IV SA/Wa 3453/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rząsa, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Krzycki, sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Protokolant ref. staż. Agnieszka Szymańczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...].10.2017 r. Nr [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (zwany dalej Szefem Urzędu), po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez obywatelkę Federacji Rosyjskiej – A.S. ur. [...].07.1980 r., od decyzji od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] (zwanego dalej Komendantem PSG) z dnia [...]marca 2017 r. nr [...] zobowiązującej cudzoziemkę wraz z małoletnimi dziećmi: B.Z., ur. [...].12.2000 r., B.Z. ur. [...].02.2003 r., L.Z., ur. [...].12.2007r. i D.Z., ur. [...].04.2013 r. do powrotu w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji oraz zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji lub - w przypadku braku informacji o jej wykonaniu - terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania niniejszej decyzji, na wypadek jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w niniejszej decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa: 1. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia terminu dobrowolnego powrotu oraz w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu; 2. określił dobrowolny powrót cudzoziemki wraz z dziećmi w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji oraz zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 2 lat od dnia wykonania decyzji lub upływu terminu dobrowolnego powrotu określonego w decyzji, w przypadku braku informacji o wykonaniu decyzji, terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wykonania decyzji, na wypadek, jeżeli cudzoziemiec w terminie określonym w decyzji nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy lub będzie usiłował przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa; 3. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Komendant PSG w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia stwierdził, że mimo, iż wobec A.S. została wydana ostateczna decyzja o odmowie udzielenia Cudzoziemce ochrony międzynarodowej, nie opuściła ona wraz z dziećmi terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie przewidzianym w art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach i przebywała w naszym kraju bez środków wystarczających do pokrycia kosztów pobytu. Jako przesłankę zobowiązania do powrotu Organ I. instancji powołał okoliczność z art. 302 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy wskazując, że cudzoziemka w terminie 30 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...].11.2016 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].07.2016 r. nr [...]nie wykonała ciążących na niej obowiązków, wynikających z art. 299 ust. 6 pkt 2 ustawy, tj. nie opuściła terytorium RP w terminie 30 dni od dnia doręczenia mu odmownej decyzji ostatecznej (decyzję cudzoziemiec odebrał w dniu 31.03.2017 r.). W ocenie Organu, zainteresowana nie wykazała realnych przesłanek uzasadniających stwierdzenie, iż po powrocie przez nią do kraju pochodzenia będą naruszone jej prawa chronione w art. 3-7 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. a także, iż naruszone zostaną jej prawa chronione w art. 8 powołanej Konwencji. Organ stwierdził również, iż decyzja nie narusza praw dziecka chronionych w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., w stopniu istotnie zagrażającym rozwojowi psychofizycznemu. A.S. odwołała się od wskazanej decyzji do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w ustawowym terminie, wnosząc o jej uchylenie i udzielenie jej oraz jej dzieciom zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Skarżąca zarzuciła Organowi I. instancji, że w toku rozpatrywania jej sprawy o zobowiązanie do powrotu dokonał błędnych ustaleń fatycznych, co skutkowało odmową udzielenia jej i dzieciom pobytu ze względów humanitarnych. W opinii cudzoziemki, Komendant PSG w [...]nie zweryfikował w żaden sposób stopnia integracji jej dzieci ze społeczeństwem polskim. Zdaniem skarżącej, dołączone przez nią opinie w sprawie jej dzieci przeczą stanowisku zajętemu przez Organ I. instancji. Dodatkowo, cudzoziemka zarzuciła, iż Komendant PSG w [...]zapoznał się ze złożonym przez nią materiałem lecz stwierdził, że nie wnosi on żadnych nowych okoliczności do sprawy. Tymczasem, zdaniem cudzoziemki te dokumenty potwierdzają ścisłe związki jej i jej dzieci z Polską, m.in. opinie innych osób z miejsca jej zamieszkania, czy zaświadczenie o możliwości podjęcia przez jej męża zatrudnienia w Polsce. W dniu 19.09.2017 