydziału Cywilnego w S. z dnia [...] września 2014 r., sygn. akt [...] o przysądzeniu własności niezabudowanej nieruchomości położonej w M. gmina Z., oznaczonej jako działka nr [...] na rzecz K. S. stanowiło, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, podstawę do wpisu w ewidencji gruntów i budynków, jako właściciela przedmiotowej działki K. S. Skarżący do wniosku dotyczącego dokonania zmiany wpisu w ewidencji gruntów i budynków nie dołączyli żadnych dokumentów, które stanowią podstawę do dokonania takiego wpisu. Zgodnie z art. 24 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje: 1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń budowy budynku, zawiadomień o zakończeniu budowy budynku oraz zgłoszeń rozbiórki budynku, o których mowa odpowiednio w art. 30, art. 54 oraz art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, oraz zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) wniosku zainteresowanego podmiotu ewidencyjnego i wskazanej w tym wniosku dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jeżeli wnioskowana zmiana obejmuje informacje gromadzone w ewidencji gruntów i budynków dotyczące nieruchomości znajdujących się w wyłącznym władaniu wnioskodawcy albo wnioskodawców. Brak przedstawienia stosownych dokumentów uniemożliwiał uwzględnienie wniosku skarżących. Dokumentem takimi nie jest postanowienie Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] października 2015 r. o odrzuceniu zażalenia T. W. na postanowienie z dnia [...] września 2014r. Podkreślić przy tym należy, że w toku postępowania dotyczącego aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ nie bada kwestii prawa własności, gdyż okoliczność ta pozostaje poza jego kognicją. Ewidencja spełnia jedynie funkcje rejestrujące stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić, ani udowadniać swoich praw właścicielskich, czy uprawnień do władania nieruchomością. Deklaratoryjny charakter wpisów oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości wynikający z dokumentów. W świetle powyższego uznaje się, że przepisy ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne nie daje podstaw do kształtowania stosunków własnościowych i związanymi z tymi stosunkami uprawnień i obowiązków (por. wyroki NSA o sygn.. akt : I OSK 84/07, I OSK 350/97, I OSK 1839/10, II OSK 1764/10, II OSK 1628/10. Mając na względzie powyższe rozważania skargi zostały oddalone.