IV SA/Wa 3429/17
WyrokWSA w Warszawie2018-04-24
Skład orzekający: Jarosław Łuczaj, Łukasz Krzycki, Anita Wielopolska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla Dowództwa Wojsk Ochrony Pogranicza, która została zaadaptowana i wykorzystywana zgodnie z tym celem, podlega zwrotowi na rzecz spadkobiercy byłego właściciela, mimo późniejszego przekazania jej innemu podmiotowi publicznemu i częściowego przeznaczenia pod drogę krajową?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia został uznany za zrealizowany, ponieważ nieruchomość została zaadaptowana i wykorzystywana zgodnie z przeznaczeniem na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla Dowództwa WOP, co potwierdzają liczne dokumenty. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, późniejsze przekazanie nieruchomości innemu podmiotowi publicznemu lub zmiana jej faktycznego wykorzystania nie stanowi podstawy do zwrotu, jeśli pierwotny cel wywłaszczenia został osiągnięty.Stan faktyczny
Spadkobierczyni byłych właścicieli wystąpiła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1984 r. na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla Dowództwa Wojsk Ochrony Pogranicza. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez adaptację budynku i wykorzystanie gruntu. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty o odmowie zwrotu. Skarżąca zarzuciła organom brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego i nieustalenie, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej nieruchomości. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Łuczaj, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), sędzia WSA Anita Wielopolska, Protokolant ref. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi E. U. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257), zwanej dalej "K.p.a.", utrzymał w mocy orzeczenie Starosty M. z [...] grudnia 2016 r. o odmowie zwrotu nieruchomości, oznaczonej dawniej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] (obr. Z., gm. M.) - obecnie stanowiącej działki ew. nr [...] nr [...].
Uzasadniając zaskarżoną decyzję, przywołano następujące uwarunkowania prawne i faktyczne sprawy:
- poprzednie rozstrzygnięcia organów w sprawie zwrotu danej nieruchomości zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] grudnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2176/14), zaś Naczelny Sąd Administracyjny, orzeczeniem z [...] kwietnia 2016 r. (sygn. akt I OSK 890/15) oddalił skargę kasacyjną; zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, sformułowanym w wyrokach, umowa notarialna z [...] lipca 1984 r. (Rep. A Nr [...]), na mocy której p. E. i E. małż. U., zwani dalej "Wywłaszczonymi", sprzedali na rzecz Skarbu Państwa (w imieniu którego występował szef Wydziału Dowództwa Wojsk Ochrony Pogranicza – dalej jako "WOP"), zabudowane gospodarstwo rolne, położone w obrębie Z. gm. M., została zawarta na warunkach wywłaszczenia; w sprawie tej ma zastosowanie art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.); a więc także przepisy rozdziału 6 działu III tej ustawy,
- o zwrot wystąpiła spadkobierczyni jednego z Wywłaszczonych (p. E. U.), zwana dalej "Wnioskodawcą",
- zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel, określony w decyzji o wywłaszczeniu; w myśl art. 137 ust. 1 wskazanej ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany;
jeżeli w przypadku o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko w części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część,
- jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z [...] listopada 2016 r. (sygn. akt I OSK 49/15 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"), nie sposób przyjąć, aby ocena zbędności nieruchomości mogła odbywać się przez pryzmat terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem tych terminów do systemu prawa; nie można bowiem wymagać od przejmujących wywłaszczoną nieruchomość podmiotów aby zrealizowały cel wywłaszczenia w terminach, które nie były wówczas określone; w innym wyroku - z 13 maja 2016 r. (sygn. akt I OSK 1887/14 – dostępny w CBOSA) stwierdzono, że termin, określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy, ma zastosowanie wówczas, gdy nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem [...] stycznia 1998 r.; jeżeli rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed tym dniem to termin określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 nie ma zastosowania; pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie (np. orzeczenia NSA o sygn. akt I OSK 1454/14, 2067/13, 902/13, 254/13, 2876/12, 2502/12 – dostępne w CBOSA),
- w oparciu o materiał dowodowy, zgromadzony w aktach organu I. instancji, stwierdzono:
- w umowie nabycia nieruchomości z 1984 roku, nie określono celu wywłaszczenia zabudowanego gospodarstwa rolnego; w jego skład wchodziła działka o powierzchni 6,68 ha, w tym: 2,70 ha użytków rolnych, 3,95 ha lasów i 0,03 ha nieużytków,
- na wywłaszczonym gruncie, w chwili nabycia, znajdowały się: piętrowy budynek mieszkalny, murowany, kryty papą, drewniany budynek gospodarczy kryty papą, studnia kopana, szambo, ogrodzenie i drewniana buda dla psa; ustalono to na podstawie umowy sprzedaży z 1984 roku,
- postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby na wywłaszczonej nieruchomości - przed zawarciem umowy z 1984 roku - ustalono lokalizację inwestycji budowlanej bądź zatwierdzono plan realizacyjny zagospodarowania terenu,
- najwcześniejszy dokument, mówiący o koncepcji zagospodarowania nabytej na własność Skarbu Państwa nieruchomości - plan zagospodarowania obiektu WOP w miejscowości Z., obejmujący zakres i terminarz planowanych zamierzeń, opracowany przez Zastępcę Dowódcy WOP ds. Techniki i Zaopatrzenia, zatwierdzony przez Dowódcę WOP - pochodzi z 13 września 1984 r.; zatem wykorzystanie nieruchomości na cel wywłaszczenia należało ocenić w aspekcie realizacji zamierzeń, planowanych w tym dokumencie,
- z planu zagospodarowania obiektu WOP w miejscowości Z. wynika, że "Po rozbudowie, urządzeniu i wyposażeniu" zostanie on przeznaczony "na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla Dowództwa WOP"; w ramach tego zadania zaplanowano przystosowanie obiektu (w terminie do 10 czerwca 1985 r.) - adaptację budynku według zatwierdzonego programu; obejmowała ona: wykonanie na I piętrze dwu apartamentów, pokoju jednoosobowego i sali konferencyjno-szkoleniowej, na parterze wykonanie pięciu pokoi hotelowych dwuosobowych, w piwnicy wykonanie kuchni z zapleczem na 30 żywionych i pomieszczeń gospodarczych oraz wykonanie elewacji budynku, wykończenie tarasów, balkonu i schodów; w ramach przystosowania obiektu zaplanowano także uzupełnienie ogrodzenia terenu, zagospodarowanie ziemi uprawnej - według terminów agrotechnicznych, nasadzenie krzewów ozdobnych, bylin i kwiatów cebulowych, wykonanie prac ziemnych dla urządzenia basenu kąpielowego i stawu rybnego (po uprzednio przeprowadzonych badaniach geologiczno-wodnych terenu), wykonanie parkingu samochodowego i naprawę drogi dojazdowej do obiektu, doprowadzenie łączności telefonicznej do obiektu, zakup sprzętu pomieszczeniowego, gospodarczego i p.pożarowego oraz wyposażenie obiektu, wykonanie ścieżki zdrowia długości 1,5 km.; ostatnim zadaniem było opracowanie programu na docelowe zagospodarowanie terenu,
- zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że nieruchomość, została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia - "na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla Dowództwa WOP"; znajdujący się na wywłaszczonym gruncie budynek mieszkalny został - zgodnie z założeniami - adaptowany dla potrzeb szkoleniowych, a wywłaszczony grunt o powierzchni 6,68 ha - w północnej i południowo-zachodniej części zalesiony na powierzchni 3,95 ha, wypełniał cele rekreacyjne,
