IV SA/Wa 347/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2008 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia (...) grudnia 2007 r. nr (...) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za usunięcie drzew I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wójt Gminy (...) decyzją z dnia (...) kwietnia 2005r. nr (...), wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2, art.89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 ze zm.), § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.).wymierzył M.K. będącej właścicielką działki o nr ew. (...) w B. administracyjną karę pieniężną w wysokości (...) zł. za usunięcie bez zezwolenia jednego drzewa z terenu tej działki oraz zobowiązał ją do wpłacenia powyższej kwoty najpóźniej w ciągu 14 dni od dnia w którym decyzja stała się ostateczna. Organ ustalił bowiem, że M.K. usunęła bez zezwolenia świerk pospolity o obwodzie pnia 45 cm (mierzonym na wysokości 130 cm). Decyzją z dnia (...) kwietnia 2007r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania M.K. od decyzji organu I instancji, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze zm.). M.K. zaskarżyła tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a Sąd wyrokiem z dnia 5 września 2007r (IV SA/Wa1071/07) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że organ odwoławczy błędnie zastosował przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r., Nr 99, poz. 1079 ze zm.), zamiast przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, która obowiązywała w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego tj. w dniu 3 lutego 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając sprawę ponownie decyzją z dnia (...) grudnia 2007r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo powołał przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie drzew lub krzewów bez Sygn. akt IV SA/Wa 347/08 wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz. U. Nr 219, poz. 2229) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. Nr 228, poz. 2306 ze zm.) i na tej podstawie naliczył karę administracyjną za wycięcie drzewa bez zezwolenia, przyjmując za podstawę naliczenia kary stawkę (...) zł za 1 cm drzewa. Organ odwoławczy podkreślił ponadto, że wskazane w odwołaniu okoliczności - zagrożenie dla linii energetycznej i bezpieczeństwa posesji - w świetle obowiązujących przepisów nie stanowią okoliczności uzasadniających odstąpienie od wymierzenia kary za wycięcie drzewa. M.K. nie zgodziła z tą decyzją i zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powtórnie podniosła, że drzewo stanowiło zagrożenie dla linii energetycznej oraz dla mieszkańców posesji oraz że nie wiedziała o obowiązku uzyskania zezwolenia na jego wycięcie. Skarżąca dodała, że w miejsce wyciętego świerku posadziła już nowe krzewy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Ustanowiony w toku postępowania pełnomocnik z urzędu, w piśmie procesowym z dnia (...) lipca 2008r. dodatkowo zarzucił zaskarżonej decyzji: * naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym karę nałożoną za zniszczenie terenów zieleni umarza się w całości, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni. Na podstawie tego przepisu pełnomocnik sformułował wniosek, że nałożona kara pieniężna za usuniecie drzewa bez wymaganego zezwolenia powinna zostać umorzona, albowiem skarżąca zastąpiła usunięte drzewo innymi krzewami, * naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 § 1 k.p.a., ze względu na to, że organ odwoławczy nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego - nie uwzględnił faktu zastąpienia przez skarżącą usuniętego drzewa innymi krzewami. * Sygn. akt IV SA/Wa 347/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należało w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na powołaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podstawę naliczenia kary. Organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo naliczył wysokość kary, posługując się przepisami rozporządzenia z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Z powołanych przez organy obu instancji przepisów w/w rozporządzenia wynika, że stawka opłaty za wycięcie 1 cm obwodu pnia drzewa wynosi 31,97 zł. Tymczasem organy za podstawę wyliczeń kary przyjęły stawkę z nieobowiązującego już rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów (29,42 zł.) i na tej podstawie wymierzyły M.K. karę w kwocie (...) zł. Jednakże uchybienia tego nie dostrzegł