IV SA/Wa 348/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2009 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. S. z Kancelarii Adwokackiej w W. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z [...] grudnia 2008 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a., utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] listopada 2008 r., którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 1981 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów wsi S., S. i R. gm. B. w części dotyczącej działki nr ew. [...] o pow. [...] ha położonej we wsi S. oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1982 r. zatwierdzającej projekt wymiany gruntów położonych na terenie wsi S. i B. gm. B., w części dotyczącej działki oznaczonej nr ew. [...] położonej w S. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister wskazał, iż postępowanie w przedmiocie scalenia gruntów toczyło się na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 3 poz. 13). Z akt wynika, iż scaleniem objęto działkę I. K. (wnoszącej obecnie o stwierdzenie nieważności orzeczeń) nr ew. [...] o pow. [...] ha w S. a w zamian za tę działkę przydzielono uczestnikowi scalenia działkę nr ew. [...] o pow. [...] ha położna w tej samej miejscowości. Uczestnik otrzymał te same grunty, nie były one nawet szacowane. W postępowaniu scaleniowym nie doszło do naruszenia ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Gdy chodzi o postępowanie dotyczące wymiany gruntów, także toczyło się ono na podstawie przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 1968 roku. Z akt sprawy wynika, iż wymianą objęto działkę należąca do I. K. oznaczoną nr ew. [...] o powierzchni [...] ha i wartości porównawczej 39 265,5. Przydzielono jej działkę zamienną nr ew. [...] o powierzchni [...] ha i wartości porównawczej 40 280 ha. W świetle art. 3 i 10 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów wymiana mogły być objęte grunty pozostające jedynie we władaniu uczestnika scalenia I. K. uczestniczyła w postępowaniu, zaznajomiła się z projektem wymiany, złożyła oświadczenie o przyjęciu projektu wymiany przedmiotowych gruntów i została wprowadzona w posiadanie wydzielonych gruntów (świadczą o tym podpisy na odpowiednich protokołach). Nie składając odwołania do decyzji także zgodziła się z granicami prawnymi działki a granic na gruncie nie kwestionowała. Kwestia niezgodności granicy wydzielonej z wytyczoną na gruncie nie dotyczy samej sprawy Sygn. akt IV SA/Wa 348/09 wymiany gruntów. Powstały po wymianie spór graniczny może być rozstrzygnięty jedynie w innym postępowaniu. Wskazano także, iż szacunku dokonano w oparciu o obowiązujące wówczas ceny przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych w odniesieniu do odpowiednich konturów szacunkowych. Potwierdza to podpisany przez I. K. protokół z przeprowadzonego szacunku, co jest zgodne z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 marca 1968 r.. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. Nr 8 poz. 44), wobec tego niezasadny jest zarzut wydzielenia gruntów o mniejszej wartości. Reasumując postępowanie dotyczące wymiany gruntów, wnoszącej o stwierdzenie nieważności, zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami. W skardze na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, I. K. podniosła następujące okoliczności: - przedmiotowe grunty stanowiły współwłasności skarżącej i jej matki (W. G.), co potwierdza postanowienie o nabyciu spadku (z 1977 roku), Skarżąca, gdy wydawano decyzje nie była samoistnym posiadaczem gruntów, gruntami w B. faktycznie władała matka skarżącej, - skarżąca nie kwestionowała decyzji z 1982 roku jak również zgodziła się na granice działki nr ew. [...] na gruncie, gdyż nie widziała, że granica (długości 1208 m.) została wytyczona wadliwie - ma załamania, jest krzywa, dowiedziała się o tym dopiero w 1998 roku, - wobec zarzutu wadliwego przebiegu granicy, organ administracji powinien obecnie zbadać sytuację na gruncie, zamiast wskazywać, iż właściwa jest droga innego postępowania, - na przyległej działce nr ew. [...] jest las, który koliduje z jej uprawami. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie (k. 38) Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż nie rozpatrzono w całości żądania Skarżącej sformułowanego w piśmie z 5 marca 2007 r., gdyż nie orzeczono w przedmiocie działki nr ew. [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sygn. akt IV SA/Wa 348/09 Sąd oddalił skargę, gdyż nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie organ administracji orzekał w trybie przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określa enumeratywnie art. 156 §. 1 K.p.a. Przepisy dotyczące stwierdzania nieważności decyzji, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.), nie mogą być interpretowane rozszerzające W rozpatrywanym przypadku przywoływaną w kwestionowanej decyzji podstawą stwierdzania nieważności jest art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., w świetle którego wadą nieważności są dotknięte decyzje wydane z rażącym naruszeniem prawa. Koniecznym warunkiem dla ustalenia występowania tej przesłanki nieważności decyzji jest stwierdzenie oczywistego charakteru naruszenia normy prawa materialnego przez organ orzekający w sprawie lub dokonanie przez ten organ oceny materiału dowodowego w sposób oczywiście sprzeczny ze zgromadzoną w aktach dokumentacją sprawy lub innymi oczywistymi, znanymi temu organowi faktami. Przedmiotem oceny w rozpoznawanej sprawie były dwie decyzje wydane na podstawie przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów z 1968 roku. Gdy chodzi o decyzję z 1981 roku, w świetle zarzutów podnoszonych w skardze należy domniemywać, iż wadliwości tej decyzji dopatrywała się Skarżąca w tym, iż traktowana była ona jako uczestniczka postępowania, podczas gdy nie była ona samoistnym posiadaczem a jedynie współwłaścicielem gospodarstwa, razem ze swoją matką. Trafnie organ administracji ocenił, iż wskazane okoliczności nie mogą mieć znaczenia z punktu widzenia kwalifikowania decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Jak trafnie wywiedziono uczestnikiem postępowania mógł być posiadacz gruntów. Ustalenia, co do posiadania wiążą się z oceną stanu faktycznego. W toku sprowadzania stosownej dokumentacji ujawniono Skarżącą, jako posiadacza gruntów. Ustalenia w tym zakresie, o ile istotnie były w istocie wadliwe mogłyby stanowić, co najwyżej podstawę wznowienia postępowania, w myśl art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Okoliczność ta nie może być wobec tego przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji (zasada niekonkurencyjności postępowań prowadzonych w trybie nadzwyczajnym). Należy wskazać dodatkowo, iż podnoszona wadliwość, polegająca na pominięciu matki skarżącej jako strony postępowania, także mogłoby stanowić wyłącznie podstawę wznowienia postępowania (art. 145 §. 1 pkt 4 K.p.a.). W końcu, Sygn. akt IV SA/Wa 348/09 jedynie na marginesie wskazać można, iż wobec nie kwestionowanego faktu, wydzielenia w wyniku scalania działki o tych samych granicach, brak jest podstaw dla uznania, jakoby naruszono w danym przypadku przepisy dotyczące scalania gruntów. Także nie wniesienie środków odwoławczych przez strony nie pozwala przyjąć by decyzja nie była zgodna z ówczesną ich wolą. Gdy chodzi o decyzję z 1982 roku należy wskazać w pierwszym rzędzie, iż z analogicznych przyczyn nie można uznać, aby była ona dotknięta wadą nieważności w kontekście udziału skarżącej, jako uczestnika postępowania dotyczącego wymiany gruntów. Nie wynika z akt sprawy, aby podnoszona w skardze okoliczność, iż gruntami w B. władała w istocie matka skarżącej, była znana organom orzekającym ówczesne w sprawie. Wręcz przeciwnie, ze sporządzonej dokumentacji wynikało, iż władającym jest Skarżąca. Nie wniesienie środków odwoławczych ani przez Skarżącą ani przez jej matkę, każe przyjąć, iż decyzja była zgodna z ich ówczesna wolą, co wyklucza jej zakwalifikowanie jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa w kontekście rozporządzenia rzeczą bez wymaganej wiedzy jej właściciela. W toku postępowania strona nie wykazała ani organ nie dostrzegł z urzędu, aby szacunek gruntów poddanych wymamianie został przeprowadzony z rażącą wadliwością. Posłużono się w tym zakresie szacunkiem, z którego wykonania protokół podpisała Skarżąca. W ramach wymiany przydzielono działkę o wartości szacunkowej większej niż działka podlegająca wymianie. Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, w kontekście oceny, czy decyzja z 1982 roku jest dotknięta rażącą wadliwością, bez znaczenia pozostaje kwestia właściwego wytyczenia w terenie granic pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...]. Jak wynika z załączonej dokumentacji, na mapach geodezyjnych, sporządzonych dla celów postępowania, granica działek nr ew. [...] i [...] stanowi linię prostą. Jej nieprawidłowe, wedle twierdzeń Skarżącej, wytyczenie w terenie nie świadczy o wadliwości decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów, lecz czynności materialno-technicznych wykonywanych w związku z jej wydaniem. Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, kwestia właściwego wytyczenia w terenie granic działki, zgodnie z dokumentacją zatwierdzoną stosowną decyzją może stanowić wyłącznie przedmiot odrębnego postępowania. Do jego prowadzenia nie jest właściwy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który był natomiast właściwy do rozpatrzenia wniosku Skarżącej z 5 marca 2007 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z 1981 i 1982 roku. Organ ten, działając w granicach swojej kompetencji, Sygn. akt IV SA/Wa 348/09 rozpatrzył sprawę orzekając, co do meritum w granicach wniosku. Stąd zarzut skarżącej, iż nie dokonano wizji w terenie i nie załatwiono w niniejszym postępowaniu sprawy wadliwego podziału jest bezzasadny. Nie zasadny jest także zarzut Pełnomocnika skarżącej, iż nie rozpatrzono w całości wniosku z 5 marca 2007 r., skoro wskazywano w nim kwestie granic działki nr ew. [...], gdyż nie orzeczono, co do meritum w przedmiocie tej działki, lecz tylko działki nr ew. [...]. W rozpatrywanym przypadku, Skarżąca kwestionowała decyzję z 1982, istotnie wskazując na kwestie wadliwego podziału pomiędzy działkami nr ew. [...] i [...]. Jednak organ administracji, oceniając legalność decyzji z 1982 roku musiał się odnieść do kwestii całej działki nrew. [...] z punktu widzenia wyjaśnienia m.in., czy można ją uznać za ekwiwalentną w stosunku do wymienianej (w myśl art. 3 ust. 1 ustawy o scalaniu i wymianie gruntów). Oceniając w efekcie tego, iż decyzja w przedmiocie wymiany, w odniesieniu do działki nr ew. [...] nie jest dotknięta rażącą wadliwością, przesądził także, iż prawidłowo wyznaczono wszystkie granice prawne działki (na zatwierdzonym decyzją projekcie wymiany gruntów). Ocenił więc także prawidłowość wyznaczenia granicy pomiędzy działkami nrew. [...] i [...], co podnoszono we wniosku o wszczęcie postępowania. Dał temu wyraz także expressis verbis w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji, co do działki nr ew. [...] ma ten skutek prawny, iż nie dopuszczalne byłoby późniejsze kwestionowanie w trybie nieważnościowym granicy prawnej działki nr ew. [...], w takim zakresie, w jakim przebiega ona wzdłuż działki nr ew. [...]. Podnoszona w skardze kwestia prowadzenia upraw leśnych na działce nr ew. [...] co koliduje z uprawami skarżącej jest bez znaczenia z punktu widzenia oceny legalności decyzji z 1982 roku. Wobec nie stwierdzenia przez organ administracji naruszeń prawa przy wydaniu decyzji z 1981 i 1982 które należałoby kwalifikować jako rażące, trafnie odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji w myśl art. 158 § 1 K.p.a. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O zasądzeniu kosztów orzeczono w związku z treścią art. 250 ustawy.