r. do Urzędu do Spraw Cudzoziemców wpłynął wniosek dowodowy jej męża zawierający opinię na temat jej córki, która została napisana przez jej koleżanki z klasy, a także opinię M.C. na temat cudzoziemca, z której wynika, iż jest on osobą otwartą, odpowiedzialną i uczciwą. Zdaniem B.Z., męża cudzoziemki, opinie te poświadczają, że cudzoziemiec i jego rodzina w pełni zintegrowali się z polskim społeczeństwem, a ich wyjazd z Polski byłby traumatycznym przeżyciem dla ich dzieci. W związku z tym, wniósł ponownie o przyznanie jemu i jego rodzinie pobytu ze względów humanitarnych. Jak już nadmieniono, Szef Urzędu – co do zasady decyzje tę utrzymał w mocy, aktualizując jedynie termin dobrowolnego powrotu oraz zakaz ponownego wjazdu. We wniesionej skardze cudzoziemka zarzuciła błędne ustalenia faktyczne co do braku integracji jej dzieci ze społeczeństwem polskim przez brak uwzględnienia dołączonych do odwołania dokumentów, a mianowicie opinii o córce, faktu przygotowywania się syna do zawodów sportowych w klubie, a także potwierdzenia możliwości podjęcia przez cudzoziemca zatrudnienia w Polsce. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu w całości podtrzymał swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. W postępowaniu sądowym niniejsze postępowanie było zawieszone do czasu zakończenia postępowania sądowego w sprawie o udzielenie cudzoziemce ochrony międzynarodowej. Wyrokiem WSA z dnia 8.03.2018 r., który stał się prawomocny w maju 2018 r. Sąd ten uchylił ostateczną decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...].11.2016 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...].07.2016 r. nr [...] o odmowie objęcia ochroną międzynarodową całej rodziny cudzoziemców (rodziców i małoletnich dzieci). Stwierdził, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania uzupełniającego celem rozważenia czy może mieć wpływ na udzielenie cudzoziemce i jej dzieciom ochrony uzupełniającej przedłożone przez jej męża wezwanie do udziału w czynnościach śledczych na terenie Republiki Czeczenii, celem przesłuchania go. Mając tę okoliczność na względzie, pełnomocnik z urzędu cudzoziemca wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie, z uwagi na przesłankę wznowieniową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.), uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. W myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest nadto związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skład orzekający w niniejszej sprawie, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji - w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy - doszedł do przekonania, że wniesiona skarga jest zasadna, z uwagi na ową przesłankę wznowieniową. Wymaga podkreślenia, że postanowienia art. 302 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach mają charakter obligatoryjny i zobowiązują organ administracji publicznej do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, jeżeli organ ten stwierdzi, iż w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie. Jednakże w art. 303 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zostały wyszczególnione okoliczności stanowiące negatywne przesłanki w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu. I tak zgodnie z tym przepisem, w przypadkach, o których mowa w art. 302 ust. 1, decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu nie wydaje się cudzoziemcowi, gdy: 1) posiada status uchodźcy, korzysta z ochrony uzupełniającej lub 2) udzielono mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych lub zgody na pobyt tolerowany lub zachodzą przesłanki do ich udzielenia, lub 3) udzielono mu zezwolenia, o którym mowa w art. 187 pkt 6 lub 7, lub 4) jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na pobyt stały lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że celem zawarcia związku małżeńskiego lub jego istnienia jest obejście niniejszej ustawy, lub 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy Schengen wydanej w celu, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 23, upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobytu na tym terytorium, zezwolenia, o którym mowa w art. 181 ust. 1, albo zezwolenia, o którym mowa w art. 176, lub 6) udzielono mu zezwolenia na pobyt stały lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub 7) posiada zezwolenie pobytowe lub inne zezwolenie uprawniające do pobytu, udzielone przez inne państwo obszaru Schengen, i nie sprzeciwiają się temu względy obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że cudzoziemiec nie udał się niezwłocznie na terytorium tego państwa obszaru Schengen po pouczeniu go o obowiązku