Sąd rozpoznając "pierwszą" skargę M.K.. Stwierdzona obecnie przez Sąd nieprawidłowość w ustaleniu przez organy wysokości kary, wynikająca z zastosowania nieobowiązujących już przepisów wykonawczych, niewątpliwie ma wpływ na wynik sprawy w zakresie wysokości ustalonej kary pieniężnej za usuniecie bez wymaganego zezwolenia drzewa. Uchybienie to winno skutkować uchyleniem przez Sąd kwestionowanej przez skarżącą decyzji. Przed tym jednak Sąd zobowiązany był rozważyć, czy orzeczenie takie nie byłoby w istocie niekorzystne dla skarżącej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (tzw. zakaz reformationis in peius). Ustalona M.K. kwota kary pieniężnej w wysokości (...)zł., w ocenie Sądu jest niższa od tej, jaka winna być określona przy prawidłowym zastosowaniu przepisów wykonawczych tj. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew. Kwota ta byłaby wyższa od tej, którą obecnie orzekły organy obu Sygn. akt IV SA/Wa 347/08 instancji, stosując niewłaściwe przepisy prawa materialnego (tj. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 2003r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usuwanie drzew lub krzewów). Tym samym uchylenie zaskarżonej decyzji tylko z tej przyczyny byłoby dla skarżącej niekorzystne. W tej sytuacji należało rozważyć, czy dostrzeżone przez Sąd uchybienie mogło stać się podstawą stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu, przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, określone w art. 156 § 1 k.p.a. w sprawie nie wystąpiły. Nie można ponadto wbrew wywodom pełnomocnika skarżącej, przyjąć, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym karę nałożoną za zniszczenie terenów zieleni umarza się w całości, jeżeli posiadacz nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni. Podkreślić należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepis art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody zgodnie z którymi wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za usuwanie drzew lub krzewów bez wymaganego zezwolenia, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1 ustawy. Z przepisu tego wynika, że już samo ustalenie powyższej okoliczności, potwierdzone oględzinami miejsca dokonania wycięcia drzewa, uprawniało (i obligowało) właściwy organ do wymierzenia kary przewidzianej we wspomnianym przepisie. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że podnoszone przez skarżącą argumenty (sugerujące istnienie zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi) pozostają bez znaczenia dla sprawy. Tego rodzaju okoliczności mogły być ewentualnie brane pod uwagę np. w toku postępowania z wniosku o wydanie zezwolenia na wycięcie drzew (organ rozważałby wówczas możliwość naliczenia bądź odstąpienia od naliczenia opłaty za usunięcie drzew - art. 84 ust. 1 lub art. 86 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie przyrody), bądź w ramach postępowania o umorzenie lub rozłożenie nałożonej kary na raty (art. 88 ust. 6 i 7 ustawy o ochronie przyrody). W ocenie Sądu nie było podstaw do podejmowania w postępowaniu o nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa ustaleń dotyczących przesłanek zastosowania przepisu art. 88 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody, stanowiącego o umorzeniu nałożonej kary w całości w przypadku, gdy posiadacz Sygn. akt IV SA/Wa 347/08 nieruchomości odtworzył w najbliższym sezonie wegetacyjnym zniszczony teren zieleni. Kara administracyjna została bowiem nałożona na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia. Natomiast przewidziana w art. 88 ust. 6 tej ustawy możliwość umorzenia kary wchodzi w grę tylko w przypadku zniszczenia terenu zieleni. Te stany faktyczne znacząco różnią się od siebie. Nie ma więc podstaw do traktowania, w świetle ustawy o ochronie przyrody, usunięcia drzewa jako zniszczenia terenu zieleni. Niezależnie od tego zauważyć należy, że postępowanie w sprawie o umorzenia kary administracyjnej jest postępowaniem odrębnym (następczym) w stosunku do postępowania o wymierzenie kary. Umorzeniu podlega wyłącznie kara nałożona, czyli wynikająca z ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. Również więc i z tego powodu nie było dopuszczalne umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w postępowaniu mającym za przedmiot wymierzenie tej kary na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Z tych względów Sąd skargę oddalił, na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a.