IV SA/Wa 3409/17
WyrokWSA w Warszawie2018-06-13
Skład orzekający: Łukasz Krzycki, Leszek Kobylski, Iwona Owsińska-Gwiazda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dokumenty ewidencyjne dotyczące zwerbowania osoby jako tajnego współpracownika i założenia dla niej teczki pracy i personalnej, których oryginały zostały zniszczone, stanowią wystarczającą podstawę do odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że same adnotacje ewidencyjne dotyczące zwerbowania osoby jako tajnego współpracownika i założenia dla niej teczki pracy i personalnej, których oryginały zostały zniszczone, nie stanowią wystarczającej podstawy do odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Brak jest bowiem dowodów na to, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Ocena organu była dowolna, a nie oparta na całokształcie materiału dowodowego.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia statusu, powołując się na odnalezione w archiwum zapisy ewidencyjne wskazujące na zwerbowanie skarżącego jako tajnego współpracownika i założenie dla niego teczki pracy i personalnej, które następnie zostały zniszczone. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując prawidłowość ustaleń organu i podkreślając swoją działalność opozycyjną oraz represje. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2017 roku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Leszek Kobylski, sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.), Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] września 2017 roku nr [...].
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu decyzją z [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną nr [...] z dnia [...] września 2017 r. o odmowie potwierdzenia, że E. O. (dalej: skarżący) spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.
Decyzja była wynikiem następujących ustaleń i oceny prawnej.
Wnioskiem z dnia 23 marca 2017 r. Skarżący zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 693 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o działaczach opozycji, u.d.o.".
Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję nr [...] z dnia [...] września 2017 r. o odmowie potwierdzenia, że Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.
Pismem z dnia 30 września 2017 r. Skarżący wniósł do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy bądź o wniesienie skargi do WSA za pośrednictwem Prezesa IPN. Wobec zaadresowania pisma do Prezesa IPN, a nie do WSA w Warszawie, zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał m. in., że pomimo nacisków nigdy nie zapisał się do partii. Jako rekrut w wojsku nie mógł nie wykonywać rozkazów, gdyż groził mu sąd wojskowy. Powołał się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 28 lutego, 9 i 10 maja 2007 r. wskazujące pięć przesłanek decydujących o współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, które nie zaistniały w przedmiotowej sprawie. Podkreślił fakt wyeliminowania ze współpracy w dniu 17 grudnia 1962 r. z powodu braku potrzeby wykorzystania i podpisania zobowiązania do zachowania tajemnicy wojskowej, a nie kapowania kogokolwiek.
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej po rozpatrzeniu wniosku ustalił, co następuje:
W myśl art. 4 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie:
1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 4 czerwca 1989 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce,
2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4.
Organ wyjaśnił, że dokumentami w rozumieniu art. 7 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1575), zwanej dalej "ustawą o IPN" są wszelkie nośniki informacji, niezależnie od formy przechowywania informacji, w tym w szczególności akta, kartoteki, rejestry, pliki komputerowe, pisma, mapy, plany, filmy i inne nośniki obrazu, nośniki dźwięku i wszelkich innych form zapisu, a także kopie, odpisy i inne duplikaty tych nośników informacji. Wychodząc z tej definicji dokumentu należało uznać, że wszelkie zapisy ewidencyjne są również dokumentami w rozumieniu ustawy o IPN.
Wskazał, że wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono zapisy na karcie E-1 z kartoteki MON, z których wynika, że Skarżący w dniu [...] grudnia 1961 r. został zwerbowany jako informator o pseudonimie "[...]" nr rejestracyjny [...] przez kpt J. M. St. Pomocnika Szefa Wydz. WSW [...] Dyw. Art. [...] jako agentura sygnalizacyjna na obiekcie specjalnym. Wyeliminowany ze współpracy w dniu [...] grudnia 1962 r. z powodu "braku potrzeby wykorzystania". Na karcie [...] znajduje się informacja, ze Skarżący został zwerbowany jako tajny współpracownik ps. "[...]" do numeru [...], po wyeliminowaniu ze współpracy akta o nr archiwalnym [...] zostały przekazane do Archiwum Wydziału [...] Oddziału [...] Szefostwa WSW. Natomiast w akcie zniszczenia nr [...] z dnia [...] września 1968 r. sporządzonym przez Oddział [...] Szefostwa WSW pod pozycją [...] znajduje się informacja o zniszczeniu 1 teczki pracy i 1 teczki personalnej, nr archiwalny akt [...] dotyczących Skarżącego – informatora o pseudonimie "[...]". W akcie zniszczenia nr [...] z dnia [...] maja 1984 r. sporządzonym przez Oddział [...] Szefostwa WSW pod pozycją [...] znajduje się informacja o zniszczeniu teczki personalnej i teczki pracy – dokum. Podstaw. Informatora ps. "[...]" – Skarżącego nr arch. [...]. Ponadto nazwisko Skarżącego zostało umieszczone w Centralnym Rejestrze Współpracowników i w/w występuje tam jako informator ps. "[...]" zarejestrowany w dniu [...] grudnia 1961 r. przez [...] Dywizję artylerii OPL. Jak wskazano w zaskarżonej decyzji wpis danej osoby do ewidencji organów bezpieczeństwa państwa w połączeniu z pochodzącą z tej ewidencji informacją o założeniu dla tej osoby teczki: pracy i personalnej (których oryginały zniszczono) wskazują, że rejestracja nie była pozorna a osoba ta podejmowała działania o charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji.
W ocenie organu fakt rejestracji Skarżącego TW pseudonim "[...]" oraz założenie mu teczki personalnej i pracy, których oryginały zostały zniszczone oznacza, że dokumenty ewidencyjne zostały wytworzone przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Tym samym zapisy te wypełniają dyspozycję art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Odnalezione w wyniku kwerendy archiwalnej zapisy ewidencyjne były wynikiem/świadectwem podjętej przez skarżącego współpracy z organami bezpieczeństwa państwa. Kolejne etapy współpracy (podjęcie współpracy, zakończenie) były dokumentowane w zapisach ewidencyjnych. Mimo, że skarżący nie uczestniczył bezpośrednio w ich tworzeniu to można stwierdzić, że współuczestniczył w ich powstaniu przez podjętą decyzję o współpracy z organami bezpieczeństwa państwa.
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odnosząc się do zarzutów wskazał, że wytyczne Trybunału Konstytucyjnego dotyczące postępowania lustracyjnego nie mają zastosowania do postępowań prowadzonych przez Prezesa IPN w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Wskazał, że w wydanych decyzjach organ nie rozstrzyga o współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa, a jedynie informuje o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 u.d.o. Podniósł też, że przedmiotowa decyzja ma charakter deklaratoryjny. Wskazał, że w przedmiotowym postępowaniu organ nie ma obowiązku oceniać całej działalności Skarżącego, nie ma prawa podważać jego zasług, ani odnosić się do ewentualnych represji których skarżący doświadczył, a jedynie sprawdzić czy w archiwum zachowały się dokumenty o określonych cechach.
Zdaniem organu analiza akt sprawy daje podstawy do stwierdzenia, że w odniesieniu do Skarżącego istnieją dokumenty, o których mowa w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. W związku z powyższym nie ma podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
E. O. złożył skargę na w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skargi podkreślił między innymi fakt swojej działalności opozycyjnej, internowania w czasie stanu wojennego, szykan doznanych przez niego i rodzinę w związku z działalnością niepodległościową. Podniósł, że brak dowodów by zniszczone dokumenty, o których mowa w decyzji, zawierały informacje pochodzące od Skarżącego. Wskazał, że podpisane przez niego zobowiązanie do zachowania tajemnicy wojskowej na stanowisku pisarza w kancelarii mundurowej, które złożył publicznie w obecności wszystkich pracowników kancelarii tajnej, pozostaje bez związku z jakąkolwiek współpracą. W ocenie Skarżącego IPN bazuje nie na rzeczywistych dokumentach, a dokumentach szczątkowych, które nie maja waloru wiarygodności.
W piśmie z dnia 17 stycznia 2018 r. podtrzymał złożoną skargę podnosząc, że nie zgadza się ze stanowiskiem IPN postulującym oddalenie skargi. Wskazał w szczególności, że IPN stara się udowodnić, że jedynie wypełnia zapisy ustawy z 20 marca 2015 r., do których ma zastrzeżenia czy nie są zbyt rygorystyczne. Nie dokonuje przy tym analizy rzekomych dowodów współpracy powołując się tylko na jakieś ślady zapisów. Myli odpowiedzialność za opresyjne działania aparatu władzy, trwające latami, niszczące całe rzesze ludzi z pojedynczym incydentem trwającym 26 dni wg zapisów IPN, niemającym nic wspólnego z jakakolwiek współpracą czy czyjąkolwiek szkodą. Organ, jak zauważa Skarżący, nie liczy się z rzeczywistą oceną jego działalności i poniesionych ofiar, a bezkrytycznie pozostaje przy pierwszej odmowie z przekonaniem o własnej nieomylności, górującym nad prawdą obiektywną i trwa w uwielbieniu kwitów wytworzonych przez służby bezpieczeństwa PRL.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki sąd administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
W ocenie sądu Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem decyzja prezesa IPN została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz wymogu przedstawienia rzetelnej argumentacji na poparcie stanowiska organu, a więc zasad wynikających z art. 80 i 107 § 3 kpa doprowadziło do wydania negatywnej dla Skarżącego decyzji mimo, że nie zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 4 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015r., poz. 693, ze zm.). Organ tym samym nieprawidłowo zastosował ten przepis prawa materialnego.
Stosownie do treści art. 4 w/w ustawy status działacza opozycji lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje między innymi (pkt 2) osobie co do której w archiwum IPN nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Według art. 5 ust 1 tej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza w drodze decyzji administracyjnej szef urzędu ds. Kombatantów i osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez prezesa IPN, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacze opozycji lub osoby represjonowanej spełnia warunki o których mowa w art. 4 tej ustawy.
W sprawie nie jest sporne odnalezienie w wyniku kwerendy zasobów archiwalnych IPN m.in. zapisów na karcie E-1 z kartoteki MON, z których wynika, że Skarżący w dniu [...] grudnia 1961 r. został zwerbowany jako informator o pseudonimie "[...]" nr rejestracyjny [...] przez kpt J. M. St. Pomocnika Szefa Wydz. WSW [...] Dyw. Art. [...] jako agentura sygnalizacyjna na obiekcie specjalnym. Wyeliminowany ze współpracy w dniu [...] grudnia 1962 r. z powodu "braku potrzeby wykorzystania". Na karcie EO-4-A znajduje się informacja o zwerbowaniu Skarżącego jako tajnego współpracownika ps. "[...]" do numeru [...]. Po wyeliminowaniu ze współpracy akta o nr archiwalnym [...] przekazano do Archiwum Wydziału [...] Oddziału [...] Szefostwa WSW. W akcie zniszczenia nr [...] z [...] września 1968 r. sporządzonym przez Oddział [...] Szefostwa WSW zawarto informację o zniszczeniu 1 teczki pracy i 1 teczki personalnej, nr archiwalny akt [...] dotyczących Skarżącego – informatora o pseudonimie "[...]". W kolejnym akcie zniszczenia nr [...] z [...] maja 1984 r. sporządzonym przez w/w Oddział zawarto informację o zniszczeniu teczki personalnej i teczki pracy Skarżącego. Ponadto nazwisko Skarżącego zostało umieszczone w Centralnym Rejestrze Współpracowników jako informatora ps. "[...]" zarejestrowany [...] grudnia 1961 r. przez [...] Dywizję artylerii OPL.