wyjazdu na terytorium tego państwa, o którym mowa w art. 314, lub 8) jest czasowo oddelegowany w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz jest uprawniony do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa, jeżeli decyzja o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu miałaby zostać wydana z uwagi na przebywanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu na to terytorium i pobytu na nim lub ze względu na przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa, lub 9) może zostać niezwłocznie przekazany do państwa trzeciego na podstawie umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób po uprzednim zatrzymaniu go w związku z przekroczeniem granicy wbrew przepisom prawa, lub 10) może być niezwłocznie doprowadzony do granicy, jeżeli został zatrzymany w strefie nadgranicznej bezpośrednio po nieumyślnym przekroczeniu granicy wbrew przepisom prawa, lub 11) może zostać niezwłocznie przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej na podstawie obowiązującej w dniu 13 stycznia 2009 r. umowy międzynarodowej o przekazywaniu i przyjmowaniu osób, lub 1) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zaświadczenia, o którym mowa w art. 170. 2) może zostać przekazany do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej na podstawie przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (Dz. Urz. UE L 180 z 29.062013) zwanego dalej "rozporządzeniem 604/2013". Nadmienić należy, że Szef Urzędu w zaskarżonej decyzji nadmienił, iż cudzoziemka wraz z mężem – B.Z. oraz czworgiem małoletnich dzieci: B.Z. , ur. [...].12.2000 r., B.Z. ur. [...].02.2003 r., L.Z., ur. [...].12.2007r. i D.Z., ur. [...].04.2013 r. - wjechała pierwszy raz do Polski w dniu 10.11.2015 r. Tego samego dnia jej mąż wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o nadanie statusu uchodźcy (aktualnie wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej). Wniosek ten obejmował również cudzoziemkę i wskazane małoletnie dzieci. W dniu [...].07.2016 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję nr [...] o odmowie nadania cudzoziemcom statusu uchodźcy i odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej. Rozstrzygnięcie to utrzymała następnie w mocy Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...].11 2016 r. nr [...]. Decyzja została doręczona stronie w dniu 28.12.2016 r. Cudzoziemiec zaskarżył tę decyzję Rady do Spraw Uchodźców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa jest w toku. W dniu 18.01.2017 r. pan B.Z. ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wniosek obejmował również jego żonę i ich wskazane małoletnie dzieci. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją z dnia [...].07.2017 r. Nr [...] z powodu niedopuszczalności wniosku. W dniu 09.08.2017 r. Cudzoziemiec zaskarżył tę decyzję do Rady do Spraw Uchodźców. Sprawa jest w toku. Stan faktyczny sprawy od tego czasu uległ znacznej zmianie, z uwagi na wskazany wyrok WSA, uchylający odmowną decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...].11 2016 r. nr [...]. Nastąpiło to już po wydaniu przez Organy obu instancji rozstrzygnięć w tej sprawie. W sytuacji zatem, gdy Sąd w wyroku z 8 marca 2018 r. - nieprzesądzając o istnieniu podstaw do objęcia cudzoziemki i jej dzieci ochroną międzynarodową - stwierdził prawomocnie konieczność przeprowadzenia postępowania uzupełniającego w trybie art. 136 k.p.a., celem oceny znaczenia wskazanego dokumentu (wezwania), podając, że może on mieć wpływ na ewentualne udzielenie cudzoziemcom ochrony uzupełniającej lub przyznanie statutu uchodźcy - zaistniała w niniejszej sprawie tyczącej zobowiązania do powrotu przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. W tym stanie rzeczy przedwczesne stało się stwierdzenie, że cudzoziemka i jej dzieci nie posiadają ani statusu uchodźcy, ani nie zostali objęci ochroną uzupełniającą. Postępowanie w tym zakresie jest bowiem nadal w toku przed Organem odwoławczym. W tym stanie rzeczy, zachodziły podstawy do uchylenia jedynie zaskarżonej decyzji, bowiem uchylenie obu instancji w trybie art. 135 P.p.s.a. nie jest obecnie niezbędne do końcowego załatwienia tej sprawy, z uwagi na niepewność jej wyniku. Szef Urzędu będzie natomiast uprawniony do zawieszenia niniejszego postępowania w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu do czasu rozstrzygnięcia czy istnieją podstawy do objęcia go ochroną międzynarodową, w myśl wskazań prawomocnego wyroku WSA. W tym kontekście przedwczesne stało się ustalanie czy cudzoziemcowi winno być przyznane prawo pobytu ze względów humanitarnych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.- orzekł jak w sentencji.