- potwierdza to protokół zdawczo-odbiorczy z 20 czerwca 1996 r., w sprawie przekazania-przejęcia nieruchomości, położonej w m. Z. gm. M., sporządzony pomiędzy przekazującym - Komendą Główną Straży Granicznej (następcą prawnym WOP) a Urzędem Ochrony Państwa, jako przejmującym; zawiera on szczegółowy opis przekazywanej nieruchomości - w tym budynku mieszkalnego, a w nim inwentaryzację pomieszczeń na poszczególnych kondygnacjach budynku; wynika z niego, że - po rozbudowie, urządzeniu i wyposażeniu - wywłaszczona nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia - na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla Dowództwa WOP; z protokołu wynika jakie pomieszczenia tam zlokalizowano (mieszkalne, sala konferencyjna kuchnia, stołówka itd.) i jak zostały wyposażone; wskazano tam również że elewacja budynku została otynkowana, okna na parterze okratowane, zamontowano punkty świetlne na zewnątrz budynku, tarasy budynku wyłożono terakotą, balustrady tarasów są metalowo-drewniane; wyposażono budynek w zespół antenowy z masztem; zlecono też opracowanie docelowego zagospodarowania terenu; w aktach sprawy znajduje się dokument datowany na grudzień 1987 roku pt. "Koncepcja programowo-przestrzenna Ośrodka Rekreacyjno-Wypoczynkowego, inwestor dowództwo W.O.P. W.",
- wykorzystanie przedmiotowej nieruchomości, zgodnie z celem wywłaszczenia, oprócz protokółu zdawczo-odbiorczego z 1996 roku, potwierdzają też inne dokumenty, znajdujące się w zgromadzonych aktach, a mianowicie:
- "Koncepcja programowo-przestrzenna Ośrodka Rekreacyjno-Wypoczynkowego", sporządzona w grudniu 1987 roku przez Pracownię Projektową Rolniczej Spółdzielni Produkcyjno-Usługowej z W. (przy ul. [...]); w opisie stanu istniejącego stwierdzono, że usytuowany na działce piętrowy budynek mieszkalny był przystosowany do potrzeb wynikających z funkcji ośrodka wypoczynkowego, teren w północnej i południowo-zachodniej części był zalesiony, w części środkowej występowały fragmenty z dużymi polanami i naturalnym zbiornikiem (ok. 100 m2), wymagającym pełnej rekultywacji, a w części południowej (przy dojeździe teren był wolny od drzew), na działce była studnia kopana, szambo, obiekt ogrodzony siatką na słupkach stalowych, zasilany w energię elektryczną z napowietrznej linii niskiego napięcia; z opisu tego wynika, że już w grudniu 1987 roku budynek mieszkalny był przystosowany do potrzeb, wynikających z funkcji ośrodka wypoczynkowego;
- pismo dowództwa WOP, adresowane do Szefa Służby Zabezpieczenia Materiałowego MSW, z [...] lutego 1990 r.; stwierdzono w nim, że przedmiotowa nieruchomość, nabyta przez dowództwo WOP na cele związane z urządzeniem ośrodka szkoleniowo-wypoczynkowego dla kadry i pracowników cywilnych dowództwa WOP, składająca się z budynku mieszkalnego - o kubaturze 1020 m3 i powierzchni ogólnej 281 m2 - oraz gruntu o powierzchni 6,68 ha (w tym grunty zalesione i uprawne) była wykorzystywana na spotkania z delegacjami i na cele szkoleniowe kadry zawodowej WOP; budynek mieszkalny został adoptowany i wyposażony w sprzęt pomieszczeniowy, związany z wypoczynkiem;
- pismo z 11 września 1990 r. dowództwa WOP - Oddziału Zaopatrzenia i Obsługi, skierowane do Zastępcy Dowódcy WOP ds. Techniki i Zaopatrzenia; zawiera ono rezygnację z użytkowania nieruchomości w miejscowości Z., - stanowiącej Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy (nr kompleksu [...]) o powierzchni 6 ha 68 arów - zakupionej [...] lipca 984 r.,
- wymienione wyżej dokumenty świadczą o tym, że już w 1987 roku przedmiotowa nieruchomość - po rozbudowie, urządzeniu i wyposażeniu - była wykorzystywana, zgodnie z celem wywłaszczenia - na cele szkoleniowe i rekreacyjne dla dowództwa WOP; skoro cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany, zgodnie z podstawą wywłaszczenia - i to już przed kilkudziesięciu laty – nie ma podstaw do zwrotu tej nieruchomości w oparciu o art. 136 ust. 1-3 oraz art 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami,