Niewątpliwie rację ma Prezes IPN twierdząc, że w wydawanej decyzji nie rozstrzyga ani o statusie działacza lub osoby represjonowanej, ani też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa. Słusznie też organ twierdzi, że jego rolą jest wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum IPN według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy.
Skarżący neguje swój udział w powstaniu wyszczególnionych w uzasadnieniu decyzji dokumentów, okoliczność współpracy ze służbami bezpieczeństwa, podważa wybiórczą, a tym samym nieuprawnioną, bo nieopartą na całokształcie materiałów figurujących w zasobach IPN ocenę organu wskazującą na jego współpracę ze służbami bezpieczeństwa w charakterze tajnego informatora.
Zarzuty i twierdzenia Skarżącego są częściowo zasadne.
Odnalezione w zasobach IPN dokumenty, opisane w uzasadnieniu decyzji, nie wykazały zdaniem sądu związku pomiędzy wytworzeniem dokumentów, udziałem Skarżącego w ich wytworzeniu i kwalifikacją tej czynności jako wykonywanej w ramach jego działania w charakterze tajnego informatora i przydatnością dokumentów do operacyjnego zdobywania informacji przez organy bezpieczeństwa. Wynikająca z dokumentów rola tajnego współpracownika odpowiada charakterowi działań tajnego informatora dlatego też nie ma znaczenia, że w przepisie (art. 4 pkt 2 w/w ustawy) nie użyto identycznego pojęcia jak występujące w dokumentach służb bezpieczeństwa. Wyszczególnione dokumenty wskazują niewątpliwie, że Skarżący był traktowany przez służbę bezpieczeństwa jako tajny współpracownik przez pewien okres tj. do [...] grudnia 1962 r. Co istotne odnalezione dokumenty, mają wyłącznie charakter adnotacji ewidencyjnych, a więc takich, które związane są z wewnętrznym systemem organizacji urzędu służby bezpieczeństwa i w ramach tego systemu organizacji zostały wytworzone. W oczywisty sposób zostały wytworzone przez pracowników tej instytucji. Istotą postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN w przedmiocie stwierdzenia czy dana osoba spełnia warunki określone w art. 4 w/w ustawy jest wyłącznie ustalenie czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby spełniające kryteria określone w art. 4 pkt 2 ustawy.
Obowiązkiem organu w przedmiotowym postępowaniu było odzwierciedlenie stanu zasobów archiwalnych, ale według skonkretyzowanych w przepisie kryteriów i sformułowanie oceny czy stan zasobów archiwalnych zawiera dokumenty, których treść wskazuje na to, że istniały "ślady" wskazujące na współpracę Skarżącego ze służbami bezpieczeństwa i czy w ramach tej współpracy wytworzył on jakieś dokumenty służące do operacyjnego zdobywania informacji lub czy tego rodzaju dokumenty powstały przy jego udziale. Organ relacjonuje zatem, a nie ocenia co - w odniesieniu do zagadnienia współpracy i jednocześnie co najmniej udziału danej osoby w ich wytworzeniu - przedstawiają dokumenty znajdujące się w zasobach IPN. Nie przedstawia więc relacji i wniosków wynikających ze wszystkich dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. Rolą organu wyznaczoną przez wskazany przepis ustawy nie jest więc ani ocena prawdziwości dokumentów, ani prawdziwości opisanych w nich zdarzeń, ani wiarygodności osób wytwarzających dokumenty, ani też ustalanie czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce.
Z tych względów organ prowadzący przedmiotowe postępowanie nie jest uprawniony do oceny w oparciu o całokształt dokumentów znajdujących się w jego zasobach czy Skarżący współpracował świadomie, a więc czy w tamtej rzeczywistości jego działania bądź zaniechania odpowiadały pojęciu współpracy ze służbami bezpieczeństwa. Organ nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Ustawa upoważnia organ wyłącznie do przedstawienia zawartości zasobów archiwalnych według ściśle określonych kryteriów.
W ocenie sądu organ nieprawidłowo ocenił, że materiał dowodowy w postaci odnalezionych dokumentów stanowiących adnotacje w urządzeniach ewidencyjnych służby bezpieczeństwa stanowił wystarczającą podstawę do oceny, że adnotacje te zostały wytworzone przy udziale Skarżącego. To zdaniem sądu wyraz dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów, bowiem brak jest jakichkolwiek innych dokumentów, które po zestawieniu ich treści z wytworzonymi przez pracowników urzędu służby bezpieczeństwa własnymi adnotacjami ewidencyjnymi wskazywałyby na rolę Skarżącego w powstaniu dokumentów służących określonemu celowi tj. operacyjnemu zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa.
Analiza stanu zasobów archiwalnych pod takim kątem, a więc istnienia dowodów stanowiących ślad współpracy i wykonywania czynności oczekiwanych od tajnego informatora nie może sprowadzać się wyłącznie do ustalenia istnienia dokumentów wytworzonych przez wnioskodawcę czy też współtworzonych przez tą osobę jako ich współautora. Udział w wytworzeniu dokumentu powstającego w warunkach tajnej współpracy (a więc z zachowaniem tajemnicy i środków ostrożności przed dekonspiracją), należy definiować także nie tylko jako bezpośredni wkład danej osoby w powstanie dokumentu. Definiować tak można i należy chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie danej osoby, rolę, wpływ na jego wytworzenie. Przykładem udziału w wytworzeniu dokumentu może być przekazanie przez daną osobę informacji w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora, które posłużyły do wytworzenia dokumentu, w którym wykorzystano przekazane informacje lub nawet tylko opisano te informacje jako rezultat czynności operacyjnych.
W ocenie sądu istniejące w zasobach archiwalnych IPN dokumenty stanowiące adnotacje ewidencyjne mimo, że występowały w kilku urządzeniach ewidencyjnych, nie odzwierciedlają w sposób dostateczny udziału Skarżącego w ich powstaniu. Ocena dokonana przez organ, że dokumenty te zostały wytworzone przy udziale Skarżącego, w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa jest oceną dowolną, nieznajdującą dostatecznego potwierdzenia w treści którejkolwiek z tych adnotacji. W ten sposób organ oceniał raczej, czy współpraca w charakterze tajnego informatora w rzeczywistości miała miejsce, co nie należy do jego kompetencji w tym postępowaniu, aniżeli treść dokumentów wskazujących na istnienie "śladu", a więc prawdopodobieństwa współpracy. Tylko takie znaczenie mogły mieć odnalezione w zasobach IPN adnotacje ewidencyjne. Również w ten sposób ocenić należy kolejne stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, iż odnalezione zapisy ewidencyjne były wynikiem/świadectwem podjętej przez Skarżącego współpracy z organami bezpieczeństwa państwa (...) i mimo, ze Skarżący nie uczestniczył bezpośrednio w ich tworzeniu to (...) współuczestniczył w ich powstaniu przez podjętą decyzję o współpracy z organami bezpieczeństwa państwa.
Zdaniem sądu wobec braku możliwości ustalenia na podstawie w/w dokumentów odnalezionych w archiwach IPN obiektywnego związku, nawet pośredniego, między aktywnością Skarżącego, a powstaniem tych dokumentów, nie jest zasadna ocena, że dokumenty stanowiące materiał dowodowy spełniają przesłanki określone w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą ocenę prawną.
Jedynie na marginesie (okoliczność ta pozostaje bez wpływu na treść wyroku) zauważyć należy, że organ w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 4 pkt 1 u.d.o. w nieaktualnym jej brzmieniu, bowiem ustawą z 8 czerwca 2017 r. o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2017.1386) w art. 4 w pkt 1 wyrazy "4 czerwca 1989 r." zastąpiono wyrazami "31 lipca 1990 r." (art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej).
Mając powyższe na uwadze sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło