IV SA/Wa 342/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Michał Majcher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2007 r. sprawy ze skargi S. W. przedstawiciela ustawowego małoletniego R. W. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącego S. W. przedstawiciela ustawowego małoletniego R. W. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2006r. Wojewoda Mazowiecki na podstawie art. 134 kpa stwierdził, że odwołanie od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2006r. orzekającej o wymeldowaniu J. W. wraz z małoletnim R. W. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podano, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana w dniu 24 marca 2006r. przez B. F. - przedstawiciela dla nieobecnej J. W. - ustanowionego przez Sąd Rejonowy [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, która w ustawowym terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji nie złożyła odwołania. Doręczenie decyzji kuratorowi wywołuje skutek prawny doręczenia decyzji stronie. Kopię decyzji organu pierwszej instancji w dniu 9 października 2006.odebrała pełnomocnik S. W. - ojca małoletniego R. W. W dniu 19 października pełnomocnik wniosła odwołanie od decyzji Prezydenta W., nie wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy podniósł, iż warunkiem skuteczności procesowej jest zachowanie terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Na podarcie swojego stanowiska organ powołał się na wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2000r., sygn. SA/Bk 1283/99, w którym Sąd stwierdził, że późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie reprezentowanej w postępowaniu administracyjnym przez kuratora ustanowionego na podstawie art. 34 kpa, któremu została uprzednio doręczona decyzja w danej sprawie, nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wniosła pełnomocnik S. W. - przedstawiciela ustawowego małoletniego R. W., podnosząc zarzut naruszenia art. 30 kpa w stosunku do małoletniego R. W., naruszenia art. 7,8,9,10 § 1,77 § 1 i art.61 kpa, a także naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, nakazanie Wojewodzie Mazowieckiemu rozpatrzenie wniesionego odwołania i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, w trakcie postępowania kurator został ustanowiony dla J. W., a nie dla małoletniego R. W., za którego w myśl art. 30 kpa działa przedstawiciel ustawowy. J. W. została pozbawiona praw rodzicielskich, a zatem doręczenie decyzji jej kuratorowi nie rodzi żadnych skutków prawnych dla małoletniego R. W.. Zdaniem pełnomocnika odwołanie wniesione w dniu 19 października 2006r powinno być rozpatrzone, ponieważ decyzja Prezydenta W. została S. W. - ustawowemu przedstawicielowi R. doręczona w dniu 9 października 2006r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że skarga została złożona z uchybieniem 30-dniowego ustawowego terminu do jej wniesienia, określonego w art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Nadto podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej podniesionych. Podkreślenia wymaga, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie stwierdzić należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2007r., sygn. IV SA/Wa 342/07 przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi, a to oznacza że wniosek organu o odrzucenie skargi stał się bezprzedmiotowy. Trafnie podniósł organ odwoławczy, iż zgodnie z art. 129 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia stronie decyzji administracyjnej. Termin określony w tym przepisie jest terminem prekluzyjnym dla strony, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Warunkiem skuteczności czynności prawnej - wniesienia odwołania - jest zachowanie przez stronę ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione przez uprawniony do tego podmiot i czy zachowany został przewidziany przepisami termin. Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie, wydając postanowienie przewidziane w art. 134 k.p.a., chyba że strona prosi o przywrócenie uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych k.p.a. i wniosek ten zostanie uwzględniony. Z analizy akt sprawy wynika, iż Prezydent W. przy doręczaniu decyzji z dnia [...] marca 2003r. orzekającej o wymeldowaniu J. W. i jej syna małoletniego R. W. pominął S. W. przedstawiciela ustawowego R. Decyzja ta została doręczona kuratorowi, który jak słusznie podniesiono w skardze, został postanowieniem Sądu Rejonowego [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2006r., sygn. [...] ustanowiony li tylko dla nieobecnej J. W., która zaś będąc postanowieniem z dnia [...] września 1999r., sygn. [...] wydanym przez ten sam Sąd Rodzinny i Opiekuńczy pozbawiona władzy rodzicielskiej, nie mogła działać jako przedstawiciel ustawowy syna R. W sytuacji, w której organ nie doręczył konkretnemu podmiotowi - będącemu w rozumieniu art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego - ani nie ogłosił decyzji, to stronie, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania, ale pod warunkiem, że odwołanie wniosła w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu strona, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może się skutecznie bronić przez złożenie wniosku o wszczęcie postępowania wznowieniowego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Taka forma obrony interesu prawnego dotyczy jednak tylko strony pozbawionej udziału w postępowaniu i zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponownie postępowanie przed organem I instancji z możliwością wniesienia odwołania. Szukanie obrony interesu strony przez instytucję przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zapewniłoby stronie udział tylko w postępowaniu odwoławczym, które ma ograniczony zakres postępowania dowodowego. Oznacza to, że termin z art. 129 k.p.a. dotyczący wniesienia odwołania odnosi się zatem tylko do osób będących stronami postępowania administracyjnego, którym decyzja została doręczona, nie dotyczy osób, które nie mają przymiotu strony, nie brały udziału w postępowaniu przed organem I instancji i którym decyzji nie doręczono. Ponadto zasadnym jest zauważyć, iż w orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, iż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która wedle art. 16 § 1 kpa korzysta z ochrony trwałości ( czyt. wyrok NSA z dnia 18 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 330/99, niepubl.; wyrok NSA z dnia 18 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2865/94, niepubl.). Sam fakt przesłania konkretnemu podmiotowi przez organ administracyjny decyzji, która nie została mu uprzednio doręczona, nie może mieć bezpośredniego wpływu na bieg ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności nie otwiera on biegu tego terminu dla tego podmiotu. Niemniej stwierdzić należy, iż organ odwoławczy wydając postanowienie stwierdzające, że złożone odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, określonym w art. 129 § 2 k.p.a., bez przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego przyjął, że pismo pełnomocnika z dnia [...] października 2006r. , które do organu wpłynęło w dniu [...] października 2006r., stanowi odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. Tymczasem, w ocenie Sądu, podnoszone w tym piśmie okoliczności mogą wskazywać na wniosek o wznowienie postępowania. Zważyć należy, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwie poglądem, o tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ mając na względzie postanowienia art.7-9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska ( wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002r., I SA 2188/00, lex nr 81741). Mając na względzie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego - art.7, art. 77 §1 kpa - co mogło mieć wpływ na wynik sprawy , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 cyt. ustawy.