- ze zgromadzonych akt wynika jeszcze, że - w okresie późniejszym - nastąpiła zmiana użytkowników przedmiotowej nieruchomości oraz zmiana przeznaczenia; na mocy umowy - spisanej [...] maja 1996 r., pomiędzy Komendą Główną Straży Granicznej, jako przekazującym, a Urzędem Ochrony Państwa, jako przejmującym, zawartej za zgodą Kierownika Urzędu Rejonowego w M. wyrażoną w decyzji z [...] stycznia 1996 r. - nastąpiło jej przekazanie na cele obronności i bezpieczeństwa państwa; protokół zdawczo-odbiorczy został podpisany [...] czerwca 1996 r.; następnie przedmiotowa nieruchomość została przejęta protokólarnie ([...] sierpnia 1997 r.) przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od Kierownika Urzędu [...] w M.; Minister ten - decyzją nr [...] z [...] października 2000 r., - po rozpatrzeniu wniosków Urzędu Ochrony Państwa i Komendanta Głównego Policji - orzekł o wygaśnięciu trwałego zarządu Urzędu Ochrony Państwa w stosunku do przedmiotowej, zabudowanej nieruchomości i jednocześnie orzekł o ustanowieniu trwałego zarządu w stosunku do tej nieruchomości na rzecz Komendy Głównej Policji, na czas nieoznaczony - z przeznaczeniem na potrzeby statutowe; protokół zdawczo-odbiorczy został podpisany [...] października 2000 r.,
- w świetle orzecznictwa nieruchomość nie podlega zwrotowi poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy niezależnie od tego, jak długo wykorzystywano ją na cel określony w akcie, będącym podstawą wywłaszczenia, jakie były przyczyny zaprzestania dalszej realizacji celu, czy podmiot publiczny powziął zamiar przeznaczenia jej na realizację innego celu, a także, jaki jest dalszy sposób wykorzystywania nieruchomości wywłaszczonej; takie rozumianą treści art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, potwierdza ustabilizowana linia orzecznicza sądów administracyjnych; zgodnie z nią, jeżeli cel wywłaszczenia został prawidłowo osiągnięty, nie istnieje możliwość żądania zwrotu nieruchomości, mimo późniejszego przekazania jej do faktycznego wykorzystywania na inny cel zarówno publiczny, jak i prywatny (tak wyroki NSA z 2 czerwca 2000 r. sygn. akt I S.A. 661/99, z 20 lutego 2001 r. o sygn. akt I SA 2139/99, oraz o sygn. akt I OSK 193/06, i 1725/07 – dwa ostatnie dostępne w CBOSA),
- obecnie przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa; w części oznaczonej jako działka ew. nr [...] znajduje się w zasobie nieruchomości, którym gospodaruje Minister Skarbu Państwa i jest w trwałym zarządzie Komendy Głównej Policji, a w części, oznaczonej jako działka ew. nr [...], stanowi część drogi krajowej A-2 i znajduje się w trwałym zarządzie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad,
- podkreślono, że w przypadku dróg krajowych, stanowiących własność Skarbu Państwa, nawet gdyby została udowodniona zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, to orzeczenie o zwrocie części nieruchomości zajętej pod drogę krajową byłoby niemożliwe,
- zarzut sformułowany w odwołaniu Wnioskodawcy, dotyczący oparcia rozstrzygnięcia organu I. instancji jedynie "na tezach zawartych w orzeczeniach dotyczących tych spraw, nie odnosząc się - wbrew zaleceniom Sądu - do wszechstronnej oceny "całokształtu" materiału dowodowego, do dowodów, dokumentów i argumentacji, jaką prezentuje w toku postępowania skarżąca", nie zasługuje na uwzględnienie; po ustaleniu stanu faktycznego sprawy ocenił on, że nie ma przesłanek do zwrotu nieruchomości, podpierając swoje stanowisko orzecznictwem,
- podsumowując wskazano: zgromadzony materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że cel wywłaszczenia na terenie przedmiotowej działki został zrealizowany; zatem nieruchomość nie stała się zbędna, w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami; jako taka nie podlega zwrotowi.
W skardze podniesiono:
- nie podzielono stanowiska organu, jakoby na nieruchomości, o której zwrot wystąpiono, został zrealizowany cel wywłaszczenia; brak jest ustaleń, czy cel wywłaszczenia został - w ocenie organu - zrealizowany na części nieruchomości, czy na jej całości,
- przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe nie ujawniło bezspornie, że cel wywłaszczania został zrealizowany; nie mogą o tym świadczyć li tylko wyszczególnione w decyzji prace budowlane, jakie wykonano w budynku, znajdującym się na nieruchomości; są one charakterystyczne dla budowy każdego budynku; nie oznacza to, że cel wywłaszczenia został zrealizowany.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonym akcie.
W takcie rozprawy (k. 38) Pełnomocnik uczestnika postępowania – Komendanta Głównego Policji - wnosił o oddalenie skargi. Oświadczył, że przedmiotowa nieruchomość była jest i będzie wykorzystywana do celów Policji.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem prawa.
Trafnie skonstatował organ administracji brak przesłanek dla orzeczenia o zwrocie nieruchomości. Zarówno ocena stanu faktycznego sprawy, jak i uwarunkowań prawnych, dokonane przez organ administracji, były prawidłowe. Z uwagi na ich uprzednie zreferowanie, powtarzanie danej argumentacji byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną.
Odnosząc się do zarzutów skargi stwierdzić trzeba, co następuje.
W sprawach, gdzie przedmiotem jest zwrot nieruchomości, wobec niezrealizowania celu wywłaszczenia, istotnym elementem ustaleń faktycznych jest określenie, jakie były przesłanki nabycia danej nieruchomości. Ukierunkowuje to bowiem ocenę, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany. Specyfika rozpoznawanej sprawy polega na tym, że dokumenty związane z samą procedurą wywłaszczenia (tu w drodze nabycia umową) nie zawierają żadnych informacji, w jakim celu nieruchomość była nabywana.
Prowadząc postępowanie administracyjne organ administracji odnalazł jednak szereg dokumentów, które pozwalają na wystarczająco precyzyjne ustalenie, jaki był w danym przypadku cel wywłaszczenia. Jak trafnie wskazuje organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonego aktu, w świetle zachowanych dokumentów planu zagospodarowania obiektu WOP w miejscowości Z., zatwierdzonego [...] września 1984 r., oraz powołanych przez organ pism z 1987 roku, celem wywłaszczenia była realizacja ośrodka szkoleniowo-wypoczynkowego dla funkcjonującej wówczas umundurowanej formacji - WOP. Zachowana dokumentacja pozwala też ustalić, że cel ten został osiągnięty - pomieszczenia stanowiące dawne gospodarstwo, poddano adaptacji, tworząc w budynku infrastrukturę, służące realizacji celu wywłaszczenia (ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy) – pokoje sypialne, łazienki, stołówka, kuchnia, czy sala konferencyjna (potwierdzają to powołane przez organ dokumenty z 1987 roku oraz protokół z 1996 roku). Ustaleń w tym zakresie w skardze nawet nie podważano, przez przywołanie dowodów, które mogłyby im zaprzeczyć. Wskazuje się w niej natomiast, że organ administracji nie ustalił wystarczająco wnikliwie, czy cała nieruchomość została przystosowana dla celu wywłaszczenia (powierzchnia ok. 6,68 ha, w tym - na etapie nabycia - 3,95 ha lasów).
W tym kontekście, przy uwzględnieniu realiów niniejszej sprawy, należy uznać zarzuty są bezpodstawne. Ocena, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany musi być bowiem odnoszona do konkretnych zadań, jakie mają pełnić przyjmowane w ramach procedury wywłaszczania nieruchomości. Generalnie mają one służyć realizacji określonych inwestycji, jednak zakres zadań, jakie są tam realizowane, jest determinowany celem ich nabycia. W rozpoznawanej przypadku chodziło o realizację kompleksu wypoczynkowego-szkoleniowego. Wobec specyfiki wykorzystywania tego rodzaju obiektów nie sposób zakładać, aby przejęcie danej nieruchomości (rolnej z fragmentami lasów) musiało się wiązać z realizacją konkretnych zadań na całym jej obszarze. Nie determinuje tego bowiem ani potrzeba prowadzenia szkolenia w samych obiektach ani też realizacja funkcyjny wypoczynkowej. Jedynie więc jednoznaczne ustalenie, że ma etapie nabywania nieruchomości były zakładane określony działania dostosowawcze, jako niezbędne dla realizacji celu wywłaszczenia, lecz na określonych fragmentach terenu nie zostały zrealizowane, można byłoby uznać, że wystąpiły przesłanki zwrotu określonych fragmentów nieruchomości. Dokumenty, z których wynikałoby tego rodzaju ustalenia nie zostały jednak odnalezione. Wręcz przeciwnie – z zachowanych materiałów wynika, że w pierwszym etapie wykorzystania ośrodka nie zakładano szerszych działań wokół budynków a pierwszy etap dostosowanie obiektów obejmował expressis verbis także docelowe określenie sposobu zagospodarowania terenu (tak zapisy w planie zagospodarowania obiektu WOP w miejscowości Z.). Niewątpliwie więc przyjęto, że wykorzystanie obiektu, zgodnie z jego przeznaczeniem, będzie możliwe bez potrzeby realizacji szerokich prac dostosowawczych na całym przejętym terenie. Nie było nawet kwestionowane, aby same budynki, po przeprowadzeniu prac adaptacyjnych, oraz tereny przyległe były wykorzystane, jako ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy dowództwa WOP. Dalsze zalesianie terenów także nie pozwala uznać, aby teren ośrodka nie był w całości wykorzystywany dla celów rekreacyjnych. Gdy chodzi o kompleks polny i leśny jego faktyczne wykorzystywanie dla celów wypoczynkowych, nie wymaga realizacji konkretnych przedsięwzięć w zakresie infrastruktury czy zagospodarowania terenu.
W takiej sytuacji nie można uznać za zasadne zarzutów, jakoby sprawa w istotnych kwestiach nie została wyjaśniona. Chybiony są też zarzut nie ustalenia przez organ, czy wyszczególnione prace budowlane zostały wykonane. Ich realizację potwierdzają bowiem stosowne dokumenty – w tym protokoły zdawczo-odbiorcze. Z kolei Strona skarżąca nie przedłożyła dowodów, które podważałyby ich wiarygodność. Zasady doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania każą dać wiarę zgromadzonym dokumentom, zwłaszcza wobec oświadczeń aktualnego użytkownika, że zlokalizowany na nieruchomości ośrodek jest nadal wykorzystywany (z wyłączeniem fragmentu przeznaczonego pod drogę publiczną).
Podniesiona na rozprawie przez uczestnika postępowania okoliczność, że ośrodek jest nadal wykorzystywany (obecnie przez Policję) nie może mieć natomiast kluczowego znaczenia dla samej możliwości jego zwrotu. W sprawie o zwrot nieruchomości istotne znaczenie ma wyłącznie to, czy doszło do ich wykorzystania, zgodnie z celem wywłaszczenia. Nawet ewentualne późniejsze zaprzestanie ich użytkowania nie może być podstawą zwrotu, w myśl art. 136 ust. 3, w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W świetle tej ustawy nieruchomość staje się bowiem zbędna, gdy w określonych terminach nie zrealizowano tam celu wywłaszczenia, nie zaś gdy - po wywłaszczeniu i po jego realizacji - nie jest już nadal potrzebna.
W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.
Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło